Ostrokrzew

Ostrokrzew

Ostrokrzew – rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych, obejmujący ok. 600 gatunków (w tym ok. 50 uprawnych). W Polsce nie występuje dziko, ale uprawia się jego liczne kultywary. Ostrokrzewy mają pokrój krzewiasty, niektóre są średniej wielkości drzewami (do 25 m). Liście całobrzegie, ząbkowane lub piłkowane. Najbardziej znane są odmiany o kolczastych, mięsistych liściach. Kwiaty drobne, owadopylne, zawiązują się w pestkowe owoce. Dojrzałe owoce są okrągłe lub elipsoidalne, najczęściej czerwone (mogą być też brązowe lub czarne). Najbardziej znane gatunki to ostrokrzew kolczasty – często używany jako ozdoba świąteczna, zwłaszcza w krajach anglosaskich i ostrokrzew paragwajski, z którego wyrabia się napój yerba mate.

Ostrokrzew - najpopularniejsze rośliny

Zobacz inne kategorie roślin

Ostrokrzew - odmiany, charakterystyka, wymagania, porady

Nazwa ostrokrzew przede wszystkim kojarzy się z ozdobną rośliną, której motyw pojawia się na dekoracjach bożonarodzeniowych. Nic dziwnego – ten zimozielony krzew, z intensywnie czerwonymi owocami doskonale dopełnia symbolikę świątecznej choinki. Jednak ostrokrzewy to duża grupa roślin, która obejmuje wiele ciekawych gatunków i odmian.

Ostrokrzew – występowanie i gatunki

Trudno opisać charakterystykę ostrokrzewu bez podziału na gatunki. Istnieje ich ok. 600, z czego aż 50 jest uprawianych w ogrodach. Najbardziej popularny ostrokrzew kolczasty, to zimozielone drzewo. Występuje naturalnie w Europie i Afryce Północnej. Jednak klimat w Polsce jest dla niego trochę za zimny. W uprawie zwykle utrzymywany jako zimozielony krzew. Ma charakterystyczne, kolczaste liście w kolorze ciemnozielonym. Jest też rozpoznawany po intensywnie czerwonych owocach.

Ostrokrzew chiński (lub rogaty – łac. Ilex cornuta), o kolczastych, sztywnych i błyszczących liściach może być uprawiany jako roślina ozdobna. Nie należy go mylić z kuzynem – Ilex latifolia, z którego w Chinach sporządza się gorzką herbatę „ku ding cha”. Ten ostatni, podobnie jak ostrokrzew paragwajski (czyli yerba mate) nie ma charakterystycznych kolców na liściach. Oba są niskimi drzewami (do 15 m), o lancetowatych liściach i czerwonych, okrągłych owocach.

Pewnym zainteresowaniem ogrodników w Polsce zaczyna się cieszyć ostrokrzew japoński, którego wielką zaletą jest duża odporność na mrozy. Jego krzyżówka z ostrokrzewem kolczastym to tzw. ostrokrzew Meservy – również coraz popularniejszy w polskich ogrodach.

Ta pobieżna prezentacja ostrokrzewów pozwala uzmysłowić sobie jak zróżnicowane są to rośliny. W dalszej części artykułu skupimy się na ostrokrzewie kolczastym, jego hybrydach (ostrokrzew Meservy) i odmianach.

Warto jeszcze dodać, że rodzaj ten rozmnaża się płciowo. Do zawiązania owoców potrzebny jest osobnik męski i żeński, co trochę komplikuje uprawę.

Popularne odmiany ostrokrzewu

Mówiąc o odmianach, najczęściej mamy na myśli kultywary wywodzące się od ostrokrzewu kolczastego i Meservy. Właśnie odmiany tych dwóch gatunków krzewów prezentujemy poniżej:

Gatunek/hybryda

odmiany

charakterystyka

Ostrokrzew Meservy

hybryda ostrokrzewu japońskiego i kolczastego. Odmiany wytwarzają kwiaty jednopłciowe – potrzebują towarzyszących odmian do zapylenia;

Blue Prince

Pokrój stożkowaty, liście ciemnozielone, sztywne, mięsiste, kolczaste. Pędy purpurowe. Zimozielony Wytwarza tylko kwiaty męskie;

Blue Princess

Krzew żeński; liście kolczaste, mięsiste, srebrzyste, ciemnozielone. Czerwone owoce. Zimozielony

Blue Angel

Odmiana żeńska; liście ciemnozielone, nie opadają na zimę. Owoce czerwone lub żółte.

Ostrokrzew kolczasty

większość odmian rośnie powoli. O ile nie zaznaczono inaczej, krzew jednej odmiany może być męski albo żeński.

Alaska

Liście biało- lub żółto-zielone; kwitnie od kwietnia. Owoce dojrzewają w sierpniu. Są czerwone lub żółte.

Aurea Marginata

Liście są złociste na brzegach i zielone w środku. Ma postać drzewka do 6 m wysokości. Można go też utrzymywać jako krzew;

Argentea Marginata

Liście srebrzyste na brzegach. Krzew o pokroju krzewiastym. Dorasta do 2-3 m.

Bacciflava

Krzew o krzewiastej strukturze, z piramidalną koroną. Dorasta do 5-7 m. Od innych odmian odróżnia się żółtymi owocami.

Golden King

Odmiana żeńska. Krzew dorastający do 3 m. Odmiana o złoto obrzeżonych liściach i czerwonych owocach. Wysoka mrozoodporność;

Myrtifolia

Odmiana męska. Krzew o krzewiastym pokroju (do 3 m). Liście mają charakterystyczny wąski, wydłużony kształt. Kolce są rozmieszczone regularnie; kwitnie dość rzadko i niepozornie.

Pyramidalis

Odmiana żeńska. Mały krzew (docelowo 1,5-2m). Tylko część liści posiada charakterystyczne, kolczaste ząbki.

Silver Queen

Odmiana męska. Nie wytwarza owoców. Liście z cienkim, srebrnym obrzeżeniem.

Oprócz wyżej wymienionych możliwe jest kupienie odmian ostrokrzewu na pniu. Taka forma pozwala mniej troszczyć się o warunki glebowe. Jest to dobry wybór dla osób posiadających małe ogródki, gdzie pełny krzew nie będzie się mógł rozrastać.

Uprawa ostrokrzewu

Uprawa ostrokrzewu wymaga wyboru odpowiedniego miejsca i gleby. Wymagania rośliny nie są duże, ale trzeba zapewnić jej minimum komfortu.

Gleba powinna być żyzna, przepuszczalna, wilgotna. Może być piaszczysto-gliniasta, o odczynie obojętnym lub lekko kwaśnym (warto sprawdzić specyficzne wymagania danej odmiany, niektóre tolerują odczyn lekko zasadowy).

Miejsce może być słoneczne lub półcieniste, ale osłonięte od wiatru. Dobrze czują się też w cieniu, w towarzystwie większych drzew i krzewów.

Sadzenie przeprowadza się wiosną (marzec, kwiecień) lub jesienią (wrzesień, październik). Jeżeli planujemy żywopłot lub szpaler, to rozstaw powinien wynosić ok. 0,5-1 m.

Jak dbać o ostrokrzew w ogrodzie?

Ostrokrzew wymaga takich zabiegów jak podlewanie, nawożenie i cięcie. Nie lubi przesadzania, ale jeżeli musimy to zrobić, najlepiej zabrać się za nie w marcu.

Podlewanie w okresie wiosenno-jesiennym powinno być dość regularne (średnio raz na tydzień). Czasem potrzeba podlewania zależy od stanowiska. Najlepiej po prostu sprawdzać czy gleba za bardzo nie przesycha.

Ostrokrzew podlewamy też w zimowe dni, jeżeli nie ma przymrozków.

Nawożenie można przeprowadzić raz w roku. Tutaj też najlepszą porą jest marzec, czyli początek cyklu wegetacyjnego. Do nawożenia rośliny używamy kompostu lub nawozu organicznego.

Przycinanie najlepiej przeprowadzić w kwietniu. Zanim pojawią się kwiaty, które przyciągają duże ilości pszczół. Przede wszystkim należy usunąć uszkodzone i chore pędy. Możemy też wykorzystać ten moment, żeby nadać ostrokrzewowi pożądany kształt. Nie powinniśmy jednak przesadzać, bo jest to krzew rosnący dość wolno i odbudowanie nadmiernie przyciętych pędów zajmie dużo czasu.

Do zabiegów pielęgnacyjnych może należeć ochrona na zimę. Chociaż na rynku jest wiele odmian mrozoodpornych, to w bardzo zimne dni owoce i liście mogą wymagać zakrycia. Ostrokrzew jest wręcz ikoniczną rośliną zimozieloną, jeżeli chłód jest umiarkowany i dodatkowo posypie śnieg można go zostawić bez osłony. 

Ostrokrzew w kulturze

Ostrokrzewy stały się nieodzownym elementem świątecznych dekoracji. Podobnie jak drzewa iglaste są bowiem symbolem życia w czasie kiedy większość roślin zamiera. Tradycja związana z tym krzewem została zaadoptowana od Celtów, którzy poświęcali ostrokrzew bogu światła i sadzili go przed domem jako ochronę od piorunów. Był też kojarzony z germańskim bogiem Thorem, głównie ze względu na skojarzenie z błyskawicami i światłem. Dla tych ludów ostrokrzew był też symbolem dobrej woli i pokoju (trochę jak drzewo oliwne w tradycji śródziemnomorskiej).

Inne gatunki mają równie ciekawe konotacje. Również ostrokrzew paragwajski był związany z przedchrześcijańskim kultem. Indianie Guarani uważali go za dar boga Tupa. Według miejscowego mitu stworzenia Tupa ulepił ludzi z pasty, której składnikiem był sok z owoców mate. Co ciekawe – Tupa jest też bogiem piorunów.

Jeszcze inny ostrokrzew, o czym wspomnieliśmy, stał się podstawą jednej z ziołowych herbat chińskich. Wyrabiana z Ilex latifolia ma, według tradycyjnej medycyny chińskiej, poprawia wzrok, usuwa flegmę i odświeża umysł. Część właściwości zdrowotnych została też potwierdzona w badaniach laboratoryjnych.

Warto jednak pamiętać, że nie wszystkie ostrokrzewy są bezpieczne do spożywania. Czerwone owoce z krzaka są lekko trujące. Nie doprowadzą do śmierci, ale mogą wywołać bardzo nieprzyjemne objawy żołądkowe i zaburzenia pracy serca.

***

Ostrokrzew robi się coraz popularniejszą ozdobą w polskich ogrodach. Dzięki swojemu atrakcyjnemu wyglądowi i małym wymaganiom nadaje się nawet dla początkujących ogrodników amatorów.

Ostrokrzew to nie tylko kolorowa ozdoba do świątecznych dekoracji. Zobacz jakie są gatunki, odmiany i jak uprawiać ostrokrzew w ogrodzie.

Załóż kontoużytkownika
  • Komentuj pod własnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Załóż konto