Rozchodnik

Rozchodnik

Rozchodnik (łac. Sedum) – grupa roślin z rodziny gruboszowatych. Ze względu na swoje właściwości estetyczne i niewielkie wymagania glebowe są chętnie sadzone w ogrodach, zwłaszcza tzw. skalniakach, na skarpach i przy ogrodzeniach. Rozchodniki w większości są niskimi roślinami kobiercowymi i odmiany o tych właściwościach najczęściej wykorzystuje się w ogrodnictwie. Istnieją gatunki dorastające nawet do 80 cm. Naturalnie występują głównie w miejscach suchych i nasłonecznionych Półkuli Północnej, rzadziej na bagnach i terenach leśnych – od Kaukazu po Amerykę Północną i Środkową. Pewne gatunki można też spotkać w Afryce Północnej i Wschodniej, aż do Madagaskaru.

Rozchodnik - najpopularniejsze rośliny

Rozchodnik - pozostałe rośliny

Zobacz inne kategorie roślin

Rozchodnik - charakterystyka, gatunki, wymagania, uprawa

Skalniaki nie mogą się obejść bez rozchodników. Ta grupa liczy co najmniej 280 gatunków i zapewnia do wyboru wiele ciekawych roślin łatwych w uprawie. To nie tylko rośliny ogrodowe. Rozchodniki dobrze nadają się do uprawy w doniczce i jako jeden z elementów tzw. zielonych dachów.

Rozchodniki – gatunki i charakterystyka

Rozchodniki ciągle są badanym gatunkiem, dlatego opis roślin tego rodzaju może się różnić w zależności od źródła. Zwykle nie ma wątpliwości co do najpopularniejszych odmian tj. jak Rozchodnik karpacki czy kaukaski. Są to rośliny o niewielkich wymaganiach glebowych, chętnie rosną na piasku i między skałami. Tylko kilka gatunków preferuje lasy i miejsca bardziej wilgotne i zacienione.

Większość rozchodników to sukulenty, przystosowane do środowiska o ograniczonym dostępie do wody.

Pod nazwą rozchodniki mieści się dość duża grupa roślin. Poszczególne gatunki i odmiany różnią się morfologią. Popularne są zarówno płożące rozchodniki (np. Purpurea Sedum) jak i wysokie, z wyraźnie wyróżniającymi się łodygami i kwiatami (Rozchodnik karpacki, okazały).

Mogą być roślinami jednorocznymi, dwuletnimi lub bylinami. Charakterystyczna jest rozgałęziona łodyga, gruboszowate liście, bez widocznego użyłkowania. Kwiaty zebrane są w szczytowe podbaldachy. Najczęściej jasne – białe, żółte lub różowe, wyraźnie odcinają się na tle ciemnych, mięsistych liści.

Do najchętniej uprawianych gatunków należą:

  • Rozchodnik karpacki – występujący naturalnie w Karpatach; doczekał się kilku popularnych odmian ogrodowych. Jest to rozchodnikowiec o gęstym pokroju, doskonale wypełniający przestrzeń na rabatach i przestrzeniach zielonych w mieście. Jest rośliną miododajną, co dodatkowo podnosi jego wartość w ogrodzie. Rozchodnik karpacki może mieć purpurowe, zielone lub oliwkowe liście. Różowe kwiaty kwitną od sierpnia do września, w cieplejszych latach nawet do października. Dorasta do 50-60 cm. 
  • Rozchodnik okazały – dziś częściej zaliczany do rozchodnikowców niż właściwych rozchodników. Pod wieloma względami przypomina rozchodnik karpacki. Pochodzi ze wschodniej Azji. Najlepiej kwitnie i wybarwia się intensywnie na stanowiskach nasłonecznionych. Poza tym nie ma dużych wymagań. Tak jak rozchodnik karpacki kwitnie późnym latem i wczesną jesienią. Również jest miododajny.
  • Rozchodnik ostry – jest niską odmianą rozchodnika, dorasta do 5-10 cm. Ma charakterystyczne żółte kwiatki, które w okresie kwitnienia (od czerwca do lipca) pokrywają niemal całą roślinę. Przez resztę roku ozdabia ogród pięknymi, jasnozielonymi listkami. Jest rośliną wieloletnią. Ma niewielkie wymagania glebowe, ale jest też trujący i może podrażniać skórę.
  • Rozchodnik ościsty – średnio-niska (do 15-30 cm) odmiana, rosnąca naturalnie w Europie Zachodniej. Charakterystyczne szarozielone listki mają podłużny kształt, przypominający igły. Kwiaty są małe, żółte, na wysokich, grubych łodygach. Rozchodnik ościsty to gatunek płożący, który szybko się rozrasta. Trzeba uważać, żeby nie zagłuszył wzrostu innych roślin.
  • Rozchodnik kaukaski – pędy płonne (pokryte liśćmi) są bardzo niskie i płożące. W okresie kwitnienia (od lipca do sierpnia) różowe kwiaty wyrastają na wysokich pędach do 20-30 cm. Rosną gęsto w baldachowatych kwiatostanach. Liście są zimozielone i układają się w charakterystyczne „różyczki” (układ rozetkowy). Jak większość jego kuzynów Rozchodnik kaukaski jest rośliną miododajną.

Powyższy przegląd pokazuje jak dużo zależy od gatunku rośliny. Odmienne efekty kolorystyczne można uzyskać, wybierając poszczególne odmiany, również hodowlane. W przypadku rozchodników rozpiętość kolorów i kształtów jest bardzo duża.

Jakie rozchodniki sadzić w ogrodzie?

Wybór gatunku i odmiany zależy od preferencji ogrodnika. Płożące rozchodniki doskonale nadają się do skalniaków, pokrywania częściowo kamiennych i ceglanych ścieżek oraz ozdoby murków. Rozchodnikowce takie jak karpacki czy okazały lepiej sprawdzą się na rabatach i obwódkach rabat. Można też łączyć kilka gatunków w jednym ogrodzie. Pozwala to stwarzać bardzo ciekawe kompozycje kolorystyczne np. jako dodatek do asymetrycznego ogrodu japońskiego. Nasze propozycje wykorzystania w kompozycjach ogrodowych przedstawimy w dalszej części artykułu.

Zaleca się ostrożność w stosowaniu rozchodnika w domowej aptece. Wszystkie jego części zawierają trujące alkaloidy. Jednak  w medycynie ludowej był używany na brodawki, do tamowania krwawienia czy jako środek na robaki. Warto pamiętać, że większość ludowych środków odrobaczających jest lekko trująca i nie powinno się ich spożywać. Obecność tych roślin na podwórku i w ogródku nie stanowi jednak większego zagrożenia dla dzieci i zwierząt domowych.

Wymagania roślin i zasady uprawy

Uprawa rozchodników jest właściwie wyjątkowo łatwa. Mają małe wymagania glebowe, łatwo się rozrastają, przetrwają suszę, wiatr, a większość ma też niezłą odporność na mróz. Jednak pielęgnacja jest potrzebna – chociażby po to, żeby kontrolować rozrost i pojawianie się chwastów.

Przede wszystkim są to rośliny przeznaczone do stanowisk nasłonecznionych. Jeżeli kwiat ma być obfity i mieć intensywny kolor, to rozchodnik musi otrzymać swoją porcję słońca. Optymalne podłoże powinno być przepuszczalne, lekkie, piaskowe. Przed posadzeniem roślin można podłoże nawieźć wolnodziałającym nawozem. Ph gleby powinno być zbliżone do obojętnego.

Zimowanie może wymagać minimalnego nakładu pracy. Większość rozchodników powinna przetrwać zimę, ale najlepiej zabezpieczyć je za pomocą warstwy liści lub słomy. Trzeba tylko pamiętać, żeby zrobić to przed pierwszymi regularnymi przymrozkami.

Rozmnażanie można przeprowadzić przy użyciu nasion pozyskanych jesienią lub kupionych w sklepie. Wtedy najlepiej zasadzić rozchodniki w rozsadniku wiosną i po około miesiącu młode rośliny przesadzić do gruntu. Rozchodniki można też rozmnażać przez podział karp, zwłaszcza jeżeli roślina w jednym miejscu za bardzo się rozrosła, i przez sadzonkowanie pędów. W przypadku rozchodników wszystkie te zabiegi są dość łatwe, ale warto doczytać lub poprosić doświadczoną osobę o pomoc, jeżeli robimy to po raz pierwszy.

Oprócz licznych zastosowań w ogródku, na trawnikach przed domem czy w zieleni miejskiej, rozchodniki nadają się do uprawy w doniczce. Do uprawy doniczkowej najlepsze są te gatunki, które nie wytrzymałyby polskiej zimy. Przykładem może być meksykańskie Sedum Burrito – piękna roślina o małych, mięsistych listkach, która doskonale ozdobi słoneczny pokój. W naszym klimacie nie nadaje się natomiast do uprawy w gruncie. W doniczkach na balkonie można też uprawiać Rozchodnik karpacki i okazały. Trzeba im tylko zapewnić odpowiednio duże donice, dużo słońca i przynajmniej 8-10 stopni w okresie zimowania.

Kompozycje z rozchodnikiem – pomysł na oryginalny ogród

Rozchodniki, razem z innymi sukulentami i roślinami skalnymi stanowią wyjątkową ozdobę każdego ogrodu. Różne odmiany i gatunki mają różne kolory, dlatego zamiast jednej, warto zasadzić kilka obok siebie. Ponieważ w większości są to rośliny niskie i płożące najlepiej sadzić je z przodu rabaty. Z tyłu mogą się znaleźć nieco wyższe kwiaty o podobnej kolorystyce lub krzewy karłowate i trawy ozdobne.

Jeżeli nie mamy do dyspozycji dużej powierzchni, to ciekawe kompozycje można ułożyć w kamiennych donicach lub niedużych skalniakach wertykalnych. Do donicowego mini-ogródka z sukulentami dobrze nadają się płaskie donice-misy. Ostatnio dużą popularnością cieszą się ogródki skalne z betonowych gazonów. Można je ułożyć w piramidkę, która będzie przyciągać wzrok nawet w niewielkim ogródku.

Dodatkowo elementem ozdobnym i funkcjonalnym mogą być rozchodniki sadzone na tzw. zielonych dachach. Dzięki temu, że nie potrzebują dużych zapasów wody, nie przeciążają konstrukcji dachu, a kolorowy dywan sam się rozrasta i nie wymaga nadmiernej pielęgnacji. Dla rozchodników jest to też najlepiej nasłonecznione miejsce, więc będą się na nim dobrze rozwijać.

Rozchodniki są niezwykle różnorodną, łatwą w uprawie grupą roślin ozdobnych. Znajdują też coraz więcej zastosowań w ekologicznym planowaniu krajobrazu. Przy ich pomocy można tworzyć miejskie ogrody przyjazne zapylaczom czy zielone dachy.

Załóż kontoużytkownika
  • Komentuj pod własnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Załóż konto