Winoro艣l

Winoro艣l

Winoro艣l jest wieloletnim, szybko rosn膮cym pn膮czem z rodziny winoro艣lowatych. Od wiek贸w jej owoce s艂u偶膮 do wyrobu wina. W Polsce w ogrodzie sadzona jest w celach dekoracyjnych, do wyrobu wina i na przetwory. Odmiany szlachetne winoro艣li w艂a艣ciwej uprawnej nie mog膮 by膰 w Polsce hodowane z uwagi na zimny klimat. Uprawiamy gatunki hybrydowe, mrozodoporne. 艁atwo艣膰 uprawy zale偶y od odmiany. Im wi臋ksze i s艂odsze owoce tym uprawa jest trudniejsza. Winoro艣l wymaga ciep艂ego, s艂onecznego stanowiska, przepuszczalnej gleby, nawo偶enia i umiarkowanego podlewania.

Winoro艣l - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Winoro艣l - gatunki, uprawa, przycinanie, zimowanie, porady

Wino znane jest w kulture kulinarnej od tysi臋cy lat. Kto wie, czy winoro艣l nie jest jedn膮 z pierwszych ro艣lin udomowionych przez cz艂owieka. Produkcja wina 艂膮czy si臋 nierozerwalnie z kultur膮 europejsk膮. Zastanawiamy si臋 dlaczego wina nie produkujemy w Polsce. Czy w naszym klimacie mo偶na uprawia膰 winoro艣l w ogrodzie lub na dzia艂ce? Na czym polega piel臋gnacja tej ro艣liny i czy mo偶emy wyhodowa膰 winogrona na doskona艂e wino? Odpowiadamy na te pytania i przedstawiamy wymagania uprawowe winoro艣li w naszym klimacie.

Winoro艣l - uprawa w ogrodzie

Winoro艣l - gatunki i zastosowanie

Winoro艣l kojarzy si臋 przede wszystkim z produkcj膮 wina. Ro艣nie w klimacie umiarkowanym na p贸艂kuli p贸艂nocnej. Jest ro艣lin膮 pn膮c膮 z w膮sami czepnymi. Rodzina winoro艣lowatych obejmuje 76 gatunk贸w, z czego najbardziej popularnym gatunkiem jest winoro艣l w艂a艣ciwa (Vitis vinifera L.), winoro艣l winna, latoro艣l winna, czyli pn膮cze, kt贸re wydaje soczyste owoce b臋d膮ce jagodami.

Winoro艣l w艂a艣ciwa dzieli si臋 na dwa gatunki:

  • winoro艣l w艂a艣ciwa le艣na,
  • winoro艣l w艂a艣ciwa uprawna.

Gatunki winoro艣li dzikiej rosn膮ce niegdy艣 w basenie Morza 艢r贸dziemnego, na Kaukazie i w Azji 艢rodkowej a偶 po Turkmenistan sta艂y si臋 przodkiem winoro艣li uprawnej. Dziko rosn膮ca winoro艣l jest gatunkiem zagro偶onym. Jej wyst臋powanie radykalnie si臋 z mniejsza od XIX wieku wskutek szkodnika filoksery przywleczonego z Ameryki P贸艂nocnej oraz wskutek wycinki las贸w i regulowania rzek. Natomiast gatunki udomowione staj膮 si臋 coraz bardziej powszechne i uprawiane s膮 prawie wsz臋dzie z wyj膮tkiem Antarktydy.

Cz艂owiek wyhodowa艂 tak偶e liczne odmiany winoro艣li, kt贸re s艂u偶膮 do produkcji r贸偶nych gatunk贸w win. Odmiany nosz膮 nazw臋 szczep贸w i jest ich obecnie oko艂o 5 tysi臋cy, z czego 250 odmian uprawia si臋 masowo.

Winoro艣l - zastosowanie

Winoro艣l znana jest przede wszystkim z produkcji wina. Proces produkcji wina wynaleziono ju偶 10 tysi臋cy lat p.n.e. kiedy to robiono napoje z winogron zbieranych dziko w lesie. Najstarsze 艣lady wina znaleziono w wykopaliskach archeologicznych w Iranie. Nie wiemy kiedy i gdzie udomowiono winoro艣l. Przypuszczalnie sta艂o si臋 to w wielu miejscach, na Bliskim Wschodzie i w Europie Po艂udniowej. Pierwsze winnic uprawiane przez ludzi zacz臋艂y powstawa膰 6 tysi臋cy lat p.n.e.

W Europie wino by艂o podstawowym produktem w staro偶ytnej Grecji i Rzymie. Produkcja zanik艂a wraz z upadkiem Cesarstwa Rzymskiego. Renesans produkcji wina zawdzi臋czamy chrze艣cija艅skim klasztorom, gdzie zacz臋to uprawia膰 winnice. Do Polski uprawa winoro艣li dotar艂a wraz z chrze艣cija艅stwem.

Wraz z kolonializmem uprawa winoro艣li rozszerzy艂a si臋 prawie na ca艂y 艣wiat. Katastrofalny dla uprawy winoro艣li by艂 XIX wiek kiedy to m膮czniak prawdziwy, m膮czniak rzekomy i filoksera winiec zdziesi膮tkowa艂y uprawy w Europie i Ameryce, jak r贸wnie偶 zniszczy艂y dziko rosn膮ce gatunki winoro艣li.

Obecnie najwi臋kszymi producentami wina jest Francja i W艂ochy. W Polsce klimat nie sprzyja produkcji wina. Przypuszcza si臋, 偶e wino produkowane by艂o w 艣redniowieczu, kt贸re charakteryzowa艂o si臋 cieplejszym klimatem. O艣rodkiem produkcji wina w XII wieku by艂a Zielona G贸ra, kt贸rej nazwa mo偶e nawi膮zywa膰 do produkcji wina.

Produkcja win w Polsce zanik艂a w wyniku ozi臋bienia klimatu oraz inwazji chor贸b i szkodnik贸w w XIX wieku. Prob贸wano j膮 reaktywowa膰 w XX-leciu miedzywojennym. Polskie winiarstwo zosta艂o jednak zlikwidowane w czasie PRL, kiedy to komuni艣ci doprowadzili do zniszczenia sprz臋tu do produkcji wina i beczek. W wielu krajach bloku wschodniego i republikach ZSRR zniszczono winiarstwo w ramach walki z alkoholizmem. W PRL produkowano tanie wina owocowe, tzw. jabole czy alpagi, kojarz膮ce si臋 z napitkiem marginesu spo艂ecznego. W XXI wieku polscy rolnicy staraj膮 si臋 reaktywowa膰 produkcje wina wykorzystuj膮c odmiany mrozoodporne.

Winoro艣l uprawna od wiek贸w znalaz艂a liczne zastosowania kulinarne:

  • owoce s膮 pyszne do bezpo艣redniego spo偶ycia,
  • owoce suszone - rodzynki,
  • produkcja wina oraz destylat贸w z wina czyli winiak贸w, koniak贸w, armaniak贸w i spirytusu,
  • produkcja sok贸w,
  • przetwory, jak galaretki, d偶emy,
  • produkcja kwasu winowego i octu winnego,
  • li艣cie winogron s膮 w niekt贸rych kuchniach, na przyk艂ad w krajach ba艂ka艅skich, wykorzystywane do owijania mi臋sa mielonego tworz膮c rodzaj go艂膮bk贸w,
  • winogrona lub sok z winogron w sztuce kulinarnej stosowany jest jako dodatek do sos贸w,
  • produkcja oleju z pestek winogron,
  • z winogron produkuje si臋 suplementy diety zawierajace antyoksydanty,
  • wyt艂oczyny z produkcji wina wykorzystywane s膮 jako pasza lub naw贸z.

Jak wygl膮da winoro艣l

Winoro艣l jest szybko rosn膮cym, wieloletnim pn膮czem. Kwitnie na prze艂omie wiosny i lata. Kwiaty zebrane s膮 w wiechy o d艂ugo艣ci 10 - 20 cm. S膮 niepozorne, drobne i nie maj膮 walor贸w dekoracyjnych. W Polsce winoro艣l kwitnie od czerwca do lipca.

Owoce winoro艣li s膮 jagodami. S膮 soczyste, s艂odkie lub s艂odko kwa艣ne. W zale偶no艣ci od odmiany r贸偶ni膮 si臋 wielko艣ci膮, kolorem i smakiem.

Uprawa winoro艣li w Polsce, piel臋gnacja, podlewanie

Czy w Polsce mo偶na uprawia膰 winoro艣l w ogrodzie

W Polsce produkcja wina napotyka na liczne trudno艣ci, przede wszystkim klimat. Uprawia si臋 odmiany hybrydowe odporne na mr贸z. Jednak konieczno艣膰 zabezpieczenia upraw zim膮 wymaga znacznych nak艂ad贸w finansowych.

W Polsce jednak ch臋tnie uprawia si臋 winoro艣l w ogrodzie i na dzia艂ce. Jest to ro艣lina 艂atwa w uprawie, a jej piel臋gnacja nie jest trudna. Winoro艣l uprawiamy do cel贸w konsumpcyjnych, na przetwory i do domowej produkcji wina, jak r贸wnie偶 dla cel贸w czysto ozdobnych. Wygl膮da pi臋knie wspinaj膮c si臋 po pergolach czy oplataj膮c p艂oty czy altany. Winoro艣l kwitnie niezauwa偶alnie, gdy偶 kwiaty s膮 niepozorne. Natomiast elementem dekoracyjnym s膮 pi臋kne li艣cie i owoce. Li艣cie przebarwiaj膮 si臋 jesieni膮 tworz膮c ciekawe efekty kolorystyczne.

Odmiany winoro艣li szlachetnej nie nadaj膮 si臋 do uprawy w Polsce. Dlatego te偶 wybierany odmiany hybrydowe, miesza艅ce, kt贸re s膮 mrozodoporne. Wiele os贸b uprawia w ogrodzie i na dzia艂ce stare odmiany winogron. Ich owoce s膮 ma艂e i nie tak smaczne jak te w sklepie, lecz 艣wietnie nadaj膮 si臋 na przetworzy.

Winoro艣l wymaga s艂onecznego stanowiska. Z uwagi na odporno艣膰 na mr贸z, najlepiej sadzi膰 winoro艣l w miejscach zacisznych i os艂oni臋tych od wiatru. Winoro艣l dobrze ro艣nie na lekkich, przepuszczalnych glebach. Nie udaje si臋 na ci臋偶kich glebach podmok艂ych.

Uprawa, piel臋gnacja, podlewanie winoro艣li w ogrodzie

艁atwo艣膰 uprawy winoro艣li zale偶y od odmiany. Stare odmiany rodzime o ma艂ych owocach s膮 艂atwe do uprawy i ma艂o wymagaj膮ce. Natomiast odmiany deserowe, przeznaczone na wina s膮 trudne i maj膮 du偶e wymagania uprawowe. Dlatego te偶 wybieraj膮c odmiany do uprawy w ogrodzie lub na dzia艂ce, nie nale偶y kierowa膰 si臋 smakiem i wielko艣ci膮 owoc贸w. Odmiany daj膮ce du偶e i pyszne owoce mog膮 si臋 nie uda膰 w naszym klimacie. Wybieramy przede wszystkim odmiany:

  • mrozoodporne,
  • odporne na szkodniki i choroby grzybicze,
  • daj膮ce wczesne plonowanie.

Sadzonki sadzimy od maja do pa藕dziernika, lecz m艂ode ro艣liny trzeba okrywa膰 na zim臋. Warto pami臋ta膰, 偶e winoro艣膰 jest pn膮czem szybkorosn膮cym i wymga mocnych i stabilnych podp贸r. Je艣li nie zamierzamy prowadzi膰 winoro艣li na parkanie lub pergoli, nale偶y zbudowa膰 solidne podpory. Popularne s膮 podpory z siatki.

Winoro艣l nie znosi podmok艂ego terenu i zalania. Dlatego te偶 podlewanie powinno by膰 umiarkowane. W czasie upa艂u nale偶y regularnie podlewa膰 winoro艣l co 4 - 6 dni. Dobrym pomys艂em jest 艣ci贸艂kowanie winoro艣li, dzi臋ki czemu gleba b臋dzie mniej wysycha膰. Winoro艣l wymaga nawo偶enia. W ci膮gu sezonu wegetacyjnego nawozimy mieszankami zawieraj膮cymi azot, za艣 jesieni膮 nawozami z wapniem.

Wymagania uprawowe:

  • stanowisko s艂oneczne,
  • zaciszne, ciep艂e miejsce,
  • lekka, piaszczysta, przepuszczalna gleba,
  • pH gleby w granicach od 5 do 7,5,
  • stabilne podpory,
  • umiarkowane podlewanie,
  • odpowiednie nawo偶enie,
  • regularne wiosenne i letnie przycinanie.

Winoro艣l jest wieloletnim pn膮czem, kt贸re wymaga ciep艂ego klimatu i s艂onecznego stanowiska. W Polsce uprawiamy mruzoodporne odmiany hybrydowe, kt贸re maj膮 du偶e wymagania uprawowe, aby mog艂y wyda膰 pyszne owoce na wino.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto