Przetacznik

Przetacznik

Przetacznik (艂ac. Veronica) pochodzi z rodziny ro艣lin Plantaginaceae, czyli babkowatych. To ro艣lina zielna jednoroczna lub wieloletnia bylina- zale偶nie od gatunku, kt贸rych jest kilkaset. W naturalnych siedliskach zwykle spotykana na obrze偶ach las贸w, polanach i 艂膮kach w klimacie umiarkowanym. Odmiany mog膮 by膰 niskie, jak i wysokie (10-180 cm). Od tego zale偶y rodzaj warunk贸w uprawowych. Wygl膮d tak偶e jest bardzo zr贸偶nicowany. Kolory od bieli, przez r贸偶 po ciemno fioletowy. Najcz臋艣ciej kwiaty zebrane s膮 w d艂ugie k艂osy na ko艅cu 艂odygi. Rosn膮 g臋sto w grupach. Zastosowanie na rabaty, obw贸dki, skalniaki lub ci臋te na bukiety. Jest ca艂kowicie mrozoodporna, zatem gatunki wieloletnie mog膮 zimowa膰 w gruncie. Niskie odmiany nadadz膮 si臋 do ogrodu lub pojemnik贸w.

Przetacznik - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Przetacznik - uprawa, stanowisko, zimowanie, nawo偶enie

To urokliwa bylina ozdobna do ogrodu, kt贸ra jest bardzo popularna w polskich ogrodach. Wszystko to za spraw膮 barwnych, k艂osowatych kwiatostan贸w, wyj膮tkowo d艂ugiemu okresowi kwitnienia oraz bezproblemowej uprawy. Jakie stanowisko zapewni膰? Jakie gatunki i odmiany s膮 najpi臋kniejsze? To i wiele innych informacji znajdziesz w tym wpisie.

Przetacznik 鈥 charakterystyka ro艣liny

Przetacznik nale偶y do grupy ro艣lin babkowatych. To nasza rodzima bylina ogrodowa, stanowi膮ca jedn膮 z najpopularniejszych ro艣lin ogrodowych. W siedliskach naturalnych spotyka si臋 j膮 na obszarze Europy i Azji. Liczy oko艂o 250 gatunk贸w. Nazwa 艂aci艅ska pochodzi prawdopodobnie od uczczenia imienia 艣w. Weroniki.

Charakteryzuje si臋 krzaczast膮 form膮. P臋dy wyrastaj膮 g臋sto i wznosz膮 si臋 ku g贸rze. Zale偶nie od gatunku i odmiany mierz膮 od 10-180 cm. 艁odygi s膮 ulistnione i lekko omeszone. Niew膮tpliw膮 zalet膮 przetacznika jest bardzo d艂ugi okres kwitnienia. Zgodnie z podzia艂em:

  • gatunki niskie 鈥 od maja do sierpnia
  • gatunki wysokie 鈥 od lipca do wrze艣nia 

Kwiatostany przetacznika mog膮 mie膰 bia艂y, r贸偶owy, czerwony lub  fioletowy kolor. Drobne kwiatuszki zebrane s膮 we wznosz膮ce si臋 ku niebu d艂ugie grona na sztywnych p臋dach. Jest to bylina wieloletnia a zatem zimuje w ziemi.  Chc膮c przed艂u偶y膰 nieco okres kwitnienia mo偶na obrywa膰 przekwitni臋te kwiatostany. Przetacznik na sta艂e wpisa艂 si臋 w sielski obraz polskiej wsi. Go艣ci tam od lat w niemal ka偶dym ogrodzie.

Zastosowanie przetacznika

Przetaczniki ze wzgl臋du na r贸偶norodno艣膰 rozmiar贸w mo偶e mie膰 odmienne zastosowanie.

Wysokie gatunki nadaj膮 si臋 jako ro艣liny os艂onowe. Tworz膮 pi臋kne oraz g臋ste kompozycje. Z kolei niskie gatunki s膮 sadzone jako ro艣liny na obw贸dki wzd艂u偶 alejek czy 艣cie偶ek. Dobrze wygl膮daj膮 obok smagliczki czy macierzanki. Z powodzeniem s膮 uprawiane w pojemnikach na tarasach i balkonach.

Wszystkie przetaczniki bardzo efektownie wygl膮daj膮 w jednorodnych grupach. Bardzo cz臋sto jest to ro艣lina u偶ywana do bukiet贸w.

