Sosny

Sosny

Sosny (艂ac. Pinum) 鈥 rodzaj ro艣lin z rodziny sosnowatych. Nale偶膮 do ro艣lin nagonasiennych. Maj膮 posta膰 zimozielonych drzew lub krzew贸w iglastych. Nale偶y tutaj oko艂o 115 gatunk贸w. Sosny rozmna偶aj膮 si臋 p艂ciowo. Wytwarzaj膮 kwiatostany m臋skie i 偶e艅skie. Drewniej膮ce 艂uski szyszek stanowi膮 ochron臋 dla nasion, poniewa偶 nagonasienne nie wytwarzaj膮 owoc贸w. Sosny wyst臋puj膮 g艂贸wnie w strefie umiarkowanej P贸艂kuli P贸艂nocnej. Zakres dziko rosn膮cych ro艣lin z tego rodzaju dochodzi na po艂udnie do Ameryki 艢rodkowej (Honduras, Gwatemala) i Archipelagu Malajskiego. W Polsce sosna zwyczajna jest szeroko rozpowszechniona, inne gatunki znajduj膮 si臋 pod ochron膮. Sosny odgrywaj膮 du偶膮 rol臋 jako drzewa hodowane na potrzeby przemys艂u drzewnego.

Sosny - najpopularniejsze ro艣liny

Sosny - pozosta艂e ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Sosny - wyst臋powanie, gatunki, wymagania, uprawa

Od smuk艂ych drzew po kar艂owate krzewy 鈥 sosny to najbardziej rozpowszechnione drzewa iglaste na P贸艂kuli P贸艂nocnej. Sosna zwyczajna jest pospolitym gatunkiem na terenie Polski. Inne odmiany nadaj膮 si臋 do ogrodu, a nawet do domu na drzewka bonsai. Poni偶ej piszemy jakie s膮 cechy r贸偶nych odmian i jak o nie dba膰 w ogrodzie.

Sosny 鈥 og贸lna charakterystyka

Sosny to wiecznie zielone ro艣liny nagonasienne. Ich nasiona nie maj膮 os艂onki w postaci owoc贸w. Zamiast tego s膮 chronione w charakterystycznych, zdrewnia艂ych szyszkach. Najprostszym sposobem na wyhodowanie w艂asnej sosny w domu lub ogrodzie jest zasadzenie szyszki. To jednak nie daje pewno艣ci jakie cechy b臋dzie mia艂o drzewko po wyro艣ni臋ciu. Dlatego warto przyjrze膰 si臋 r贸偶nym gatunkom i odmianom ogrodowym.

Na 艣wiecie istnieje ponad 100 gatunk贸w drzew i krzew贸w zaliczonych do rodzaju sosny. Ponadto w warunkach hodowlanych powstaj膮 odmiany przystosowane do specyficznych wymaga艅. Do ogrod贸w zwykle wybiera si臋 gatunki niskie, rosn膮ce powoli, kt贸re b臋d膮 dobrze wsp贸艂gra艂y z innymi ro艣linami w niewielkiej, otwartej przestrzeni.

Sosna zwyczajna w naturalnych warunkach uzyskuje pokr贸j nieregularny z nagim pniem i asymetryczn膮, rozga艂臋zion膮 koron膮. Wi臋kszo艣膰 odmian ma jednak pokr贸j zwarty, najcz臋艣ciej sto偶kowy, kolumnowy, rzadziej (w warunkach hodowlanych) kulisty. Mo偶e dorasta膰 do kilkudziesi臋ciu metr贸w. Sosna 鈥濿alig贸ra鈥, uznana za najwy偶sz膮 w Polsce mierzy 23 m wysoko艣ci, a obw贸d przy powierzchni ziemi ma prawie 5,5 metra. W ogrodach zwykle spotkamy sosny nie przekraczaj膮ce 5 metr贸w wysoko艣ci.

Sosny to r贸wnie偶 jedne z najbardziej d艂ugowiecznych drzew. W warunkach naturalnych Sosna zwyczajna do偶ywa 500 lat. Ameryka艅ska Sosna o艣cista do偶ywa ponad 2000 lat, a Sosna d艂ugowieczna potrafi prze偶y膰 ponad dwa razy tyle, co czyni j膮 najbardziej d艂ugowiecznym drzewem, nie rozmna偶aj膮cym si臋 wegetatywnie. Najstarsze okazy (ponad 4 tys. i ponad 5 tys. lat) znaleziono w G贸rach Bia艂ych.

Najciekawsze odmiany do ogrodu

Sosna zwyczajna, kt贸ra czuje si臋 dobrze w naszym klimacie, jak najbardziej nadaje si臋 do ogrodu. Je偶eli jednak chcemy posadzi膰 co艣 bardziej egzotycznego, to do wyboru s膮 liczne gatunki i ich odmiany. Poni偶ej prezentujemy kilka przyk艂ad贸w:

  • Green Tower 鈥 odmiana Sosny czarnej; drzewo o pokroju kolumnowym, rosn膮ce powoli i docelowo dorastaj膮ce do ok. 5 m wysoko艣ci. 艢wietnie nadaje si臋 na szpalery i 偶ywop艂oty, ale dobrze b臋dzie te偶 ros艂a jako pojedyncze drzewo lub element pionowy w klombie. Ma ma艂e wymagania glebowe i jest mrozoodporna.
  • Watereri 鈥 srebrna odmiana Sosny zwyczajnej. Pokr贸j nieco zaokr膮glony, charakterystyczne, srebrzyste ig艂y. Jest odmian膮 kar艂owat膮 鈥 ro艣nie powoli i dorasta do 3-5 metr贸w. Odporna na trudne warunki pogodowe, ale troch臋 wymagaj膮ca je偶eli chodzi o zanieczyszczenie 艣rodowiska.
  • Alpenzwerg 鈥 odmiana Sosny kosodrzewiny, kar艂owata o pokroju sto偶kowym. Jest to sosna miniaturowa, osi膮gaj膮ca po wielu latach wysoko艣膰 zaledwie 2 m. Dobra do ogrod贸w skalnych i kompozycji z wrzosami.
  • Little Goldstar 鈥 kar艂owata odmiana Sosny g贸rskiej. Dorasta do 0,5 metra. Ma nieregularny, zbli偶ony do kulistego pokr贸j. Jej zalet膮 s膮 ig艂y, kt贸re na zim臋 przybieraj膮 z艂otawy kolor.
  • Himalajska 鈥 to ca艂y gatunek; o warto艣ci dekoracyjnej decyduj膮 przede wszystkim bardzo d艂ugie, zwisaj膮ce, szarawe ig艂y. Sosna dorasta do 20 metr贸w. Jej pokr贸j klasycznej 鈥瀋hoinki鈥 jest sto偶kowaty, ale przerzedzony. Jest wi臋c bardzo ozdobna i troch臋 inna ni偶 sosny, do jakich przyzwyczaili艣my si臋 w Polsce. Mrozoodporna, ma艂e wymagania glebowe. Wymaga tylko do艣膰 nas艂onecznionego stanowiska.

Przygl膮daj膮c si臋 r贸偶nym odmianom mo偶na wybra膰 najbardziej po偶膮dane cechy do konkretnego zastosowania. Co innego nada si臋 do ogr贸dka na balkonie, co innego do du偶ego ogrodu czy do skalniaka. Na szcz臋艣cie odporno艣膰 i wszechstronno艣膰 sosen jest bardzo du偶a.

Uprawa i piel臋gnacja

Wi臋kszo艣膰 sosen preferuje stanowisko s艂oneczne i przepuszczaln膮 gleb臋 o lekko kwa艣nym odczynie. S膮 takie gatunki, kt贸re poradz膮 sobie na ja艂owej ziemi i w glebie zasadowej. Je偶eli nie zaznaczono inaczej, to sosny s膮 mrozoodporne. W naturze wyst臋puj膮 wysoko w g贸rach oraz na dalekiej p贸艂nocy (wchodz膮 w sk艂ad borealnych las贸w iglastych). Nie lubi膮 tylko wilgoci i zbyt du偶ego zacienienia. Chocia偶 gatunki rosn膮ce dziko w lasach powinny sobie poradzi膰 w cienistym zak膮tku ogrodu.

Sosna to niezwykle uniwersalne i odporne drzewo. Jednym z sekret贸w jej odporno艣ci jest mikoryza czyli symbioza drzewa i grzyba. Tak naprawd臋 w naturze oko艂o 90% ro艣lin 偶yje w symbiozie z wybranymi grzybami przy korzeniach. Dzi臋ki temu mog膮 zdobywa膰 wi臋cej pokarmu, soli mineralnych i maj膮 wi臋ksz膮 powierzchni臋 ch艂onn膮. W zamian oddaj膮 grzybom w臋glowodany. Z powy偶szych powod贸w dla lepszego wzrostu warto kupi膰 sadzonki zaszczepione mikoryz膮 lub wprowadzi膰 mikoryz臋 do gleby samodzielnie. Trzeba tylko pami臋ta膰, 偶e ka偶de drzewo ma 鈥瀞woje鈥 grzyby i trzeba dobra膰 w艂a艣ciwe rodzaje do w艂a艣ciwych ro艣linek. Wprowadzenie mikoryzy w postaci sproszkowanej mo偶na przeprowadzi膰 przez wsypanie preparatu do do艂ka, w kt贸rym posadzimy sosn臋. Je艣li si臋 zgapili艣my w czasie sadzenia, to mo偶emy doda膰 grzyby do wody, kt贸r膮 podlewamy drzewko.

Pozbawione mikoryzy sosny maj膮 wi臋ksz膮 tendencj臋 do chorowania i s膮 艂atwiejszym 艂upem dla szkodnik贸w. Niezale偶nie od tego czy ju偶 zaszczepili艣my drzewko, warto zwr贸ci膰 uwag臋 na obecno艣膰 tych ostatnich.

Sosny s膮 odporne na ci臋cie, ale wiele odmian ogrodowych prawie go nie wymaga. Robi si臋 to najcz臋艣ciej w celach estetycznych. Przycinanie tzw. 艣wieczek, czyli m艂odych przyrost贸w sosny, jest te偶 dobrym sposobem na spowolnienie jej wzrostu. Jest to spos贸b na kontrol臋 wielko艣ci drzewka, je偶eli nie kupili艣my odmiany wolno rosn膮cej.

Ochrona przed szkodnikami

Do szkodnik贸w sosen nale偶膮 insekty i wi臋ksze zwierz臋ta. Te ostatnie g艂贸wnie jako amatorzy obgryzania kory drzew zim膮.

呕eby zabezpieczy膰 kor臋 przed ogryzaniem wystarczy owin膮膰 j膮 siatk膮 na poziomie kr贸lika i sarny. Bardzie skomplikowana jest ochrona przed paso偶ytami.

Wi臋kszo艣膰 szkodnik贸w sosny interesuje si臋 ig艂ami lub p臋dami. Do najpowszechniejszych nale偶膮:

  • Zw贸jka sosn贸weczka 鈥 larwa motyla 偶eruje wewn膮trz m艂odych p臋d贸w.
  • Miodownica szpilkowa 鈥 mszyca 偶eruj膮ca na ig艂ach. Najlepiej zwalcza膰 j膮 przez opryski.
  • Ochojnik sosnowy 鈥 偶eruje na ig艂ach i sk艂ada jaja w m艂odych p臋dach. Atakom powinien zapobiec oprysk z oleju parafinowego.
  • Borecznik rudy 鈥 much贸wka, kt贸ra atakuje p臋dy i ig艂y sosen. R贸wnie偶 jest zwalczany przez opryski.

Gatunki najlepsze na bonsai

Je偶eli chcemy ozdobi膰 nasz ogr贸d drzewkiem bonsai, to Sosna zwyczajna w zupe艂no艣ci wystarczy. Polecane s膮 te偶 Sosna Thunerga i Sosna g臋stokwiatowa (zw艂aszcza odmiany Rainbow i Tanyosho). Oba te gatunki w podstawowej wersji s膮 do艣膰 wysokie, ale wystarczy wybra膰 odmiany, kt贸re rosn膮 powoli, 偶eby ten problem nie przeszkadza艂 w nadawaniu drzewom po偶膮danego kszta艂tu.

Tworzenie bonsai to osobna sztuka, kt贸ra pozwala kontrolowa膰 wysoko艣膰 i kszta艂towa膰 dowolnie kszta艂t drzewa. Opr贸cz wyboru odpowiedniej odmiany trzeba si臋 zaopatrzy膰 w przydatne narz臋dzia i zapozna膰 鈥 przynajmniej wst臋pnie 鈥 z praktyk膮.

Po co sosny w ogrodzie?

W przemy艣le sosny maj膮 bardzo szerokie zastosowanie 鈥 od drewna na meble, przez spad藕, z kt贸rej pszczo艂y robi膮 mi贸d, po kor臋 i ig艂y jako naturalne dodatki ogrodnicze i 艣ci贸艂ka dla pewnych ro艣lin. Zielarze wiedz膮 te偶 o zdrowotnym dzia艂aniu nalewki na 鈥瀞zczytkach鈥 sosen oraz 偶ywicy. T臋 ostatni膮 pozyskiwano przez wykonywanie naci臋膰 na pniu. To tylko przy du偶ej ilo艣ci drzew w lesie. Maj膮c jedno czy dwa drzewka raczej nie b臋dziemy nacina膰 pnia czy obiera膰 go z kory.

W ogrodach sadzi si臋 je dla licznych zalet dekoracyjnych. Je偶eli chcemy mie膰 zielony ogr贸d zim膮, to warto postara膰 si臋 o obecno艣膰 iglak贸w. Sosna w grudniu mo偶e te偶 robi膰 za 艣wi膮teczn膮 鈥瀋hoink臋鈥. Jej ekologiczna wersja, to po prostu umieszczenie lampek i bombek na 偶ywym drzewku. Do tego szczeg贸lnie przyda si臋 jaka艣 odmiana kolumnowa lub sto偶kowa.

Wiele kar艂owatych odmian sosny nadaje si臋 do skalniak贸w. Niekt贸re maj膮 nawet p艂o偶膮ce ga艂臋zie, co czyni z nich dobre ro艣liny okrywowe. Sosna szczeg贸lnie dobrze czuje si臋 w towarzystwie wrzosu. Soliter (pojedyncze drzewo) w otoczeniu dywanu z r贸偶nokolorowych wrzos贸w b臋dzie si臋 prezentowa膰 szczeg贸lnie dostojnie. R贸wnie skutecznie ozdobi trawnik. Sosny mo偶na sadzi膰 na ma艂o 偶yznej glebie. Mog膮 wi臋c zapewni膰 kawa艂ek zieleni nawet tam, gdzie inne ro艣liny nie daj膮 rady.

Popularno艣膰 ja艂owc贸w, tuji i innych iglak贸w sprawi艂a, 偶e o sosnach troch臋 zapominamy. Tymczasem s膮 to drzewa doskonale dopasowane do naszego klimatu, o licznych zaletach dekoracyjnych.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto