Pnącza

Pnącza - rodzaje, wymagania, uprawa, porady praktyczne

Nic tak nie dekoruje ogrodu jak piękne pnącza liściaste, które porastają kratki, trejaże czy pergole. Altana czy pergola porośnięta pnączem wydającym piękne kwiaty stanowi niezwykły, romantyczny zakątek. Wykorzystując bluszcze i przypory możemy tworzyć fantazyjne dekoracje ogrodowe lub zakryć nieładny element ogrodu, ogrodzenia lub muru. Doradzamy jak wybrać bluszcze do ogrodu i przedstawiamy najpiękniejsze gatunki.

Pnącza do ogrodu - rodzaje i zastosowanie

Czym są pnącza i jakie są ich rodzaje i zastosowanie w ogrodzie

Pnącze jest rośliną o długiej i wiotkiej łodydze, która do wzrostu potrzebuje podpory. Pnącza występują najczęściej w lasach tropikalnych, gdzie wspinają się po drzewach, aby dostać się do słońca. Pnącza nie tworzą grubego pnia, za to rosną na znaczne długości. Niektóre gatunki pnączy, jak liany, wytwarzają zdrewniałe pędy. W strefie umiarkowanej pnącza występują rzadko i gatunków jest niewiele. Najwięcej gatunków pnączy występuje w lasach tropikalnych. Pnącza są to rośliny liściaste i szybko rosnące. Są wśród nich zarówno gatunki jednoroczne, jak i wieloletnie.

Pnącza dzielimy na wijące się i czepne. Pnącza wijące okręcają się wokół podpór, dzięki czemu mogą utrzymać się na ich powierzchni. Inne pnącza posiadają odnóża czepne, które pozwalają im przyczepiać się do podpór, którymi są drzewa, inne rośliny, sprzęty, a nawet mur. Mogą to być wąsy, ciernie, kolce, czepne korzenie lub zmodyfikowane pędy boczne.

Pnącza wykorzystujemy w rolnictwie, do dekoracji ogrodów oraz jako rośliny doniczkowe. W ogrodzie pnącza wykorzystujemy jako:

• dekoracja ogrodzeń i osłonę widoku,
• dekorację ścian zakrywające nieciekawe fragmentu muru,
• ozdobę architektury ogrodowej jak pergole, altany, trejaże, łuki i kratki.

Wiele ogrodowych pnączy ma piękne, kolorowe kwiaty. Pnącza nie zajmują miejsca w ogrodzie, gdyż pną się do góry po podporach. W ogrodach i na balkonach pozwalają na tworzenie ozdób o różnych kształtach, gdyż dostosowują swoją strukturę do kształtu podpory. Można je wykorzystać do zrobienia cienkiej osłony przed niepożądanymi spojrzeniami i zajmuje mniej miejsca niż żywopłot. Pnącza mają też swoje wady. Przede wszystkim trudno je zdjąć z podpór i przesadzić, dlatego też trzeba starannie wybrać dla nich miejsce. Wymagają dodatkowych podpór jak kratki, trejaże czy pergole, które stanowią dodatkowy koszt, szczególnie że niektóre szybko rosnące i duże pnącza potrzebują bardzo solidnych podpór, które utrzymują ich ciężar. Większość pnączy gubi liście na zimę, zaś na podporach zostają nieatrakcyjne łodygi. Jeśli chcemy, aby pnącza zdobiły także zimą, wybieramy gatunki zimozielone.

Zaletą wieloletnich pnączy kwitnących jest łatwość uprawy. Dlatego też doskonale nadają się dla osób, które tworzą rekreacyjny ogródek i nie mają zbyt wiele czasu na jego pielęgnację. Nie znaczy to, że rośliny pnące są bezobsługowe Jednak ilość prac ogrodowych, jakie trzeba przy nich wykonać, jest znacznie mniejsza niż w przypadku innych roślin. Pnącza nie tylko zdobią, lecz także tworzą zdrowy mikroklimat nie tylko dla ludzi wypoczywających w ogrodzie, lecz także dla sąsiednich roślin.

Gatunki pnącz występujące i uprawiane w Polsce

W Polsce występuje kilka dziko rosnących pnączy, które chętnie wykorzystuje się w ogrodach i w architekturze, czy w rolnictwie:

• bluszcz pospolity,
• wiciokrzew pomorski i przewiercień,
• winobluszcz zaroślowy,
• chmiel zwyczajny.

Ponadto mamy kilka pnączy wśród dziko rosnących bylin. Natomiast wiele uprawianych u nas pnączy pochodzi z innych regionów. Pnączem jest fasola wielokwiatowa, dynia ozdobna oraz winorośle.

Spośród ciekawych, ozdobnych pnączy wykorzystywanych w naszych ogrodach do dekoracji wyróżniamy takie rośliny jak:

• hortensja pnąca,
• dławisz okrągłolistny,
• groszek pachnący,
• milin amerykański,
• powojnik,
• powój trójbarwny,
• rdestówka Auberta,
• wilec wilec purpurowy,
• winobluszcz pięciolistkowy i trójklapowy.

Pnącza uprawiamy również w domu jako rośliny doniczkowe. Należą do nich takie rośliny jak:

• monstera,
• hoja,
• filodendron,
• epimedium złociste,
• stefanotis bukietowy.

Jak wybrać piękne, całoroczne pnącza do ogrodu

Wybierając pnącza do ogrodu kierujemy się takimi kryteriami jak:

• stanowisko i odporność roślin na mróz,
• wielkość ogrodu,
• ogrodzenie metalowe, kamienne lub murowane,
• nasłonecznienie.

Większość pnączy ogrodowych pochodzi z cieplejszych regionów świata i są one wrażliwe na przemarzanie, jeśli zostały posadzone w miejscu narażonym na mroźne, wysuszające wiatry. Pnącza odbijają z korzeni, jednak trwa to długo i musimy usunąć suche łodygi z przypór. Dlatego też większość pnączy wymaga zacisznych miejsc, osłoniętych od wiatru. Do ogrodu przewiewnego, blisko ulicy warto wybrać całoroczne pnącza zimozielone jak rodzime bluszcze lub wiciokrzewy. Najbardziej narażone na przemarzanie są: akebia pięciolistkowa, glicynie i milin amerykański. Zaś najbardziej mrozoodporne są: dławisz okrągłolistny, hortensja pnąca, cytryniec chiński, winobluszcz pięciolistkowy i zaroślowy oraz winnik tojadowy. Natomiast takie popularne rośliny pnące jak wiciokrzewy, bluszcz pospolity, trzmielina Fortune'a, czy winobluszcze, w chłodnych regionach Polski należy sadzić w miejscach zacisznych i osłoniętych od wiatru.

Duże znaczenie ma wielkość ogrodu, gdyż pnącza to zwykle rośliny szybko rosnące. Do małych ogrodów nie nadają się mocno ekspansywne pnącza, które tworzą zdrewniałe łodygi. Mogą one bardzo szybko zdominować i obrosnąć inne rośliny. Dlatego też do małego ogrodu warto wybierać małe pnącza jak wiciokrzewy lub powojnik alpejski. Sprawdzą się również średnie pnącza, jak róża czy trzmielina Fortune'a lub akebia pięciolistkowa.

Większość roślin ogrodowych, szczególnie kwitnących wymaga dużego nasłonecznienia. Na słoneczne stanowisko najlepiej nadają się: glicynie, milin amerykański, powojnik tangucki, róże. Stanowisko cieniste dobrze zniesie hortensja pnąca. Natomiast wiciokrzewy sprawdzą się w półcieniu.

Piękne, ozdobne pnącza do ogrodu - najciekawsze gatunki

Pnącza, szczególnie pięknie kwitnące, stwarzają w ogrodzie niesamowite efekty wizualne girland kwiatowych. Szczególnie pięknie wyglądają altany i pergole porośnięte kwitnącymi pnączami.

Piękną rośliną pnącą o małych wymaganiach uprawowych jest wiciokrzew. Od czerwca do października wydaje piękne kwiaty w odcieniach pomarańczowego, żółtego lub czerwonego. Kwiaty wiciokrzewu intensywnie pachną. W Polsce naturalnie występuje wiciokrzew przewiercień i wiciokrzew pomorski.

Do wyjątkowo pięknych pnączy o dekoracyjnych kwiatach należy glicynia lub wistaria. Ich długie kwiatostany przybierają kolory fioletowy, biały, różowy lub lawendowy. Jest to roślina o małej odporności na mróz i musi być sadzona w osłoniętych miejscach. Lepiej udaje się w nieco cieplejszych regionach. Wymaga ona bardzo solidnych podpór, gdyż tworzy grube, zdrewniałe pędy. Podobnie wrażliwy na przemarzanie jest milin amerykański.

Jednym z najbardziej popularnych i najczęściej spotykanych pnączy kwitnących w ogrodach jest powojnik (clematis). Odmiany różnią się kolorem kwiatów i terminem kwitnienia. Jest to roślina nieco bardziej wymagająca w uprawie. Wymagają regularnego nawadniania i nawożenia.

Wśród pnączy o ozdobnych liściach królują bluszcze i winobluszcze, którymi chętnie ozdabia się parkany i elewacje budynków. Szczególnie popularny jest winobluszcz pięciolistkowy, który jest łatwy w uprawie i rośnie prawie wszędzie. Piękną odmianą jest winobluszcz trójklapowy, którego liście pięknie przebarwiają się na jesieni. Wadą winobluszczu jest gubienie liści na zimę, w skutek czego parkany i mury oplata nieatrakcyjna siatka suchych łodyżek. Wady tej nie ma bluszcz pospolity, który jest rośliną zimozieloną.