Uprawa, wymagania i piel臋gnacja

Zdecydowana ilo艣膰 przetacznik贸w to ro艣liny ma艂o wymagaj膮ce w uprawie i piel臋gnacji.  B臋d膮 wdzi臋czne dla pocz膮tkuj膮cych ogrodnik贸w. Zale偶nie od gatunku ma zmienne wymagania, kt贸re mo偶na podzieli膰 na:

  • przetaczniki wysokie 鈥 stanowiska s艂oneczne oraz p贸艂cieniste, ale do艣膰 zasobne i wilgotne,
  • przetaczniki niskie 鈥 stanowiska s艂oneczne, suche, piaszczyste, nawet kamieniste i dobrze przepuszczalne.

Tym co 艂膮czy wszystkie przetaczniki to wysoka mrozoodporno艣膰. Przed zim膮 warto go 艣ci膮膰 na wysoko艣膰 oko艂o 10 cm i okry膰 艣ci贸艂k膮 lub innym materia艂em ogrodniczym. To w zupe艂no艣ci wystarczy.

Termin do sadzenia ich w ogrodzie jest bez znaczenia. Jednak najlepiej wybra膰 maj na sadzenia sadzonek. Warto to robi膰 po kilka na metr kwadratowy, w odst臋pach 30 cm.

Przetacznik nie ma wyg贸rowanych wymaga艅 je艣li chodzi o nawo偶enie. Mo偶na je zasili膰, aby wzmocni膰 kwitnienie. Latem co 3 tygodnie, za艣 wiosn膮 mo偶na pokry膰 gleb臋 kompostem. Przekwit艂e kwiaty tej byliny warto usuwa膰 na  bie偶膮co, co zagwarantuje d艂u偶sze kwitnienie. Z kolei zabieg przyci臋cia przetacznika w okresie lata o 1/3 d艂ugo艣ci  spowoduje, 偶e zakwitnie na nowo raz jeszcze a偶 do przymrozk贸w.

Rozmna偶anie przetacznika

Znane s膮 sposoby:

  • Wysiew nasion - nasiona przetacznika wysiewa si臋 jesieni膮 lub wiosn膮. Jest to proste, gdy偶 mo偶na to robi膰 wprost do ziemi. Bez konieczno艣ci przykrywania. Po ko艂o 2 tygodniach zaczn膮 kie艂kowa膰. Bylina nie wymaga wysokich temperatur do wschod贸w.
  • Sadzonki p臋dowe- sadzonki niskich przetacznik贸w pobieramy p贸藕nym latem, za艣 wysokich na prze艂omie kwietnia z majem. Wystarczy oko艂o 10 cm p臋du. Bez dolnych li艣ci. Umieszczamy szczepek w ukorzeniaczu. Po miesi膮cu sadzimy na miejsce sta艂e. Nim nadejdzie zima konieczne jest ich okrycie.
  • Podzia艂 sadzonek- wczesn膮 wiosn膮, albo tuz po kwitnieniu wykopujemy ro艣lin臋 i dokonujemy podzia艂u. Nale偶y robi膰 to tak, aby ka偶da pojedyncza sadzonka mia艂a kilka wierzcho艂贸w. Wsadzamy na miejsca do gruntu i podlewamy do艣膰 mocno.

Przetacznik - gatunki i najpi臋kniejsze odmiany

W艣r贸d licznych gatunk贸w w naszym kraju najcz臋艣ciej uprawia si臋:

Przetacznik k艂osowy (艂ac.Veronica spicata) 鈥 mo偶na go spotka膰 w naturalnych siedliskach na obszarze nizin. Szczeg贸lnie na obrze偶ach las贸w. Jest bardzo odporny na spadki temperatury. W膮skie kwiatostany mog膮 by膰 niebieskie lub r贸偶owe. Li艣cie s膮 wyd艂u偶one i z膮bkowane na brzegach. Lubi suche i ciep艂e stanowiska. Najcz臋艣ciej sadzony w okolicy sklniak贸w czy murk贸w. Ich wzrost to oko艂o 40-50 cm.  Popularniejsze odmian:

  • 'Alba' - bia艂e kwiatostany do  40 cm,
  • 'Heidekind' - czerwono-r贸偶owe kwiatostany do 30 cm,
  • 'Ulster Blue Dwarf' 鈥 ciemnoniebieskie kiwatostany do 30 cm,
  • 'Nana Blauteppich' 鈥 niebieskie kwiatostany do 20 cm
  • 'Minuet' 鈥 r贸偶owe kwiatostany do 25 cm,
  • Red Fox' 鈥 czerwone kwiatostany  do 40 cm,
  • 'Christa' - niebieskie kwiatostany z zielonym szczytem do 40 cm.

Przetacznik d艂ugolistny (艂ac. Veronica longifolia) 鈥 to bardzo wysoki gatunek mierz膮cy  do 100 cm. Ma bujne kwiaty. Preferuje lepsz膮 gleb臋 ni偶 poprzednik. Powinna by膰 偶yzna, lekko kwa艣na i przepuszczalna. Do tego lekko wilgotna. Ma ow艂osion膮 艂odyg臋, a na niej mocno z膮bkowane, d艂ugie li艣cie. Kwiaty zakwitaj膮 w czerwcu i utrzymuj膮 si臋 do pocz膮tku sierpnia.  Kwiatowe k艂osy mog膮 by膰 niebieskie, fioletowe lub bia艂e. Bardzo odporny na mrozy. W naturalnych siedliskach porasta wilgotne 艂膮ki, oraz zaro艣la, brzegi w贸d.  Popularniejsze odmian:

  • 鈥楩irst Glory'  -niebieskie kwiaty
  • 'First Love' -r贸偶owe kwiaty,
  • 'First Lady' -bia艂e kwiaty,
  • 'Marietta' -ciemnoniebieskie kwiaty

Przetacznik rozes艂any (艂ac. Veronica prostrata) 鈥 ten gatunek bardzo r贸偶ni si臋 od poprzednik贸w. Ma charakter p艂o偶膮cy z k艂ad膮cymi si臋 p臋dami. To typowa ro艣lina okrywowa oraz zadarniaj膮ca. Mierzy od 10-15 cm wysoko艣ci. Kwitnie w okresie od czerwca do sierpnia. Kwiaty groniasto uniesione do g贸ry na kr贸tkich 艂odygach. Zwykle maj膮 jasnoniebieski kolor. Preferuje s艂oneczne i suche stanowiska. Sprawdzi si臋 na skalniaki lub skarpy, ale te偶 na obrze偶a  i rabaty. Najciekawsza odmiana to:

  • Aztec Gold鈥 o niebieskich kwantach i 偶贸艂to-zielonych li艣ciach.

Przetacznik goryczkowy (艂ac. Veronica gentianoides) 鈥 ten gatunek w naturze spotyka si臋 g艂贸wnie na obszarach le艣nych i g贸rskich Azji Mniejszej np. Turcji. Mierzy 30-60 cm wysoko艣ci. Co go wyr贸偶nia? Du偶e, b艂yszcz膮ce li艣cie w formie rozet. Kwiaty zebrane w lu藕niejsze k艂osy. Nie tak g臋ste jak u innych gatunk贸w. 艢rodek  kwiatu zdobi 偶贸艂to-zielone oczko z bia艂a obw贸dk膮.  To bylina typowo do nasadze艅 z ty艂u rabaty kwiatowej. Lubi suche i przepuszczalne pod艂o偶e, ale do艣膰 偶yzne. Odczyn od umiarkowanie kwa艣nego do oboj臋tnego. Szybko ro艣nie. Najciekawsza odmiana to:

  • 'Maihimmel' o niebieskich kwiatach.

Przetacznik lekarski o w艂a艣ciwo艣ciach prozdrowotnych

Jeden z gatunk贸w przetacznika ma dzia艂anie korzystne dla zdrowia cz艂owieka. Przetacznik lekarski inaczej le艣ny (艂ac. Veronica officinalis). Jego naturalnym stanowiskiem s膮 brzegi las贸w, pastwiska i 艂膮ki. Cech膮 charakterystyczn膮 cech膮 s膮 ow艂osione 艂odygi i lekko pok艂adaj膮ca si臋 forma. W g贸rnej cz臋艣ci 艂odygi widoczne s膮 li艣cie i malutkie kwiaty o delikatnej liliowej barwie z bia艂o-偶贸艂tym 艣rodkiem. Przetacznik lekarski nie jest popularn膮 ro艣lin膮 w Polsce. Z kolei jego uprawa nie jest prosta.

W celach leczniczych trzeba go zbiera膰 w okresie od czerwca do lipca, czyli wtedy gdy przypada jego czas kwitnienia.  Kwiat przetacznika stosowany jest w medycynie ludowej.  Zawiera m.in.: flawonoidy,  kwasy fenolowe,  saponiny oraz garbniki.

Jego dzia艂anie:

  • pobudza produkcj臋 偶贸艂ci i poprawia pracy w膮troby,
  • zmniejsza cholesterol i tr贸jglicerydy we krwi,
  • reguluje trawienie,
  • dzia艂a moczop臋dnie,
  • dzia艂a napotnie,
  • wykazuje w艂a艣ciwo艣ci przeciwkaszlowe,
  • ma wp艂yw na obni偶enie cholesterolu i tr贸jgliceryd贸w we krwi.
  • ma korzystny wp艂yw w przypadku b贸li reumatycznych czy artretycznych,
  • uspokaja przy stanach nerwowo艣ci.

Przetacznik w ogrodzie - odmiany, wyst臋powanie, wymagania, porady

Przetacznik to nazwa okre艣laj膮ca du偶膮 grup臋 ro艣lin zielnych. Wi臋kszo艣膰 gatunk贸w wyst臋puj膮cych w naszym kraju uwa偶a si臋 za chwasty. Jednak偶e niekt贸re z nich s膮 uprawiane w ogrodach z uwagi na walory dekoracyjne czy te偶 zdrowotne. Wspomniane odmiany to przetacznik k艂osowy, d艂ugolistny oraz przetacznik o偶ankowy. W tym artykule opisujemy, jakie wymagania uprawowe stawiaj膮 wymienione ro艣liny. Sprawdzamy te偶 jak wygl膮da zwalczanie okaz贸w uznawanych za chwasty.

Przetacznik k艂osowy i inne gatunki

Przetacznik to og贸lne okre艣lenie na rodzaj ro艣lin wsp贸艂cze艣nie zaliczanych do rodziny babkowatych. Wsp贸艂cze艣nie, bowiem w wi臋kszo艣ci XX wiecznych klasyfikacji gatunki nale偶膮ce do tej grupy zaliczano do tr臋downikowatych lub przetacznikowatych. Niezale偶nie od systematyki, s膮 to ro艣liny zielne, jednoroczne oraz byliny. Ich naturalnym 艣rodowiskiem s膮 tereny na p贸艂kuli po艂udniowej w strefie klimatu umiarkowanego. Wi臋ksz膮 cz臋艣膰 gatunk贸w wyst臋puj膮cych w Polsce traktuje si臋 jak chwasty. W uprawie pojawiaj膮 si臋 w zasadzie trzy, jest to przetacznik d艂ugolistny, k艂osowy i przetacznik o偶ankowy.

W ogrodach najcz臋艣ciej pojawia si臋 przetacznik k艂osowy, z 艂aciny zwany veronica spicata. Ma wzniesion膮, szarozielon膮 lub zielon膮 艂odyg臋 i dorasta do 10-50 cm wysoko艣ci. Li艣cie w spodniej cz臋艣ci ro艣liny s膮 jajowate lub eliptyczne, tymczasem w g贸rnej cz臋艣ci lancetowate. W okresie kwitnienia byliny pojawiaj膮 si臋 niebieskie lub r贸偶owe kwiaty skupione w grona. Drugi pod wzgl臋dem popularno艣ci przetacznik d艂ugolistny(veronica longifolia) osi膮ga wysoko艣膰 50-100 cm. Ma wyprostowane, ow艂osione lub nagie 艂odygi i lancetowate, 10-15 centymetrowe li艣cie. W czerwcu ro艣lina pokrywa si臋 drobnymi, jasnoniebieskimi kwiatami.

Warto te偶 pokr贸tce opisa膰 przetacznik o偶ankowy. Ro艣lina dorasta do 10-40 cm wysoko艣ci. Ma pojedyncz膮 艂odyg臋 rozga艂臋ziaj膮c膮 si臋 w g贸rnej cz臋艣ci na dwie 艂odygi kwiatowe. Li艣cie s膮 szerokie i jajowate, karbowane lub pi艂kowane na brzegach. Kwiaty pojawiaj膮ce si臋 w okresie kwitnienia s膮 zebrane w lu藕ne grona. W uprawie przetacznik o偶ankowy lubi nas艂onecznione lub lekko zacienione stanowiska. Najlepiej rozwija si臋 na pr贸chnicznych ziemiach. Do uprawy jest wybierany z uwagi na w艂a艣ciwo艣ci lecznicze. Ziele przetacznika o偶ankowego ma dzia艂anie wykrztu艣ne, wspomaga trawienie, dzia艂a przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie.

Przetacznik le艣ny i inne odmiany uznawane za chwasty

Zanim opiszemy jak wygl膮da uprawa gatunk贸w ogrodowych, kilka s艂贸w o okazach dzikich. Jedn膮 z ciekawszych bylin jest leczniczy przetacznik le艣ny. Co ju偶 sugeruje nazwa mo偶na spotka膰 go w lasach, ale te偶 na wrzosowiskach. Jest to ro艣lina p艂o偶膮ca dorastaj膮ca do 20-30 cm wysoko艣ci. Wytwarza fioletowo-niebieskie kwiaty z ciemnymi 偶y艂kami. Jego ziele ma w艂a艣ciwo艣ci moczop臋dne, wykrztu艣ne, oczyszcza organizm. Teraz czas na okazy uznawane za chwasty, jednym z nich jest przetacznik polny. Stanowi szkodliw膮 konkurencj臋 dla jarych ro艣lin uprawowych. Mo偶e pojawi膰 si臋 w zasadzie na ka偶dym pod艂o偶u, lecz preferuje ziemie 偶yzne i pr贸chniczne. Przetacznik polny to nie ostatni chwast.

Du偶ym zagro偶eniem dla upraw w ogrodzie jest przetacznik perski. Osi膮ga 10-40 cm wysoko艣ci, ma rozes艂ane, rozga艂臋zione 艂odygi. Jaskrawoniebieskie kwiaty pojawiaj膮 si臋 w k膮tach tr贸jk膮tnych lub jajowatych li艣ci. Przetacznik perski pojawia si臋 w uprawach ro艣lin okopowych, warzyw i zbo偶a. Uci膮偶liwym chwastem jest te偶 przetacznik bluszczykowy. Ta ro艣lina jednoroczna ma rozes艂ane p臋dy osi膮gaj膮ce 30 cm wysoko艣ci. Li艣cie s膮 jajowate lub pod艂ugowato-jajowate, kwiaty niebieskie z 偶y艂kami. Jak wygl膮da zwalczanie tych chwast贸w? Przetacznik bluszczykowy jak i inne odmiany uznawane za szkodliwe jest wra偶liwy na herbicydy. S膮 to 艣rodki chemiczne do zwalczania chwast贸w.

Uprawa przetacznika w ogrodzie

W ogrodach najcz臋艣ciej pojawia si臋 przetacznik k艂osowy oraz d艂ugolistny. Obie byliny maj膮 stosunkowo niewielkie wymagania uprawowe. Najlepiej rosn膮 na nas艂onecznionych stanowiskach. Pod艂o偶e powinno by膰 wilgotne lub umiarkowanie wilgotne. Ro艣liny nie toleruj膮 zbyt du偶ej ilo艣ci wody. Radz膮 sobie za to chwilowym przesuszeniem. Opisywane przetaczniki s膮 bardzo tolerancyjne w kwestii gleby, na kt贸rej ro艣n膮. Najlepsze s膮 ziemie pr贸chniczne i przepuszczalne. Mimo tego ro艣liny poradz膮 sobie te偶 na innych. Przetacznik k艂osowy preferuje zasadowy odczyn gleby, ale inne pH nie jest dla niego du偶ym problemem. D艂ugolistny nie ma w tym wzgl臋dzie szczeg贸lnych wymaga艅.

W kwestii piel臋gnacji przetacznik potrzebuje tylko jednego zabiegu. Jest nim przycinanie przekwit艂ych kwiatostan贸w. Ci臋cie wykonuje si臋 tu偶 nad ziemi膮. Dzi臋ki niemu ro艣lina lepiej si臋 rozkrzewia i jesieni膮 ponownie wchodzi w okres kwitnienia. Uprawne odmiany przetacznik贸w to ro艣liny o szerokim zastosowaniu. Mo偶na sadzi膰 je pojedynczo jak i w grupach. Rozwin膮 si臋 w gruncie, ale te偶 w pojemnikach na balkonach. Te rosn膮ce na zewn膮trz sprawdz膮 si臋 i na rabatach i na trawnikach. Co wa偶ne doskonale uzupe艂niaj膮 ogrody skalne. Jak wypadaj膮 w og贸lnym podsumowaniu? Dzi臋ki niewielkim wymaganiom uprawowym i szerokiemu zastosowaniu opisane przetaczniki to ro艣liny polecane do ka偶dego ogrodu.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto