Storczyki

Storczyki

Storczyki (orchidee) – rośliny wieloletnie z rodziny okrytozalążkowych. Obejmują ok. 25 tys. zaakceptowanych gatunków, w tym ok. 50 rośnie dziko na terenie Polski. Storczyki są bardzo rozbudowaną grupą roślin wyższych. W większości są samożywne, ale istnieją też gatunki pasożytujące na grzybach, bez zdolności fotosyntezy (np. żłobik). Ogromna ilość rodzajów i gatunków sprawia, że storczyki są dostosowane do różnych warunków klimatycznych. Rosną na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. Największe zróżnicowanie występuje w okolicach równika. Wiele storczyków to rośliny o dekoracyjnych kwiatach, dlatego są chętnie uprawiane jako rośliny doniczkowe. Mają też właściwości lecznicze i walory kulinarne (np. wanilia).

Storczyki - najpopularniejsze rośliny

Zobacz inne kategorie roślin

Storczyki - odmiany, opis, wymagania, uprawa, cięcie

Te rośliny występują prawie na całym świecie, mają wiele ciekawych cech, a niektóre pięknie kwitną. Wszystko to sprawia, że storczyki są chętnie uprawiane w doniczkach i w ogrodach. Storczyki mają specjalne wymagania, które warto poznać zanim zabierzemy się za uprawę.

Storczyki – charakterystyka i systematyka

Storczyki, a właściwie storczykowate, to rodzina roślin, obejmująca co najmniej 25 tys. gatunków (co roku odkrywa się nowe). W Polsce są znane przede wszystkim jako rośliny doniczkowe, chociaż mamy aż 50 rodzimych gatunków, rosnących dziko. Nie sposób wymienić wszystkich. Jako ozdobę w domu najczęściej uprawia się rośliny z podrodzin:

  • Waniliowe – tutaj zalicza się kilka gatunków, między innymi wanilię – źródło popularnej przyprawy. Wanilia może być traktowana jako pnącze ozdobne, z dekoracyjnymi liśćmi i kwiatami. Dziko występują w strefie tropikalnej i umiarkowanej Ameryki i Azji.
  • Obuwikowe – rośliny mają charakterystyczną warżkę (listek wewnętrznego okółka) kwiatu w kształcie bucika – stąd ich nazwa. Jako roślinę doniczkową hoduje się zwłaszcza łatwy w uprawie Sabotek. Obuwikowe uprawia się również w polskich ogrodach.
  • Epidendronowe – duża podrodzina, obejmująca liczne gatunki o zróżnicowanych cechach; znajdziemy tu m.in. piękne, subtelne kwiaty z rodzaju dendrobium. W doniczce najczęściej uprawia się Dendrobium nobile (szlachetne) i jego odmiany. W ogrodzie można sadzić np.: Kruszczyk szerokolistny, Bletillę pasiastą. Ich mniej pozornym kuzynem z tej samej podrodziny jest myko-heterotroficzny żłobik.
  • Storczykowe – w tej podrodzinie popularny jest rodzaj storczyk, którego przedstawiciele rosną dziko w Polsce (m.in.: Storczyk błotny, Storczyk kukawka). Nadają się na rośliny ogrodowe. Polecane są m.in. Kukułka szerokolistna (zwana też stoplamkiem), a do uprawy w doniczce np. Storczyk małpi (Małpia mordka).
  • Apostasioideae – są najbardziej prymitywną podrodziną storczyków. Oznacza to, że powstały najwcześniej i mają wiele archaicznych cech. Nie wytwarzają charakterystycznej warżki, ich kwiaty nie są aż tak dekoracyjne.

Storczyki można też podzielić według tego na jakim podłożu rosną. W tej rodzinie jest dużo epifitów – roślin rosnących (ale nie pasożytniczo) na innych roślinach, a także całkiem sporo myko-heterotrofów (pasożytujących na grzybach). Oczywiście są też storczyki gruntowe, które wśród tysięcy gatunków stanowią równie pokaźną grupę. Typowe storczyki gruntowe to np. bletilla, cypripedium, kukułka czy kruszczyk. Do epifitów należy popularna ćmówka (inaczej falenopsis) oraz wspomniane wcześniej dendrobium.

Kolejnym kryterium może być wytwarzanie pseudobulw. Niektóre storczyki (katleja, dendrobium) tworzą bulwy, w których magazynowane są woda i substancje odżywcze.

Jak pielęgnować storczyki?

Najbardziej atrakcyjną częścią roślin są dekoracyjne kwiaty, dlatego tak ważne jest zadbanie o ich zdrowe kwitnienie. Jednak wiele storczyków to rośliny o pewnych specyficznych wymaganiach. Trzeba wiedzieć jak pielęgnować konkretne gatunki i odmiany.

Storczyki gruntowe zwykle uprawia się w ogrodzie. Obuwiki są mrozoodporne. Nie należy ich wykopywać. Wystarczy okryć warstwą liści na zimę. Kiedy wiosną pojawią się pierwsze pędy zdejmujemy liściastą kołderkę.

Potrzebują przepuszczalnej, wilgotnej, ale nie przelanej gleby. Nie trzeba ich nawozić specjalnymi preparatami, ale przyda się ziemia liściasta, bogata w próchnicę. Jeżeli stosujemy nawóz (niektóre storczyki tego wymagają), to wiosną.

Najczęściej preferują stanowiska półcieniste, z dostępem światła słonecznego, ale nie w pełnym słońcu. Większość storczyków potrzebuje dużo (rozproszonego) światła do prawidłowego rozwoju kwiatów.

Hodowla storczyków w domu wymaga trochę większej uwagi. Jak dbać o storczyki doniczkowe zależy od ich rodzaju. Epifity będą potrzebowały specjalnego podłoża. Do tej grupy zaliczamy m.in.: ćmówkę, dendrobium, katleję, cymbidium i stanhopea. W naturze rosną one na drzewach. Wytwarzają mocne korzenie powietrzne, które pozwalają się utrzymać na pniu. W doniczce zapewniamy im specjalne podłoże do storczyków. Ma być nie tylko przepuszczalne, ale włókniste. Najlepiej wybrać też transparentną doniczkę i ażurową osłonkę, żeby zapewnić korzeniom lepszą ekspozycję na światło.

Storczyki gruntowe uprawiane w domu sadzimy w doniczkach z dobrym drenażem i w ziemi o podobnych właściwościach, jak opisana wcześniej.

Większość storczyków potrzebuje okresu odpoczynku, kiedy zostawiamy je w chłodzie, nie nawozimy i rzadziej podlewamy. W okresie wegetacji optymalna temperatura dla storczyków w domu to 24 stopnie. Zimą może to być ok. 18 stopni.

Samo podlewanie jest też sztuką. Storczyk nie lubi wody z kranu, zwłaszcza nieodstanej. Poleca się podlewanie przegotowaną i przestudzoną wodą, co pozwala zapobiec przenoszeniu chorób. Poza tym nie powinno się podlewać zbyt obficie i często. Najlepiej poczekać aż podłoże przeschnie. Unikamy też zamoczenia samego kwiatu i liści.

Alternatywnym sposobem zapewnienia wody roślinie jest moczenie korzeni. Kiedy zrobią się srebrne, to znaczy, że potrzebują nawilżenia. Moczenie przeprowadza się mniej więcej raz na tydzień. Jeżeli panują upały, można to robić trochę częściej. Sposoby podlewania i moczenia zależą też oczywiście od wybranego gatunku storczyka.

Nawożenie i cięcie

Żeby uzyskać piękne, zdrowe kwiaty można używać nawozów specjalnie przeznaczonych dla tych kwiatów. Nawożenie przeprowadzamy od kwietnia do września (okres wegetacji). Nie powinno się jednak nawozić świeżo posadzonych roślin, ani za bardzo przesuszonych.

Istnieje wiele sposobów nawożenia tych pięknych roślin. Uniwersalny nawóz płynny zwykle stosuje się bardziej rozcieńczony niż w instrukcji. Wystarczy użyć go raz na tydzień.

W sklepach ogrodniczych dostępne są pałeczki nawozowe. Należy ich używać nie częściej niż raz na kilka miesięcy. Jeden, dwa razy w okresie wegetacji powinien wystarczyć.

Aplikatory z odżywkami można zastosować raz na miesiąc lub rzadziej.

Zwykle unikamy zraszania liści. Wyjątkiem są odżywki w sprayu, przeznaczone specjalnie do liści. Stosuje się je nie częściej niż raz na tydzień.

Jeżeli rośliny są bardzo osłabione, to można zastosować również nawóz do storczyków.

Przycinanie przeprowadza się po okresie wegetacji. Przycina się zwykle uschnięty pęd tak, żeby nie uszkodzić żywych liści i łodygi.

Gdzie postawić doniczkę?

Jak wspomnieliśmy wcześniej, storczyki lubią miejsce słoneczne, ale nie przegrzane. Dlatego dobre będzie wschodnie lub zachodnie okno. Można też wybrać miejsce w widnym pokoju, nieco dalej od okna. Oczywiście bierzemy też pod uwagę nawilżenie powietrza. Jeżeli na parapecie jest umiarkowanie słonecznie, ale zimą grzeje kaloryfer, to lepiej znaleźć dla naszej roślinki inne miejsce. Większość storczyków lubi nieco wilgoci w powietrzu.

Ważne jest żeby dobrze wybrać miejsce przed okresem kwitnienia. Storczyk nie lubi przestawiania. Kiedy zdecydujemy gdzie postawić doniczkę trzeba ją tam zostawić przynajmniej do końca okresu wegetacyjnego rośliny. Z tego powodu warto też kupić storczyk przed okresem kwitnienia. Jeżeli mamy na to wpływ i planujemy zakupienie roślinki wcześniej, to dobrze kupić ją zimą. To pozwoli swobodnie przygotować storczyk do wegetacji i wybrać najlepsze miejsce dla jego rozwoju.

Ciekawostki i mało znane fakty

Storczykowate są wyjątkowo rozrośniętą rodziną wśród tzw. roślin wyższych. Konkurują tylko z astrowatymi. Dzięki temu, że są rozpowszechnione niemal wszędzie na świecie, zostały zaadoptowane przez różne kultury.  W Chinach storczyk jest nie tylko ważnym motywem w sztuce, ale lekarstwem tradycyjnej medycyny. Dendrobium chrysotoxum używa się tu do leczenia chorób dróg oddechowych, poprawy pracy śledziony i nerek.

W Japonii uważa się, że przynoszą szczęście i bogactwo. W obu kulturach wiązano je z rodzinami cesarskimi.

Starożytni Grecy uważali natomiast, że storczyki przynoszą płodność. Specyficzny kształt kwiatów wiązano nawet z przewidywaną płcią dziecka. To przekonanie przetrwało w medycynie Europejskiej do średniowiecza.

Storczyki dostarczają pożywienia, przypraw, zapachów i leków. Przede wszystkim jednak są symbolem doskonałego piękna. Dla amatorów upraw doniczkowych mogą zaś być najpiękniejszą ozdobą domowej kolekcji i dowodem na zaawansowane zdolności w uprawie roślin.

Załóż kontoużytkownika
  • Komentuj pod własnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Załóż konto