Lobelia

Lobelia

Lobelia (stroiczka) 鈥 rodzaj ro艣lin nale偶膮cych do rodziny dzwonkowatych. Wi臋kszo艣膰 spo艣r贸d ponad 400 gatunk贸w ro艣nie w klimacie subtropikalnym i ciep艂ym umiarkowanym. Te, kt贸re preferuj膮 ch艂odniejszy klimat wyst臋puj膮 g艂贸wnie we wschodniej cz臋艣ci Ameryki P贸艂nocnej. W Polsce rodzimym gatunkiem, wyst臋puj膮cym na Pomorzu jest tylko lobelia jeziorna. Porasta brzegi tzw. jezior lobeliowych. R贸偶ne gatunki lobelii zwykle sadzi si臋 w ogrodach i na balkonach jako ro艣liny ozdobne. Lobelia rozd臋ta jest te偶 stosowana w zio艂olecznictwie m.in. przeciw astmie.

Lobelia - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Lobelia - charakterystyka, wymagania, uprawa, zimowanie

Chocia偶 w naturze w Polsce prawie nie wyst臋puje, jest to jedna z popularniejszych ro艣li ozdobnych w naszym kraju. Pewne gatunki dobrze sprawdzaj膮 si臋 na balkonach, inne najlepiej ozdabiaj膮 ogrodowe rabaty lub oczka wodne. W zale偶no艣ci od gatunku zastosowanie i piel臋gnacja jest troch臋 inna.

Lobelia 鈥 charakterystyka

Lobelia to rodzaj obejmuj膮cy do艣膰 du偶膮 liczb臋 gatunk贸w. Rosn膮 one dziko w r贸偶nych klimatach i na r贸偶nych kontynentach. Wi臋kszo艣膰 preferuje 艣rodowiska wilgotne i cieniste, chocia偶 popularna Lobelia przyl膮dkowa jest typow膮 ro艣lin膮 na s艂oneczny balkon.

Dla wszystkich przedstawicieli tego rodzaju charakterystyczne s膮 skr臋toleg艂e li艣cie i dwuwargowy, pi臋ciokrotny kwiat. Owoce w formie torebek, p臋kaj膮cych na szczycie. Lobelie mog膮 by膰 niedu偶ymi, p艂o偶膮cymi kwiatami lub wysokimi krzewami. Najwy偶sze dorastaj膮 nawet do 4 metr贸w. Dlatego uprawa i piel臋gnacja zale偶y od tego jaki gatunek lobelii wybierzemy i co chcemy z ni膮 zrobi膰.

Odmiany i gatunki

M贸wi膮c o lobelii najcz臋艣ciej mamy na my艣li jednoroczne odmiany afryka艅skie, kt贸re latem zdobi膮 polskie balkony i tarasy. Przede wszystkim jest to Lobelia przyl膮dkowa. Jednak do ozdoby ogrodu i balkonu nadaj膮 si臋 te偶 inne gatunki. Oto przyk艂adowe popularne gatunki i odmiany tej ro艣liny:

  • Lobelia wielka 鈥 jest bylin膮, czyli ro艣lin膮 wieloletni膮. Dziko wyst臋puje na bagnach i podmok艂ych terenach Ameryki P贸艂nocnej. Jest przystosowana do mroz贸w. Ro艣nie wzwy偶, kwiaty porastaj膮 sztywny p臋d w formie k艂osowatego grona. Li艣cie jasnozielone, jajowato-pod艂ugowate. Kwitnie od lipca do pa藕dziernika. Najlepsza do ogrodu. Dorasta do 1m wysoko艣ci.
  • Lobelia l艣ni膮ca 鈥 wieloletnia ro艣lina o pi臋knych, czerwono-fioletowych kwiatach. Mrozoodporna, ale w zimniejszych rejonach mo偶e wymaga膰 okrycia. Lubi stanowiska s艂oneczne i p贸艂cieniste. Ro艣nie ch臋tnie na glebach stale wilgotnych, lekko kwa艣nych lub neutralnych, wymaga dobrego drena偶u, zw艂aszcza zim膮. W okresie kwitnienia ma pokr贸j strzelisty, o 80-100 cm wysoko艣ci. Kwitnie od lipca do pa藕dziernika.
  • Lobelia szkar艂atna 鈥 przypomina Lobeli臋 l艣ni膮c膮, charakterystyczne s膮 brunatne li艣cie. Dorasta do 90-100 cm. Mrozoodporna, ale zaleca si臋 okrywanie li艣ci na zim臋.
  • Lobelia przyl膮dkowa, kt贸rej odmiany najcz臋艣ciej s膮 przeznaczane na balkon, jest gatunkiem jednorocznym. Zamiast rosn膮膰 ku g贸rze, wiotkie 艂odygi rozrastaj膮 si臋 na boki. Tworz膮 w ten spos贸b pi臋kne kolorowe kule, kt贸re szczeg贸lnie atrakcyjnie prezentuj膮 si臋 w doniczkach wisz膮cych. Kwitnienie trwa od czerwca do pa藕dziernika, a wi臋c przez ca艂y ciep艂y sezon. Kwiaty s膮 najcz臋艣ciej niebieskie, istniej膮 te偶 odmiany fioletowe, bia艂e i r贸偶owe.

Uprawa lobelii w ogrodzie

Ze wzgl臋du na kszta艂t lobelie dzieli si臋 na wzniesione, zwisaj膮ce i kar艂owate. Pierwsze dobrze sprawdz膮 si臋 na rabatach, drugie w donicach i pojemnikach. Lobelie kar艂owate dorastaj膮 do 30 cm i s膮 wykorzystywane w kompozycjach. Kwiaty maj膮 podobne kszta艂tem do odmian zwisaj膮cych. 

Lobelie zwykle wysiewa si臋 z zakupionych nasion. Siew mi臋dzy lutym a marcem. Niekt贸re odmiany wieloletnie mo偶na wysiewa膰 jeszcze w kwietniu. Ale lepiej robi膰 to wcze艣niej, 偶eby w maju m贸c przesadzi膰 je do pojemnik贸w lub na grz膮dk臋. W kwietniu i maju mo偶na wysiewa膰 bezpo艣rednio do gruntu, ale wtedy kwitnienie nast膮pi odpowiednio p贸藕niej.

Wi臋kszo艣膰 lobelii preferuje stanowisko s艂oneczne, ale lekko ocienione i os艂oni臋te od intensywnego wiatru i ulewnych deszcz贸w. Zadaszony balkon to idealne miejsce dla tych ro艣lin. W ogrodzie najlepiej zapewni膰 ro艣linkom zadaszenie na czas deszczu. Poniewa偶 poza tym lubi膮 s艂o艅ce i ciep艂o, dobrze 偶eby zadaszenie by艂o transparentne. Mo偶na te偶 po prostu rozk艂ada膰 ochronny daszek w czasie ulewnych deszcz贸w, ale to b臋dzie wymaga艂o od nas dodatkowej pracy i uwagi.

Podlewanie powinno zapewni膰 ro艣linom sta艂膮 wilgotno艣膰, ale nie mog膮 sta膰 w wodzie. Dlatego zar贸wno w donicach jak i na grz膮dce dobrze podsypa膰 偶wir lub keramzyt jako drena偶. Sama gleba powinna by膰 do艣膰 偶yzna, lekko kwa艣na lub oboj臋tna (najlepiej sprawdzi膰 przed zasadzeniem preferencje konkretnej odmiany). Dla poprawy kwitnienia warto podcina膰 przekwitaj膮ce p臋dy i podawa膰 ro艣linom p艂ynny naw贸z. Przycinanie najcz臋艣ciej przeprowadza si臋 w lipcu, czyli po pierwszym kwitnieniu. Dzi臋ki temu ro艣liny b臋d膮 pi臋knie i obficie kwitn膮膰 przez reszt臋 sezonu.

Piel臋gnacja lobelii wieloletnich

Je偶eli zdecydowali艣my si臋 na lobeli臋 wieloletni膮, to trzeba zadba膰 o ni膮 w kolejnych porach roku. Od wysiania wczesn膮 wiosn膮 i przycinania na pocz膮tku lata, po zimowanie. Lobelie takie jak szkar艂atna czy l艣ni膮ca powinny sobie poradzi膰 z mrozami. Nie zaszkodzi jednak okrycie ich np. 艣ci贸艂k膮. Innym sposobem na uchronienie lobelii przed zmarzni臋ciem jest przeniesienie jej do ch艂odnego pomieszczenia. Mo偶e to by膰 ogr贸d zimowy, szklarnia lub dobrze przeszklona, s艂oneczna weranda.

Ro艣liny jednoroczne s膮 po prostu wyrzucane po sezonie. Mo偶na nimi zasili膰 kompost. Trzeba tylko zwr贸ci膰 uwag臋 偶eby nie by艂y niczym zara偶one.

Kompozycje z lobelii w ogrodzie i na balkonie

Lobelia to przede wszystkim ro艣lina ozdobna. Je偶eli decydujemy si臋 na jej wysianie i piel臋gnacj臋, to dla efekt贸w estetycznych. Du偶a ilo艣膰 odmian pozwala 艂膮czy膰 kilka kolor贸w, a nawet gatunk贸w w jednym ogrodzie. Dobrze 艂膮czy si臋 w kompozycje z petuniami, pelargoniami czy werben膮. Mo偶na te偶 poszuka膰 innych ro艣lin o podobnych wymaganiach odno艣nie gleby i nas艂onecznienia.

Kwiaty o podobnych cechach i wymaganiach mo偶na sadzi膰 bezpo艣rednio w gruncie lub w donicach. Trzeba tylko pami臋ta膰, 偶e sama lobelia potrzebuje przynajmniej 10 cm odleg艂o艣ci od innych ro艣linek. 艁atwiejsze i bardziej pewne s膮 kompozycje z wielokolorowych sadzonek lobelii, przesadzonych do jednej donicy. Innym sposobem na mieszanie kolorowych kwiat贸w jest w艂o偶enie ich obok siebie do skrzyni wielodonicowej.

Chyba najbardziej popularne jest po艂膮czenie petunii z lobeli膮. Do pojemnik贸w wybiera si臋 odmiany kar艂owate, 偶eby nie przerasta艂y jedne drugich i stanowi艂y zwart膮 kompozycj臋. Donica powinna by膰 wysoka, pozwalaj膮ca na zapewnienie odpowiedniego drena偶u. Dla niebieskiej lobelii dobrym kontrastem b臋d膮 偶贸艂te lub bia艂e petunie. Mog膮 by膰 te偶 r贸偶owe petunie i fioletowe lobelie.

Je偶eli kwiaty b臋d膮 sta艂y w ogrodzie, to mo偶na je ustawi膰 na tle du偶o ciemniejszych krzew贸w iglastych lub krzew贸w o srebrzystych li艣ciach. Dobrze zaprezentuj膮 si臋 jako zwie艅czenie trawnik贸w. Mo偶na je te偶 wykorzysta膰 do o偶ywienia kolorystyki betonowych rze藕b, fontann czy schod贸w.

Kompozycje z lobeli膮 mo偶na sadzi膰 w wisz膮cych koszach przeznaczonych na werand臋, taras lub balkon.

Zaczynaj膮c nasz膮 przygod臋 kompozycjami kwiatowymi koniecznie pami臋tajmy o zgodno艣ci wymaga艅 i mniej wi臋cej podobnym czasie kwitnienia.

Inne zastosowania i ciekawostki

Lobelia rozd臋ta jest stosowana w celach leczniczych. Jednak 艂atwo j膮 przedawkowa膰, a jej dzia艂anie jest kr贸tkotrwa艂e. Dlatego lobelie nie s膮 typowymi ro艣linami z ogr贸dka zielarza. Maj膮 natomiast inne zalety.

Wa偶na jest ich przyjazno艣膰 dla zapylaczy. Nadaje si臋 na ro艣lin臋 miododajn膮 i z pewno艣ci膮 jej zasadzenie b臋dzie korzystne dla lokalnych pszcz贸艂.

Istnieje te偶 psychodeliczna odmiana lobelii. Ro艣lina znana w Chile jako 鈥瀟abaco del diablo鈥 (diabelski tyto艅) jest kuzynk膮 sympatycznych kwiat贸w doniczkowych. Jej profesjonalna nazwa to Lobelia tupa. Jest bylin膮, dorasta nawet do 4 metr贸w, a jej dzwonkowe kwiaty przypominaj膮 czerwone j臋zyczki. Rdzenni mieszka艅cy Patagonii uwa偶aj膮 j膮 tradycyjnie za 艣wi臋t膮 ro艣lin臋.

Jej zupe艂nym przeciwie艅stwem jest jedyna polska przedstawicielka rodzaju 鈥 Lobelia jeziorna. Jest ona ro艣lin膮 wodn膮. Porasta brzegi jezior na g艂臋boko艣ci wody 10-30 cm. Ma status ro艣liny chronionej. W naszym kraju jest pozosta艂o艣ci膮 z okresu borealnego i atlantyckiego (mi臋dzy 9500 a 3700 p.n.e.).

Jak wida膰 zr贸偶nicowanie ro艣lin, wyst臋puj膮cych pod wsp贸ln膮 nazw膮 lobelia jest do艣膰 znaczne. Patrz膮c na popularne kwiatki balkonowe warto przypomnie膰 sobie od czasu do czasu o ich niezwyk艂ych kuzynkach z ca艂ego 艣wiata.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto