Wrzosy

Wrzosy

Wrzosy (Wrzos zwyczajny, 艂ac. Calluna vulgaris) 鈥 ro艣lina z rodziny wrzosowatych. Jedyny przedstawiciel swojego gatunku. W naturze wyst臋puje w Europie (w Polsce pospolity), Azji zachodniej i Afryce P贸艂nocnej. Zawleczony r贸wnie偶 na inne kontynenty, nawet do Australii. Lubi kwa艣ne, ubogie gleby i jest dla nich ro艣lin膮 wska藕nikow膮. Ro艣nie na wrzosowiskach, wydmach i w borach sosnowych. Jest ro艣lin膮 miododajn膮, lecznicz膮 i ozdobn膮. Szczeg贸lnie ch臋tnie wykorzystywany tam gdzie inne ro艣liny kwitn膮ce radz膮 sobie s艂abiej np. p贸艂nocne cz臋艣ci Islandii i P贸艂wyspu Skandynawskiego.

Wrzosy - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Wrzosy - opis, wymagania, uprawa, piel臋gnacja, zimowanie

Wrzosy s膮 coraz modniejsze nie tylko jako ro艣lina ozdobna w ogrodach, ale te偶 na balkonach. Jesieni膮 zast臋puj膮 pelargonie, bratki i inne ozdoby zewn臋trznych cz臋艣ci dom贸w. W Polsce stanowi膮 r贸wnie偶 tzw. po偶ytek pszczeli. Chocia偶 s膮 przedstawicielami jednego gatunku, to istnieje du偶y wyb贸r odmian o r贸偶nym kolorze i kszta艂cie.

Wrzosy 鈥 charakterystyka i odmiany

Wrzos zwyczajny jest jednym z najpowszechniej wyst臋puj膮cych gatunk贸w ro艣linnych w Europie. W Polsce ro艣nie w lasach sosnowych, na bagnach, glebach piaszczystych i na otwartych przestrzeniach (wrzosowiska). W Tatrach mo偶na go spotka膰 nawet wysoko w g贸rach (do 2060 m.n.p.m.). Dobrze radzi sobie z zimnem i ch臋tnie porasta gleby ubogie w sk艂adniki od偶ywcze. Jest charakterystyczn膮 ro艣lin膮 gleb kwa艣nych. S艂u偶y jako najbardziej oczywista ro艣lina wska藕nikowa tych gleb.

Wrzosy nale偶膮 do rodziny wrzosowatych. S膮 krzewinkami, przez pierwsze lata rosn膮 do g贸ry, a gdy osi膮gn膮 granic臋 swoich mo偶liwo艣ci (艣rednio ok. 0,5 m) rozrastaj膮 si臋 na boki. Na wrzosowiskach i w przestrzeni otwartej wrzos tworzy poduszki. W lesie, gdzie jest poprzerastany porostami, ro艣nie w bardziej rozproszonych grupach.

Wrzos jest ro艣lin膮 wieloletni膮, do偶ywa od kilkunastu do 40-50 lat. D艂ugowieczno艣膰 zale偶y od odpowiednich warunk贸w 艣rodowiskowych. Kwitnie zwykle w okresie od lipca do wrze艣nia, niekt贸re odmiany zachowuj膮 kwiaty jeszcze w po艂owie pa藕dziernika. Najlepiej rozwini臋te p臋dy kwitn膮ce maj膮 ro艣liny kilkuletnie (5-6 lat). Sama zdolno艣膰 do formowania kwiat贸w pojawia si臋 po dw贸ch latach od wysiania. Jednak ma艂o kto, poza specjalistyczn膮 komercyjn膮 upraw膮, decyduje si臋 na wyhodowanie wrzosu z nasion.

Kwiaty s膮 obup艂ciowe, drobne, koloru ciemnor贸偶owego (r贸偶owoliliowy), rzadziej bia艂ego, maj膮 kszta艂t dzwonkowaty. W uprawach uzyskuje si臋 te偶 inne kolory i odcienie. Li艣cie drobne, igie艂kowate, zachowuj膮 zielony kolor r贸wnie偶 zim膮, dzi臋ki czemu ro艣lina posiada przez ca艂y rok wysokie walory dekoracyjne. Korzenie w suchej glebie mog膮 si臋ga膰 do 1 m, w wilgotnych glebach rozrastaj膮 si臋 p艂ycej.

W poni偶szej tabeli przedstawiamy wybrane najpopularniejsze odmiany wrzosu i ich charakterystyk臋:

Nazwa

Kolor kwiat贸w

Kolor li艣ci

Wysoko艣膰

Okres kwitnienia

Allegro

Purpurowo-czerwone

Ciemnozielone

40 cm

Sierpie艅 - koniec wrze艣nia

Boskoop

R贸偶owo-liliowe

呕贸艂te, jesieni膮 pomara艅czowe

25 cm

Po艂owa sierpnia do po艂owy wrze艣nia

Carmen

R贸偶owo-fioletowe

Wyraziste, ciemnozielone

45 cm

Sierpie艅 - wrzesie艅

Dark Star

Czerwone

ciemnozielone

20 cm

Wrzesie艅

Long White

Bia艂e

Soczysta ziele艅

50 cm

Wrzesie艅 鈥 pocz膮tek pa藕dziernika

Mullion

R贸偶owo-fioletowe

Ciemnozielone

15-20 cm

Sierpie艅 - wrzesie艅

Silver Knight

Fio艂kowe

Srebrzysto ow艂osione

25-30 cm

Sierpie艅 do po艂owy wrze艣nia

W uprawach ci膮gle pojawiaj膮 si臋 nowe odmiany. Ciekawe s膮 wrzosy o kwiatach p膮czkowych. Dzi臋ki temu, 偶e kwiaty nie rozwijaj膮 si臋 do ko艅ca, tylko pozostaj膮 w p膮czkach, ro艣lina wygl膮da 艣wie偶o nawet do ko艅ca pa藕dziernika.

Wybieraj膮c wrzosy jako ozdob臋 do ogrodu warto dobrze zapozna膰 si臋 z w艂a艣ciwo艣ciami i wymaganiami r贸偶nych odmian. Kolorowe wrzosy sprawdz膮 si臋 jako naturalny dywan w ogrodzie. Mog膮 te偶 wspaniale ustroi膰 balkon jako wielokolorowe, jesienne kwiaty doniczkowe.

Uprawa wrzosu w ogrodzie

Wrzos jest do艣膰 艂atw膮 ro艣lin膮 w uprawie, je偶eli zachowa si臋 podstawowe zasady. Trzeba mu tylko zapewni膰 stanowisko nas艂onecznione, jednocze艣nie dbaj膮c, 偶eby ziemia nie zosta艂a przesuszona ani przelana. W ogrodzie najlepiej posadzi膰 je w miejscu, w kt贸rym nie ma silnego wiatru. Rol臋 cz臋艣ciowego 鈥瀢iatrochronu鈥 mo偶e spe艂ni膰 ogr贸dek skalny lub wy偶sze krzewy iglaste np. ja艂owiec, sosny kar艂owate. Te ostatnie wyst臋puj膮 z wrzosem w naturalnym 艣rodowisku i w ogrodzie b臋d膮 si臋 prezentowa膰 bardzo dekoracyjnie.

Je偶eli chodzi o wymagania glebowe, to odmiany do ogrodu preferuj膮 ziemi臋 przepuszczaln膮, torfow膮, o odczynie kwa艣nym. Najlepiej pod gleb臋 podsypa膰 drena偶 np. 偶wir 鈥 偶eby korzenie nie gni艂y w zalegaj膮cej wodzie. W naturze wrzosy lubi膮 ziemi臋 ubog膮, ale w ogrodzie nie pogardz膮 nawozem wielosk艂adnikowym i 艣ci贸艂kowaniem z li艣ci lub kory. Dodatkowo 艣ci贸艂ka zapobiegnie przesuszaniu gleby.

Je偶eli chcemy mie膰 pi臋kne i zdrowe wrzosy to warto u偶y膰 szczepionki mikoryzowej lub dosypa膰 do ziemi troch臋 gleby z torfowiska. Grzyby 偶yj膮ce w symbiozie z wrzosami zapewniaj膮 im lepszy wzrost i lepiej symuluj膮 naturalne 艣rodowisko.

Je偶eli ziemia w ogrodzie ma zbyt zasadowy odczyn, to mo偶na j膮 zakwasi膰 dodaj膮c od czasu do czasu troch臋 octu do wody. Podlewanie nie powinno by膰 zbyt cz臋ste, wystarczy utrzyma膰 umiarkowan膮 wilgotno艣膰. Nie u偶ywamy wody prosto z kranu. Sprawdzi si臋 deszcz贸wka lub woda odstawiona na jaki艣 czas (kilka dni). Szczeg贸lnie wa偶ne jest regularne (ale nigdy obfite!) podlewanie latem, kiedy panuj膮 susze. Trzeba te偶 zwr贸ci膰 uwag臋 na wilgotno艣膰 pod艂o偶a przed okresem kwitnienia, je偶eli wiosna jest wyj膮tkowo sucha.

呕eby poprawi膰 kwitnienie wrzos贸w mo偶na je w kwietniu podci膮膰. Robi si臋 to ucinaj膮c p臋dy tu偶 pod miejscem gdzie kwiaty wyrasta艂y poprzedniego roku.

Dziki wrzos jest mrozoodporny, ale odmiany ogrodowe mog膮 potrzebowa膰 ochrony. Bezpieczne zimowanie zapewni im os艂ona z agrow艂贸kniny lub okrycie ga艂臋ziami drzew iglastych.

Uprawa na balkonie, ale nie w domu

Wrzos doskonale nadaje si臋 偶eby stworzy膰 jesienny domowy ogr贸dek na balkonie czy tarasie. Piel臋gnacja pod wieloma wzgl臋dami przypomina t臋 w ogrodzie. Je偶eli jednak chcemy, 偶eby to by艂a d艂ugotrwa艂a uprawa, a nie tylko ozdoba na jeden sezon, to trzeba troch臋 zadba膰 o ro艣linki.

Tak jak w przypadku uprawy ogrodowej na dno donicy sypiemy 偶wir lub keramzyt, 偶eby zapewni膰 dobry drena偶. Ro艣liny przeniesione z doniczek sklepowych zakopujemy w pod艂o偶u torfowym na tak膮 sam膮 g艂臋boko艣膰 w jakiej ros艂y. Na koniec mo偶na przykry膰 powierzchni臋 ziemi kor膮 sosnow膮 鈥 tak jak na grz膮dkach. Donice do uprawy wrzos贸w powinny by膰 do艣膰 szerokie 鈥 oko艂o 15 cm 艣rednicy i mie膰 otwory odp艂ywowe.

Wrzos w donicy podlewamy cz臋艣ciej ni偶 ro艣liny zasadzone bezpo艣rednio w gruncie, ale zdecydowanie mniej obficie. Nale偶y natomiast zapewni膰 im s艂oneczne, ale os艂oni臋te od wiatru stanowisko.

Wrzosy s膮 ro艣linami p贸艂nocy, 艣wietnie czuj膮 si臋 na zewn膮trz, nawet je偶eli klimat jest nieco ostry. Dlatego nie za bardzo nadaj膮 si臋 do trzymania w domu. Je偶eli mamy tak膮 mo偶liwo艣膰, na zim臋 lepiej je nawet zakopa膰 z donicami w ziemi i przykry膰, ni偶 chowa膰 do pomieszczenia. Inaczej mog膮 szybko zmarnie膰.

Rozmna偶anie wrzos贸w

Wrzosy mo偶na wyhodowa膰 z nasion, ale jest to trudny i d艂ugotrwa艂y proces. Nasiona wymagaj膮 optymalnej temperatury (20 stopni) i cieplarnianych warunk贸w. Zwykle przeprowadza si臋 to w domu.

Prostszym i bardziej skutecznym sposobem jest podzia艂 wyro艣ni臋tych ro艣linek. W tym celu nale偶y wykopa膰 wrzos i oddzieli膰 p臋dy z dobrze rozwini臋tymi korzeniami. Nast臋pnie cz臋艣膰 do rozro艣ni臋cia wsadzamy do mieszanki torfu i piasku, kt贸ra pomo偶e si臋 jej lepiej ukorzeni膰.

Wybrany kawa艂ek wrzosowej k臋pki mo偶na te偶 oddzieli膰 przez tzw. odk艂ady. Wydzielon膮 ro艣link臋 oddzielamy ziemi膮 od ro艣liny matki. Ten proces przeprowadza si臋 wiosn膮. Na jesie艅 natomiast oddzielon膮 艂odyg臋 mo偶na ju偶 odci膮膰 i przesadzi膰 w miejsce docelowe.

Istniej膮 te偶 inne techniki rozmna偶ania wrzos贸w. Wi臋kszo艣膰 z nich jest wegetatywna, tzn. nie korzysta si臋 z nasion.

Wrzosy jako ro艣lina lecznicza i miododajna

Wrzos opr贸cz atrakcyjnego wygl膮du mo偶e by膰 ro艣lin膮 trzyman膮 ze wzgl臋d贸w praktycznych czy ekologicznych. Je偶eli na przyk艂ad chcecie zapewni膰 pokarm dzikim zapylaczom, to wrzos zdecydowanie b臋dzie dobrym pomys艂em. Kwitnie wtedy, kiedy wi臋kszo艣膰 ro艣lin ju偶 traci kwiaty. Niekt贸re odmiany potrafi膮 zdobi膰 ogr贸d nawet do ko艅ca pa藕dziernika.

Produkcja miodu wrzosowego nie jest 艂atwa, ale je偶eli macie tak膮 mo偶liwo艣膰, to zdecydowanie warto. Jest to jeden z najwy偶ej cenionych miod贸w w Polsce, o w艂a艣ciwo艣ciach przeciwzapalnych, uspokajaj膮cych i moczop臋dnych. W medycynie ludowej do podobnych cel贸w wykorzystuje si臋 susz wrzosowy. Ma on w艂a艣ciwo艣ci przeciwzapalne, moczop臋dne i poprawia dzia艂anie uk艂adu pokarmowego.

Wrzos ma te偶 swoje miejsce w kulturze. Zw艂aszcza w krajach gdzie ro艣nie w obfito艣ci. Celtowie u偶ywali go w celach magicznych. Druidzi uwa偶ali wrzos za otwieraj膮cy bramy mi臋dzy 艣wiatami. Uwa偶ano te偶, 偶e bia艂y wrzos ro艣nie tam, gdzie nigdy nie przelano krwi. Niezale偶nie od wierze艅 i zastosowa艅 wrzos jest pi臋kn膮 ro艣lin膮 ozdobn膮, kt贸ra najlepiej prezentuje si臋 w ogrodzie jesieni膮.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto