艢liwa

艢liwa

艢liwa (艂ac. Prunus) to drzewo lub krzew owocowy z rodziny r贸偶owatych, bardzo popularne w naszym kraju. Ich pyszne owoce to 艣liwki, kt贸re pojawiaj膮 si臋 zale偶nie od odmiany miedzy lipcem a pa藕dziernikiem. Preferuj膮 stanowisko s艂oneczne i ciep艂e. Lubi膮 gleb臋 偶yzn膮 i pr贸chnicz膮. Maj膮 p艂ytki system korzeniowe, dlatego nie toleruj膮 suszy. Konieczne jest jej nawo偶enie. Do najpopularniejszych odmian zaliczamy: w臋gierk臋, mirabelk臋, opal, renkloda, lubaszka. Maj膮 wiele w艂a艣ciwo艣ci prozdrowotnych oraz mo偶na z nich zrobi膰 liczne przetwory np. powid艂a, d偶emy, konfitury, soki, kompoty i nalewki.

艢liwa - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

艢liwa - odmiany, sadzenie, uprawa, szkodniki, ci臋cie, porady

Niemal w ka偶dym przydomowym ogrodzie czy sadzie ro艣nie co najmniej jedno drzewko owocowe. Po艣r贸d najpopularniejszych owoc贸w na pewno najdziemy 艣liwk臋, kt贸ra jest symbolem drugiej cz臋艣ci lata. Wbrew pozorom s膮 nie tylko fioletowe, ale i 偶贸艂te, zielone, czerwone. Obecnie odmian jest bez liku. Podpowiemy jak uprawia膰 艣liw臋 oraz jakie odmiany sprawdz膮 si臋 na jakie przetwory najlepiej. 

艢liwy (艂ac. Prunus) w ogrodzie- uprawa i wymagania

艢liwy nale偶膮 do jednych z najch臋tniej uprawianych drzew owocowych w  Polsce. Nie ma w膮tpliwo艣ci. 艢liwki lubimy, bo maj膮 pyszny smak, w艂a艣ciwo艣ci prozdrowotne i maj膮 zastosowanie na liczne przetwory.

艢liwa to niedu偶e drzewo lub czasem krzew. Zale偶nie od odmiany dorasta do 10 metr贸w. Pierwszym siedliskiem 艣liwy by艂 rejon Kaukazu oraz Azji Mniejszej. Ro艣lina odznacza si臋 zmienno艣ci膮 li艣ci w zale偶no艣ci od umiejscowienia na drzewie. Wiosn膮 (marzec- kwiecie艅) zakwita ukazuj膮c nam bia艂e lub lekko r贸偶owe kwiaty. Owocuje na 3-4 rok od posadzenia. Zbiory przeprowadza si臋 od lipca do pa藕dziernika.

Trzeba wiedzie膰, 偶e 艣liwa to drzew owocowe o niezbyt rozbudowanym systemie korzeniowym. Co z tym idzie 鈥 s膮 wra偶liwa na niedostatki wody w glebie oraz  wszelkie niedobory sk艂adnik贸w od偶ywczych. Konieczne b臋dzie jej regularne nawo偶enie. Preferuje stanowisko s艂oneczne, ciep艂e i wolne od przeci膮gu. Nie poleca si臋 jej sadzi膰 na otwartej przestrzeni ogrodu czy sadu w pojedynk臋. 艢liwa najlepiej b臋dzie owocowa膰 na glebie 偶yznej, pr贸chniczej i lekko wilgotnej.

Jest odporna na mr贸z, jednak cz臋艣膰 p臋du mo偶e nie przetrwa膰 powy偶ej 鈥 25 st. C. Nie poleca si臋 tak偶e sadzi膰 艣liwy w cz臋艣ciach kraju gdzie 艣rednia roczna ilo艣膰 opad贸w jest wi臋ksza. Owoce mog膮 w贸wczas gni膰.

艢liwa jako krzew

Ma艂o kto wie, 偶e jedna z odmian 艣liwy to krzew. Jest nim 艢liwa Tarnina - krzew z rodziny r贸偶owatych z cierniami na p臋dach. Dorasta do 3 metr贸w. Ma wzniesiona form臋 i najcz臋艣ciej wykorzystuje si臋 j膮 jako 偶ywop艂ot. Ro艣lina tak偶e owocuje (ma艂e, fioletowe kuleczki), ale p贸藕no - miedzy wrze艣niem a pa藕dziernikiem. W przeciwie艅stwie do innych odmian ma niewielkie wymagania glebowe. Uro艣nie nawet na glebach piaszczystych czy gliniastych. Stanowisko powinno by膰 s艂oneczne, lecz w p贸艂cieniu tak偶e si臋 przyjmie. Ro艣lina w pe艂ni mrozoodporna.

Owoce tarniny s膮 jadalne, lecz bardzo kwa艣ne, przez co najcz臋艣ciej robi si臋 z nich tylko soki i nalewki. Maj膮 wiele w臋glowodan贸w, witaminy C, karotenu itp. st膮d sok z tarniny traktowany jest jako prozdrowotny w okresie przezi臋bie艅.

Piel臋gnacja 艣liwy- nawo偶enie i ci臋cie

Podstawowym zabiegiem dla tych, kt贸rzy maj膮 艣liwy w ogrodzie lub sadzie jest nawo偶enie ro艣liny. Niestety s膮 bardzo 鈥炁俛kome鈥 w sk艂adniki dlatego jest to konieczne.  Najwa偶niejszy b臋dzie azot.  W okolicy wczesnej wiosny nale偶y zasili膰 艣liw臋 nawozem wielkosk艂adnikowym np. w postaci granulatu w sk艂adzie z azotem. Nawozi膰 a偶 do ko艅ca czerwca. Nie d艂u偶ej, poniewa偶 zaburzy procesy korzeniowe i zim膮 b臋dzie ci臋偶ko przetrwa膰 drzewom.

Drugim zabiegiem istotnym dla 艣liwy jest ci臋cie. Robi si臋 to pierwszy raz wiosn膮 po posadzeniu. Nie ma znacznie czy sadzili艣my  je jesieni膮 czy wiosn膮. W sytuacji, gdy drzewko ma tylko pojedynczy p臋d to przycinamy go na wysoko艣ci ok. 60-70 cm nad ziemi膮. Kiedy ma ju偶 kilka p臋d贸w to najwi臋ksze tniemy o 30%. Te b臋d膮 w przysz艂o艣ci tworzy艂y form臋 dla korony drzewa. Reszt臋 tniemy na 50 cm nad ziemi膮. Nast臋pnej wiosny przez dwa sezony wybieramy inne 2-3 p臋dy i tniemy podobnie. W przysz艂o艣ci i one b臋d膮 tworzy膰 koron臋. Prawid艂owo powinna liczy膰 7 konar贸w.

Cenn膮 porad膮 jest to, i偶 p臋dy powinny by膰 odginane tak, 偶eby z tzw. przewodnikiem tworzy艂y prawie k膮t prosty. Mo偶na to robi膰  za pomoc膮 jaki艣 obci膮偶nik贸w. To te偶 spowoduje, 偶e konary wzmocni膮 si臋 i nie b臋dzie im straszny nadmiar owoc贸w.

Choroby i szkodniki, jakie mog膮 zagra偶a膰 艣liwie

  • Szarka czyli ospowato艣膰 艣liwy - po czym pozna膰, 偶e drzewko zosta艂o zaatakowane przez ten wirus? Na li艣ciach wida膰  偶贸艂te, okr膮g艂e plamy. Za艣 na owocach fioletowe i charakterystycznie wg艂臋bione plamy. Mi膮偶sz robi si臋 czerwonawy, traci wilgo膰 i zawiera膰 drobiny stwardnia艂ej gumy. Za powstanie tej choroby odpowiada obecno艣膰 mszyc. Odmiana w臋gierka i opla s膮 bardziej odporne na szark臋.
  • Grzybowa choroba, czyli Torbiel 艣liwy - owoce robi膮 si臋 zdeformowane i przero艣ni臋te. Ponadto pokrywa je szary nalot. We wn臋trzu brak pestki. Z chorob膮 zwi膮zana jest nadmierna wilgo膰. Najmniej podatna na schorzenie jest Renkolda, W臋gierka i Amerys.
  • Choroba grzybowa - srebrzysto艣膰 li艣ci - li艣cie maja srebrno-szary kolor, kora drzewa ciemnieje i korkowacieje. Za艣 sk贸rka odchodzi od owocu.  Rozw贸j choroby zwi膮zany jest z uszkodzeniami mechanicznymi kory. Zapobieganie polega na ostro偶nym i w艂a艣ciwym ci臋ciu p臋d贸w. Ewentualne rany zabezpiecza膰.
  • Choroba grzybowa - brunatna zgnilizna drzew  (monilioza) - owoce brunatniej膮 oraz pokrywa je brodawkowaty nalot. 艢liwki wygl膮daj膮 niczym mumie. Schorzeniu sprzyja na pewno wilgotna i ciep艂a pogoda.

Odmiany 艣liwy

艢liwki  spo偶ywamy na surowo oraz pod postaci膮 licznych przetwor贸w od konfitur, d偶em贸w, powide艂, przez marynaty, suszenie po kompot. 艢liwki zawieraj膮 liczne w艂a艣ciwo艣ci prozdrowotne. W艣r贸d nich najcz臋艣ciej wymienia si臋  schorzenia zwi膮zane z uk艂adem pokarmowym. Odmian jest wiele. Jakie odmiany wybra膰 na najlepsze powid艂a? Jakie na suszenie owoc贸w? Te i wi臋cej pyta艅 nie zostanie bez odpowiedzi.

Na powid艂a najlepsz膮 odmian膮 b臋dzie 艣liwka w臋gierka. Owoce s膮 bardzo ciemne i 艣redniej wielko艣ci. Maj膮 fioletowy kolor. Maj膮 cierpki smak. Ta odmiana ma twardsze owoce, dlatego nie rozpadn膮 si臋 podczas d艂ugiego procesu sma偶enia powide艂. To jedna z najstarszych odmian 艣liwy. Owoce maj膮 elipsoidalny, jajowaty kszta艂t i s膮 艣redniej wielko艣ci. 艢liwki w臋gierki 艣wietnie sprawdz膮 si臋 jako w臋dzone lub w occie.

Kolejn膮 najbardziej znan膮 odmian膮 艣liwki w Polsce jest mirabelka. Ma malutkie, okr膮g艂e  i nie fioletowe, a 偶贸艂te owoce. S膮 s艂odko- kwa艣ne. Zachowuje liczne warto艣ci nawet podczas d艂ugiej obr贸bki termicznej. Mirabelka nada si臋 najlepiej na kompoty, soki i nalewki.

Renklody to nazwa niemal czarnych, du偶ych i okr膮g艂ych 艣liwek. Ich mi膮偶sz jest bardzo soczysty i s艂odki. Mi膮偶sz trudno odchodzi od pestki. B臋d膮 dobre na kompoty i d偶emy. Ponadto tak偶e na marynaty do mi臋s.

Odmiana Lubaszka ma nie du偶e owoce o ciemnogranatowym odcieniu z wyra藕nym nalotem. Mi膮偶sz jest zielony, a smak do艣膰 kwaskowaty.  Odmiana bardzo odporna na mr贸z. Sprawdzi si臋 jako dodatek do mi臋s. Mo偶na te偶 z nich zrobi膰 dodatek do ciast lub wykorzysta膰 na konfitury i d偶emy.

Opal to odmiana z 偶贸艂to-fioletow膮 sk贸rk膮.  Mi膮偶sz jest 偶贸艂ty oraz bardzo soczysty. Bardzo 艂atwo jest go oddzieli膰 od pestek. Najcz臋艣ciej stosowane s膮 do deser贸w, jednak 艣wietnie sprawdz膮 si臋 jako przetwory i jako sk艂adnik kompot贸w. Nada si臋 te偶 do suszenia.

Odmiana jak膮 jest 艣liwka brzoskwiniowa m 偶贸艂to-r贸偶owy kolor. Jest do艣膰 du偶a. Polecana do wypiek贸w, powide艂 i d偶em贸w.

Dodatki do przetwor贸w ze 艣liwek

艢liwki s膮 wyborne same w sobie. Jednak mo偶na je wzbogaca膰 r贸偶nymi dodatkami smakowymi. Najcz臋艣ciej si臋gamy po:

  • cynamon,
  • kardamon,
  • go藕dziki,
  • ziele angielskie,
  • kakao,
  • mi贸d,
  • rum.

Do przetwor贸w mo偶na te偶 doda膰 innych owoc贸w np. gruszki, czy jab艂ka.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto