Wiąz

Wiąz

Wiąz jest rodzimym, europejskim drzewem liściastym, które zrzuca liście na zimę. Jego charakterystyczną cechą jest mocno żłobiony pień i niesymetryczne żyłkowanie liści. Wiąz jest drzewem długowiecznym, wolno rosnącym i dużym. Dorasta do wysokości 40 metrów, choć dużych okazów prawie nie ma, gdyż gatunek ten padł w XX wieku ofiarą epidemii choroby grzybiczej. Wiąz jest drzewem ozdobnym, chętnie sadzonym w parkach i miejskich szpalerach. W ogrodach sadzi się odmiany karłowe lub drzewka szczepione na pniu. Drzewo to ma duże wymagania co do zasobności gleby. Pielęgnacja polega na ochronie przed szkodnikami i profilaktycznych opryskach.

Wiąz - najpopularniejsze rośliny

Zobacz inne kategorie roślin

Wiąz - gatunki, występowanie, opis, wymagania, uprawa, cięcie

Potężne drzewa o spękanej korze z licznymi naroślami, wielkich przyporach korzeniowych i nieregularnie powyginanych gałęziach kojarzy się z tajemniczym parkiem pełnym duchów. Tymi drzewami o niezwykłym wyglądzie są wiązy, które uchodzą za najpiękniejsze europejskie drzewa ozdobne. Ich walorem dekoracyjnym są duże, żyłkowane liście. Dowiedz się jak uprawiać wiązy w ogrodzie, jak wybrać gatunki i odmiany oraz na czym polega pielęgnacja tego drzewa.

Wiąz - drzewo będące ozdobą parków, ulic i ogrodów

Gatunki i odmiany wiązu

Na świecie występuje 38 gatunków wiązów, z czego w Polsce tylko 3. Jest to okazałe drzewo dorastające do wysokości 35 - 40 metrów. Wiąz jest drzewem liściastym, które gubi liście na zimę. Ma korę głęboko żłobioną i dużą, rozłożystą koronę. Jego liście są eliptyczne, podwójnie pikowane i zaostrzone na końcu. Jesienią przebarwiają się na złocisty kolor.

Wiązy są bardzo podobne do grabów. Różnią się wielkością liści. Liście wiązu są większe, mocniej powycinane, ponadto żyłkowanie liści odchodzi nierównomiernie od żyłki głównej. Kora wiązu jest mocna rowkowana i z wiekiem drzewa tworzą się na niej korkowate narośla.

Drzewa te porastały niegdyś Europę bardzo licznie. Jednak padły ofiarą holenderskiej choroby wiązu, groźnej choroby grzybiczej, która zdziesiątkowała wiązy w pierwszej połowie XX wieku. Z powodu tej choroby rzadko spotyka się dziś wiązy naprawdę wysokie.

Gatunki wiązu występujące w Polsce:

wiąz szypułkowy,
  • wiąz pospolity,
  • wiąz górski.

Gatunki wiązu są dość podobne do siebie i trudno je rozróżnić na pierwszy rzut oka. Z myślą o właścicielach małych ogrodów wyhodowano liczne, ozdobne odmiany wiązu. Szczególnie dobrze sprawdza się wiąz szczepiony na pniu, który nie rozrasta się nadmiernie.

Wiąz pospolity (Ulmus minor), zwany też wiązem polnym, naturalnie rośnie w Europie, Azji Zachodniej, na Kaukazie i w Afryce Północnej. Niegdyś występował bardzo licznie i wykorzystywany był do obsadzania parków i ogrodów. Obecnie w miastach sadzi się go bardzo rzadko z uwagi na podatność na holenderską chorobę wiązów. Jest też zbyt dużym drzewem do ogrodu. Mieszańcem wiązu pospolitego i górskiego jest wiąz holenderski. Stworzono też liczne, ozdobne odmiany tego mieszańca, który jest bardziej odporny na holenderską chorobę wiązów.

Najbardziej ozdobny wiąz sadzony w parkach to wiąz szypułkowy, jest najbardziej odporny na brak światła, wiatry, zanieczyszczenie powietrza i mrozy. Drzewo to żyje do 300 lat, choć kilkudziesięcioletnie okazy przestają już rosnąć. Jego charakterystyczną cechą są duże przypory korzeniowe. Starsze drzewa mają liczne, bulwiaste narośla. Kora wiązu szypułkowego jest szara, a u starszych drzew łuszczy się. Jego nieregularny pokrój i powykrzywiane, potężne konary oraz odrośla korzeniowe tworzą atmosferę tajemniczości. Gatunek ten łatwo poznać bo wyraźnym, asymetrycznym żyłkowaniu liści.

Wiąz górski (Ulmus glabra) wykorzystywany jest do nasadzeń w parkach i dużych ogrodach. Jest to najlepszy gatunek do sadzenia w ogrodach, nawet małych. W małych ogrodach można sadzić małe odmiany karłowe. Jego charakterystyczną cechą są grube i poskręcane konary. Dobrym rozwiązaniem dla małych ogrodów jest wiąz górski szczepiony na pniu odmiany 'Camperdownii'. Dzięki temu, że jest to wiąz szczepiony na pniu, jego gałęzie zwieszają się tworząc rodzaj parasola. Odmiana ta pozwala stworzyć w ogrodzie cienisty wypoczynkowy zakątek, gdzie pod parasolowatym drzewem ustawimy meble ogrodowe. Parasolowata korona wiązu rozrasta się nawet do średnicy 10 metrów, dlatego też zestaw mebli wypoczynkowych z całą pewnością się pod nim zmieści.

Ciekawą odmianą do małych ogrodów jest wiąz holenderski (Ulmus ×hollandica) „WREDEI”, który ma stożkowaty pokrój. Jego gałęzie rosną pionowo do góry, zaś młode liście są żółte. Do małych ogrodów lub do pojemników polecany jest wiąz drobnolistny (Ulmus parvifolia) 'Geisha' , który ma pokrój krzewu. Rośnie wolno i osiąga kilka metrów wysokości. Odmiana ta nadaje się także do formowania jako bonsai. Dostępny jest w sprzedaży również jako odmiana szczepiona na niskim pniu. Przypomina wtedy niskie drzewko.

Wiąz - zastosowanie w parkach i w ogrodzie

Wiąz należy do najpiękniejszych drzew liściastych rosnących w Europie. Jego głównym walorem dekoracyjnym są piękne, ozdobne liście. Rośnie głównie w lesie, w miejscach żyznych i wilgotnych. Z uwagi na odporność na miejskie zanieczyszczenie powietrza, jest chętnie sadzony w parkach i wzdłuż ulic. Jest to duże drzewo, dlatego nadaje się tylko do dużych ogrodów. Jednak wiąz ozdobny można posadzić również w małym ogrodzie. Wybieramy wówczas odmiany karłowe lub szczepione na pniu. Drzewo to lubi wilgoć, dlatego też świetnie nadaje się do obsadzania stawów i oczek wodnych. Co ciekawe, wiąz można prowadzić jako bonsai. Do tego celu najlepiej nadaje się wiąz drobnolistny.

Wiąz nadaje się także na żywopłot formowany. W tym celu najlepiej sprawdzi się wiąz syberyjski, znany także pod nazwą wiąz Turkiestanu, który dobrze znosi przycinanie. Gatunek ten jest mrozoodporny i odporny na choroby grzybicze. Dzięki regularnemu przycinaniu możemy uzyskać pożądane kształty żywopłotu. Wiąz Turkiestanu jest łatwy w uprawie i rośnie tylko do 6 metrów wysokości. Jednak potrzebuje stałej wilgotności podłoża. Ten nieduży gatunek tworzy gęste, piękne żywopłoty. Jego wadą jest konieczność częstego przycinania, w przeciwnym razie staje się nieregularny, zaś gałązki zwieszają się na boki naruszając kształt żywopłotu.

Drewno wiązu wykorzystywane jest w meblarstwie z uwagi na twardość, elastyczność i brązową barwę. Obecnie wyrabia się z niego głównie meble. Kiedyś z drewna wiązu robiono rury i dreny przewodzące wodę, gdyż drewno to nie gnije w warunkach dużej wilgotności.

Pielęgnacja wiązu w parku i w ogrodzie

Wiązy - pielęgnacja i wymagania glebowe

Drzewa liściaste mają duże wymagania glebowe, które trzeba spełnić, jeśli chcemy posadzić wiąz w ogrodzie. Wszystkie gatunki wiązów wymagają zasobnej, żyznej gleby. Wiąz jest mrozodoporny i dobrze znosi miejskie zanieczyszczenie powietrza.

Wiąz jest drzewem wilgotnych lasów, dlatego też źle znosi suszę. Jego rozbudowany system korzeniowy pozwala mu przetrwać suche okresy, jednak przedłużająca się susza może uszkodzić drzewo. Lubi stanowisko słoneczne, choć może rosnąć także w półcieniu. Jednak całkowite zacienienie sprawi, że drzewo zacznie marnieć i obumrze. Najlepiej znosi zacienienie wiąz szypułkowy, który potrzebuje niewiele słońca. Równie dobrze znosi cień wiąz górski, który ma jednak większe wymagania co do wilgotności. Nie znosi ani suszy ani zalania.

Wymagania wiązu:

  • słoneczne stanowisko,
  • żyzna i wilgotna ziemia,
  • odczyn gleby obojętny.

Choroby wiązów

Najgroźniejszą chorobą, która powoduje obumieranie wiązów, jest holenderska choroba wiązów. Jest to choroba grzybicza, która rozwija się wewnątrz pnia przenoszona przez ogłodka wiązowca, owada wgryzającego się w pień. Objawem choroby są zwijające się i opadające liście. Drzewo pozostawione samo sobie obumiera, choć walka z chorobą nie jest łatwa i nie zawsze przynosi rezultaty. Profilaktyka i zwalczanie jest trudne, gdyż grzybnia rozwija się wewnątrz pnia, gdzie fungicydy nie dochodzą. Zwalczanie choroby polega na opryskach przeciwko szkodnikom, jak ogłodek wiązowiec.

Wiązy atakowane są również przez mszyce. Aby temu zapobiec, wiosną i późną jesienią pryska się drzewa preparatem olejowym, który oblepia liście i zwalcza mszyce.

Wiąz ozdobny znajduje zastosowanie w parkach i dużych ogrodach, ze względu na dekoracyjne liście i ciekawy pokrój. Jest to drzewo łatwe w pielęgnacji, jednak wymaga żyznej i zasobnej gleby oraz wilgotności.

Załóż kontoużytkownika
  • Komentuj pod własnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Załóż konto