Orzech

Orzech

W naszym klimacie mo偶emy uprawia膰 niewiele gatunk贸w orzech贸w. Kr贸luje tu orzech w艂oski i leszczyna. Orzech w艂oski jest drzewem 艂atwym w uprawie i niewymagaj膮cym, kt贸re bogato owocuje. Orzechy w艂oskie s膮 prozdrowotne i maj膮 w艂a艣ciwo艣ci lecznicze. W XX wieku orzech sta艂 si臋 gatunkiem inwazyjnym, gdy偶 mocno si臋 rozprzestrzenia. Jego uprawa jest 艂atwa, za艣 piel臋gnacja polega tylko na odpowiednim przycinaniu. W Polsce rosn膮 tak偶e orzechy czarne i szare. S膮 one jadalne, lecz niepopularne z powodu trudnej do roz艂upania skorupki. W Polsce uprawiamy r贸wnie偶 rodzimy krzew orzechowy, czyli leszczyn臋, kt贸ra jest niedu偶ym krzewem. Jednak w ogrodach uprawia si臋 odmiany hodowlane, kt贸re wydaj膮 wi臋ksze i smaczniejsze owoce.

Orzech - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Orzech - gatunki, odmiany, opis, sadzenie, uprawa, zastosowanie

Uwielbiamy orzechy jako przek膮sk臋, dodatek do s艂odyczy i deser贸w czy te偶 do sa艂atek. S膮 one jednak do艣膰 drogie. Kr贸lem orzech贸w w Polsce jest niedrogi i prozdrowotny orzech w艂oski, kt贸ry sta艂 si臋 tak pospolity, 偶e uznano go za ro艣lin臋 ekspansywn膮. Czy warto uprawia膰 orzechy w艂oskie na w艂asnej dzia艂ce? Jakie orzechy s膮 w stanie rosn膮膰 w naszym ch艂odnym klimacie? Wyja艣niamy jak uprawia膰 i piel臋gnowa膰 orzechy w ogrodzie.

Jakie orzechy jadalne mo偶na uprawia膰 w Polsce

Gatunki orzechowatych wyst臋puj膮ce w Polsce

Orzechy jadalne s膮 smaczne, zdrowe i z ch臋ci膮 wykorzystywane w kuchni oraz jako przek膮ska. Niestety w naszym klimacie mo偶emy uprawia膰 tylko 3 gatunki orzech贸w. S膮 to:

  • orzech w艂oski,
  • orzech laskowy,
  • orzeszki ziemne.

Orzechowate obejmuj膮 oko艂o 60 gatunk贸w, kt贸re rosn膮 g艂贸wnie w Ameryce i Azji. Tylko jeden gatunek, czyli orzech w艂oski, obejmuje swym zasi臋giem Europ臋. W Polsce jest uwa偶any za ro艣lin臋 inwazyjn膮. W naszym kraju pojawi艂y si臋 tak偶e inne, ciekawe gatunki orzecha, kt贸ra s膮 rzadko spotykane i ma艂o znane. Niekt贸re z nich wydaj膮 tak偶e owoce jadalne.

W parkach i ogrodach uprawiany jest tak偶e orzech szary. Co ciekawe, jego owoce s膮 pod艂u偶ne i maj膮 s艂odki i ma艣lany smak. Jednak smak jego jest kontrowersyjny, gdy偶 niekt贸rym kojarzy si臋 z 偶ywic膮. Pochodzi on z Ameryki P贸艂nocnej. Podobnie jadalny jest tak偶e orzech czarny, kt贸ry znajduje zastosowanie w parkach i ogrodach jako ro艣lina ozdobna. Szczeg贸lnie cenione jest jego drewno z powodu ciemnego ubarwienia. Obecnie robi si臋 z niego jedynie okleiny w meblarstwie artystycznym. Owoce orzecha szarego i czarnego s膮 jadalne, jednak bardzo trudno je roz艂upa膰. Nie radzi sobie z nimi dziadek do orzech贸w i prawdopodobnie dlatego nie s膮 popularne. W parkach i ogrodach hoduje si臋 tak偶e skrzyd艂orzech kaukaski. Jest to dorodne drzewo, kt贸re jesieni膮 艂adnie si臋 przebarwia. Jego bardzo ciekaw膮 cech膮 s膮 d艂ugie owocostany, kt贸re osi膮gaj膮 d艂ugo艣膰 oko艂o 40 cm.

Krzewem rodzimym w Polsce jest tak偶e leszczyna. Naturalnie ro艣nie ona w lasach li艣ciastych, za艣 w ogrodach uprawia si臋 odmiany, kt贸re obficie owocuj膮 i wydaj膮 smaczniejsze orzechy. Orzech laskowy jest krzewem dorastaj膮cym do wysoko艣ci 3 - 5 metr贸w. Warto jednak wiedzie膰, 偶e jest to ro艣lina obcopylna. Dlatego te偶, aby uzyska膰 owoce, nale偶y posadzi膰 w ogrodzie kilka krzew贸w, kt贸re si臋 b臋d膮 wzajemnie zapyla膰. W zale偶no艣ci od odmiany orzechy zbiera si臋 od po艂owy sierpnia do pa藕dziernika.

Co ciekawe, w Polsce mo偶liwa jest tak偶e uprawa orzeszk贸w ziemnych. Jest to jednak ro艣lina tropikalna, kt贸ra nie zawsze wyda owoce w klimacie umiarkowanym. Ich uprawa jest tak偶e do艣膰 trudna.

Uprawa, znaczenie i zastosowanie orzecha w艂oskiego w Polsce

Orzech w艂oski jest ro艣lin膮, kt贸ra licznie rozsiewa si臋 sama w Polsce. Jest to d艂ugowieczne drzewo li艣ciaste, kt贸re gubi li艣cie na zim臋. Dorasta do wysoko艣ci nawet 35 metr贸w, cho膰 orzechy uprawiane w ogrodach s膮 znacznie ni偶sze. Ma g艂adk膮, srebrzysto szar膮 kor臋. Jego du偶e li艣cie sk艂adaj膮 si臋 z naprzemiennie usytuowanych 5 - 9 listk贸w. Kwiaty m臋skie orzecha pojawiaj膮 si臋 w formie grubych kotk贸w. Na wiosn臋 stanowi膮 one utrapienie w艂a艣cicieli posesji, gdy偶 opadaj膮c za艣cielaj膮 grubo teren i wymagaj膮 sprz膮tania.

Najcenniejsze s膮 owoce orzecha w艂oskiego, kt贸re w zasadzie s膮 pestkowcami. Bogaty w sk艂adniki od偶ywcze mi膮偶sz okryty jest skorup膮, kt贸r膮 艂atwo jest roz艂upa膰. Okryte s膮 zielonym mi膮偶szem i dojrzewaj膮 na jesieni, kiedy to opadaj膮 z drzewa. Wtedy nale偶y zebra膰 owoce i starannie obra膰 z zielonego mi膮偶szu. Podzielone s膮 zdania co do tego, czy owoce nale偶y przechowywa膰 w 艂upinie czy obra膰. Obrane z 艂upin orzechy nale偶y najpierw wysuszy膰, a nast臋pnie przechowywa膰 w szczelnie zamkni臋tym pojemniku.

Orzech w艂oski pochodzi z Azji i w naturze ro艣nie w Azji i Europie. Uznawany jest za gatunek inwazyjny w pierwszym etapie inwazji. Orzech przyw臋drowa艂 do Europy jeszcze w 艣redniowieczu lub nawet w czasach Cesarstwa Rzymskiego, lecz sta艂 si臋 gatunkiem inwazyjnym dopiero w XX wieku. Orzech w艂oski rzadko spotykany jest w lasach. Wyrasta najcz臋艣ciej w pobli偶u siedzib ludzkich. Co ciekawe, za wzrost jego wyst臋powania obwinia si臋 wzrost liczby krukowatych, kt贸re roznosz膮 jego nasiona. Niejednokrotnie widzimy jak krukowate nauczy艂y si臋 rozbija膰 orzechy zrzucaj膮c je z wysoko艣ci na kamienny bruk.

Rozprzestrzenianie si臋 orzecha w艂oskiego jest kontrowersyjne. Cieszymy si臋 z powodu poda偶y tanich orzech贸w. Jednak orzech w艂oski mo偶e negatywnie wp艂ywa膰 na gleb臋, gdy偶 wydziela do niej juglon. Ponadto ptaki przerzucaj膮ce si臋 na jedzenie orzech贸w w艂oskich mog膮 przesta膰 roznosi膰 nasiona innych ro艣lin, na przyk艂ad orzecha laskowego.

Orzech w艂oski uprawiany jest g艂贸wnie z uwagi na jadalne orzechy. Wysoko cenione jest r贸wnie偶 drewno orzecha, kt贸re jest twarde o g臋stych s艂ojach. Drewno orzecha w艂oskiego wykorzystywane jest w stolarstwie artystycznym, do wyrobu mebli oraz broni strzeleckiej. Z nasion orzecha w艂oskiego wyrabia si臋 olej s艂u偶膮cy do cel贸w spo偶ywczych i przemys艂owych, za艣 z li艣ci robi si臋 olej do bejcowania.

Orzechy w艂oskie uwa偶a si臋 za po偶ywienie prozdrowotne i zaleca si臋 zjadanie kilku orzech贸w dziennie. Zawieraj膮 witamin臋 E i witaminy z grupy B, jak r贸wnie偶 magnez, potas i fosfor. S膮 one tak偶e bogatym 藕r贸d艂em wielonienasyconego kwasu t艂uszczowego omega-6. Dlatego te偶 zaleca si臋 ich spo偶ycie w diecie przeciwmia偶d偶ycowej. Orzechy w艂oskie maj膮 w艂a艣ciwo艣ci lecznicze. Ich li艣cie, 艂upiny, kora i owoce s膮 surowcem zielarskim.

Od wiek贸w znana jest orzech贸wka, czyli prozdrowotna nalewka z niedojrza艂ych orzech贸w w艂oskich. Do tego celu wykorzystujemy mi臋kkie owoce, kt贸re mo偶na 艂atwo pokroi膰, zebrane w czerwcu lub lipcu. Wykorzystujemy przepis jak na nalewk臋 z owoc贸w. Orzech贸wka ma dzia艂anie przeciwzapalne i antyoksydacyjne.

Najlepsze i najsmaczniejsze orzechy pochodz膮 z drzew uprawianych ekstensywnie z siewu. Jednak trzeba czeka膰 kilkana艣cie lat na ich owocowanie. Dlatego te偶 wyhodowano liczne odmiany rozmna偶ane przez szczepienie, kt贸re owocuj膮 szybciej.

Uprawa orzechowatych w ogrodzie - piel臋gnacja, ci臋cie, wymagania

Uprawa i piel臋gnacja orzecha w艂oskiego w ogrodzie

Orzech jest drzewem 艂atwym w uprawie w ogrodzie. Mo偶na go wyhodowa膰 z nasion. Takie drzewa 偶yj膮 nawet do 500 lat i owocuj膮 po 12 - 15 latach. Szybciej owocuj膮 orzechy szczepione, jednak s膮 kr贸cej 偶yj膮ce. Orzech w艂oski nie ma wielkich wymaga艅 uprawowych, jednak nie ro艣nie i szybko obumiera na glebach podmok艂ych, zbitych, ci臋偶kich i zimnych.

Warto pami臋ta膰, 偶e orzech w艂oski to drzewo wysokie o okaza艂ej koronie. Dorasta do kilkunastu metr贸w wysoko艣ci. Dlatego te偶 nale偶y rozwa偶y膰 posadzenie go w ma艂ym ogrodzie. Warto r贸wnie偶 unika膰 sadzenia szczeg贸lnie cennych ro艣lin w pobli偶u orzecha w艂oskiego. Zawiera on juglon, czyli toksyczn膮 substancj臋 hamuj膮ca rozw贸j innych ro艣lin. Substancja ta szybko si臋 rozpada, jednak lepiej nie sadzi膰 w pobli偶u cennych okaz贸w. Ponadto orzech wysysa z pod艂o偶a substancje od偶ywcze i zabiera je innym ro艣linom.

Wymagania orzecha w艂oskiego:

  • stanowisko s艂oneczne,
  • miejsce ciep艂e i zaciszne,
  • gleby 偶yzne i ciep艂e,
  • gleba zasobna w pr贸chnic臋 i wap艅,

Piel臋gnacja orzecha w ogrodzie polega na regularnym ci臋ciu drzewa. U m艂odych drzew przeprowadza si臋 ci臋cie formuj膮ce, a u starszych ci臋cie przerzedzaj膮ce. Ci臋cie nale偶y wykonywa膰 w sierpniu. Nie przycina si臋 orzech贸w wiosn膮, gdy偶 nast臋puje wtedy wyciek z ran, kt贸ry mo偶e wywo艂a膰 infekcj臋 drzewa.

Orzechy, kt贸re mo偶na uprawia膰 w Polsce to orzech w艂oski i leszczyna. Orzech w艂oski ma szerokie zastosowanie kulinarne i prozdrowotne. Jest 艂atwy w uprawie amatorskiej i rozprzestrzenia si臋 tak szybko, 偶e uznano go za ro艣lin臋 inwazyjn膮.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto