Olsza

Olsza

Olsza, olcha lub olszyna to nazwy drzewa z rodziny brzozowatych, kt贸re wyst臋puje g艂贸wnie w klimacie umiarkowanym p贸艂kuli p贸艂nocnej. W Polsce rosn膮 3 gatunki olchy: olcha czarna, szara i zielona. Drzewo ma charakterystyczne, owalne lub jajowate li艣cie z r贸wnoleg艂ym 偶y艂kowaniem, o brzegach falowanych, pi艂kowanych lub z膮bkowanych. Wydaje r贸偶nop艂ciowe kwiaty, tzw. kotki. Kwiaty 偶e艅skie drewniej膮 w szyszki zawieraj膮ce nasiona z lotkami. Drzewo to lubi podmok艂e i zalewowe tereny. Wykorzystywane jest do umacniania skarp i rekultywacji zniszczonej gleby. Drewno ma niedu偶e zastosowanie, co ciekawe pali si臋 nim w w臋dzarni. Niekt贸re gatunki olszy uprawiane s膮 jako drzewa ozdobne.

Olsza - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Olsza - opis, rodzaje, wyst臋powanie, w艂a艣ciwo艣ci, ciekawostki

Olcha, olsza lub olszyna uchodzi za typowe, polskie drzewo porastaj膮ce podmok艂e tereny. Nie ma ciekawego wygl膮du, za艣 olsza czarna kojarzy si臋 ponuro ze swoj膮 czarn膮 kor膮. Jak wygl膮da olsza i jakie jest jej zastosowanie? Czy olsze mo偶emy wykorzysta膰 jako drzewa ozdobne w ogrodzie i do jakich ogrod贸w najlepiej si臋 sprawdzi? Doradzamy jak uprawia膰 olch臋 w ogrodzie i jak stworzy膰 bajkowy, tajemniczy zak膮tek z jej udzia艂em.

Olsza - wyst臋powanie i zastosowanie

Wyst臋powanie olszy w Polsce i na 艣wiecie

Olsza, wyst臋puj膮ca tak偶e pod nazw膮 olsch lub olszyna, jest drzewem li艣ciastym nale偶膮cym do rodziny brzozowatych, kt贸ra obejmuje oko艂o 40 gatunk贸w. Wyst臋powanie olszy rozci膮ga si臋 na stref臋 klimatu umiarkowanego p贸艂kuli p贸艂nocnej. Ro艣nie w Europie i Azji. Najdalej na po艂udnie, jej wyst臋powanie dochodzi do Alp kolumbijskich.

W Polsce naturalnie rosn膮 3 gatunki olszy:

  • olsza czarna,
  • olsza szara,
  • olsza zielona.

Najbardziej pospolita jest olsza czarna, za艣 najrzadziej wyst臋puje olsza zielona. Ponadto gatunkiem zadomowionym jest osza pomarszczona. Pr贸cz tych gatunk贸w, uprawia si臋 w Polsce kilkana艣cie gatunk贸w obcych.

Olsza pospolita ro艣nie najcz臋艣ciej na terenach mokrych, jak tereny zalewowe, podmok艂e, wzd艂u偶 brzeg贸w rzek i jezior. Dlatego te偶 drewno olszy cenione jest ze wzgl臋du na odporno艣膰 na wod臋, gdy偶 nie gnije w wodzie. Jest wykorzystywane do budowli wodnych. Pr贸cz tego drewno olszy nie jest zbyt cenne i robi si臋 z niego o艂贸wki, szkatu艂ki, instrumenty muzyczne lub u偶ywa na opa艂. Drewno olszy jest szczeg贸lnie wykorzystywane do w臋dzenia, gdy偶 mocno dymi i daje mi臋su 艂adny kolor.

Wszystkie gatunki olszy posiadaj膮 brodawki korzeniowe zasiedlone przez bakterie asymiluj膮ce wolny azot. Dlatego te偶 mog膮 zasiedla膰 ubogie gleby. Drzewo to wykorzystuje si臋 do rekultywacji s艂abych i zniszczonych grunt贸w. W ogrodach przydomowych, jako drzewo ozdobne, jest wykorzystywana rzadko, gdy偶 wymaga wilgotnej i podmok艂ej gleby, kt贸ra rzadko wyst臋puje w mie艣cie.

Jak wygl膮da olsza - najwa偶niejsze gatunki

Olsza jest drzewem lub krzewem li艣ciastym, kt贸re zrzuca li艣cie na zim臋. Posiada ciemn膮 kor臋 i p臋dy. Jest to niewysokie drzewo lub krzew. Dla przyk艂adu olsza czarna dorasta do wysoko艣ci 35 metr贸w. S膮 to drzewa kr贸tko 偶yj膮ce. Olsza czarna do偶ywa do oko艂o 100 lat. Ciekawe s膮 kwiaty olszy, kt贸re przyjmuj膮 form臋 kotk贸w. Olsze s膮 jednopienne, czyli posiadaj膮 kwiaty m臋skie i 偶e艅skie na tym samym drzewie. Kwiaty m臋skie s膮 d艂u偶sze, za艣 偶e艅skie kr贸tsze i po przekwitni臋ciu staj膮 si臋 zdrewnia艂ymi szyszkami, kt贸re zawieraj膮 nasiona.

Jak wygl膮da pospolita olsza czarna? Uwa偶ana jest za drzewo smutne i ponure, gdy偶 ma prawie czarna kor臋, za艣 jesieni膮 jej li艣cie brzydko si臋 przebarwiaj膮 na czarno i opadaj膮. Li艣cie s膮 okr膮g艂e lub jajowate, o falistym brzegu. Od g艂贸wnego nerwu odchodzi 5鈥8 par r贸wnoleg艂ych nerw贸w bocznych. Kwiaty w formie kotk贸w s膮 czerwone. Po przekwitni臋ciu kwiaty 偶e艅skie zmieniaj膮 si臋 w zdrewnia艂e szyszki zawierajace orzeszki z lotkami.

Olsza szara wyst臋puje w Polsce dziko prawie wy艂膮cznie w Sudetach i Karpatach. Jest ni偶sza od olszy czarnej i cz臋sto ro艣nie w formie krzewu. Jej 偶ywotno艣膰 jest kr贸tsza. Jest ona odporna na zanieczyszczenie powietrza, dlatego te偶 sadzi si臋 j膮 w celu rekultywacji teren贸w poprzemys艂owych. Jej charakterystyczn膮 cech膮 jest szara, g艂adka kora, kt贸ra staje si臋 sp臋kana z wiekiem. Jej li艣cie maj膮 kszta艂t eliptyczny o powycinanym brzegu. Li艣膰 posiada r贸wnoleg艂e nerwy boczne, kt贸rych jest oko艂o 10-15 par. Na wierzchu s膮 zielone, za艣 od spodu pokryte szarymi w艂oskami. Li艣cie s膮 pojedyncze, osadzone na ogonkach li艣ciowych. Jej kwiaty przyjmuj膮 form臋 kotk贸w. Kotki m臋skie maj膮 d艂ugo艣膰 do 10 cm, za艣 偶e艅skie ewoluuj膮 w zdrewnia艂e szyszki zawieraj膮ce ma艂e, skrzydlate nasiona.

Najrzadziej wyst臋puje olsza zielona, kt贸rej dzikie skupiska znajdujemy wy艂膮cznie w Bieszczadach. Zosta艂a nasadzona tak偶e na zboczach Tatr, gdy偶 zapobiega erozji gleby. Jest to roz艂o偶ysty, kilkumetrowy krzew wysokog贸rski.

Zastosowanie olszy - drewno i przyroda

Drewno olszy czarnej jest mi臋kkie, lekkie i 艂upliwe, dlatego te偶 ma mniejsze zastosowanie w budownictwie i meblarstwie. Pe艂ni ono wa偶n膮 rol臋 w budownictwie zwi膮zanym z wod膮. Co ciekawe, drewno olszy 艣wietnie nadaje si臋 do w臋dzenia.

Natomiast drewno olszy szarej jest szczeg贸lnie cenione przez stolarzy i artyst贸w, gdy偶 jest 艂atwe w obr贸bce, szczeg贸lnie na tokarce. Robi si臋 z niego drzeworyty, rze藕by czy te偶 drobne elementy meblowe.

Ciekawe jest ekologiczne wykorzystanie olszy szarej, kt贸re uznawana jest za gatunek pionierski. Szybko porasta tereny poprzemys艂owe, nieu偶ytki, gleby niszczone, ha艂dy, wysypiska. Drzewo to jest odporne na zanieczyszczenie 艣rodowiska i ro艣nie szybko. Jego wad膮 jest kr贸tka 偶ywotno艣膰, gdy偶 drzewo to ro艣nie zaledwie kilkadziesi膮t lat. Z tego wzgl臋du jest traktowane jako przedplon dla innych drzew, jak jod艂y i buki, kt贸re mo偶na posadzi膰 na terenie o glebie wzbogaconej przez olsze.

Czy olchy sadzimy w ogrodach jako drzewa ozdobne

Zar贸wno olsza czarna jak i szara s膮 takze sadzone jako drzewa ozdobne. Wyhodowano szereg ciekawych odmian, szczeg贸lnie olszy szarej. Szczeg贸lnie 艣wietnie wygl膮daj膮 olchy jako otoczenie oczek wodnych. Drzewa te rzucaj膮 ciekawy, a偶urowy cie艅 i tworz膮 bajkowy klimat tajemniczo艣ci. Jej ozdobn膮 s膮 zielone li艣cie, kt贸re jesieni膮 nie zmieniaj膮 koloru. Olchy sprawdzaj膮 si臋 g艂贸wnie w du偶ych ogrodach, gdzie wyst臋puje podmok艂a gleba.

Ciekaw膮 odmian膮 jest olcha czarna Imperialis, kt贸ra ma niespotykane, g艂臋boko powycinane li艣cie. Sprawdza si臋 w parkach miejskich i ogrodach przydomowych o wilgotnej glebie. Niezwykly, mocno powycinany kszta艂t li艣ci ma r贸wnie偶 olcha czarna lub szara odmiany laciniata. Jeszcze bardziej powycinane li艣cie ma olcha czarna Incisa. Natomiast odmiana Aurea ma li艣cie b艂yszcz膮ce i 偶贸艂te. Na mniejszej przestrzeni mo偶na wybra膰 odmian臋 Fastigiata, kt贸ra ma strzelisty, kolumnowy pokr贸j i 艣wietnie nadaje si臋 do park贸w i ogrod贸w. Olcha szara posiada ciekawe odmiany zwisaj膮ce Pendula. Odmiana olchy szarej Razzmatazz ma li艣cie o 偶贸艂tych brzegach. Do ma艂ego ogrodu z oczkiem wodnym nadaje si臋 odmiana olchy szarej Monstrosa, kt贸ra ro艣nie jako niedu偶y krzew. Ma pi臋kne, ciemnozielone li艣cie o wyd艂u偶onym kszta艂cie i pi艂kowanym brzegu.

Olsza w ogrodzie - uprawa i wymagania

Olsze s膮 rzadko wykorzystywane w ogrodach przydomowych, gdy偶 rzadko wyst臋puje w nich wilgotna i podmok艂a gleba. Olchy s膮 drzewami lubi膮cymi wilgo膰 i wod臋 i 藕le znosz膮 susz臋 . Dlatego 艣wietnie rosn膮 w otoczeniu stawu lub oczka wodnego. Prezentuj膮 si臋 dobrze g艂贸wnie w du偶ych ogrodach ze zbiornikiem wodnym.

Ponadto olsza wzbogaca gleb臋 w azot pomagaj膮c innym ro艣linom. Sprawdzi si臋 te偶 w ogrodzie pag贸rkowatym oraz jako umocnienie skarpy. Olchy wygl膮daj膮 艣wietnie jako grupa posadzona w tle zbiornika wodnego. Nieliczne odmiany ozdobne traktowane s膮 jako pojedyncze drzewa.

Olsza jest 艂atwa w uprawie ogrodowej i niewymagaj膮ca. Mo偶e rosn膮膰 na ka偶dym rodzaju gleby. Jednak na ziemi wapiennej, suchej i piaszczystej, b臋dzie ros艂a jako brzydki krzew.

Charakterystyka olchy:

  • drzewo mrozoodporne,
  • lubi gleby wilgotne,
  • stanowisko s艂oneczne lub zacienione.

Olcha wymaga wilgotnej gleby i podmok艂ego stanowiska, dlatego te偶 rzadko wybierana jest do ogrod贸w. Sprawdza si臋 w ogrodach du偶ych, przy zbiorniku wodnym. Jest 艂atwa w uprawie i niewymagaj膮ca.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto