Cis w ogrodzie – sadzenie, uprawa i prawidłowa pielęgnacja

Cis (taxus baccata) jest przepięknym iglakiem, który może występować jako krzew lub drzewo. Jego niewątpliwą zaletą jest to, że znakomicie znosi cięcie. Dzięki temu można z niego stworzyć piękne żywopłoty i rzeźby ogrodowe. Poznajmy bliżej, jak wygląda uprawa cisu i jego pielęgnacja.

Jeśli interesuje cię uprawa tego krzewu w ogrodzie, przeczytaj także nasz artykuł: Najpopularniejsze odmiany cisu w Polsce.

Ocena: 4.7/5 (głosów 7)

Owocujący cis w ogrodzie

Uprawa cisu, sadzenie i jego odmiany

Uprawa cisu

Cis pospolity jest obecnie najrzadszym gatunkiem drzewa, które rośnie naturalnie na obszarach naszego kraju. Sytuacja ta była spowodowana nadmierną wycinką cisów ze względu na ich wspaniałe właściwości i wysoką wartość użytkową. Cisy są bardzo trwałe i elastyczne.

Znane były już nawet w starożytnym Egipcie, a na produkty z niego wykonane mogli sobie pozwolić tylko władcy. W czasie średniowiecza cis zwyczajny był często używany do wyrobu broni i produktów do domowego użytku.

Cisy w Polsce rosną na wysokość nawet kilkunastu metrów, jednak większość z nich nie osiąga imponujących rozmiarów. Dorastają przeważnie do około dwóch metrów i bardzo często można je spotkać w postaci krzewu. Cis jest gatunkiem długowiecznym. W Europie znane są osobniki, które osiągnęły wiek nawet ponad 1500 lat. Więcej porad i inspiracji na temat cisu zebraliśmy dla ciebie w tym miejscu.

Wymagania co do gleby i klimatu są trochę zróżnicowanie, co przekłada się na dosyć sporą tolerancję cisu. Jednak uprawa cisu powinna odbywać się na glebach żyznych i wilgotnych. Cis zwyczajny lubi miejsca zacienione. Nie preferuje stanowisk jałowych, zakwaszonych czy suchych. Uprawa cisu jest najważniejsza w jego pierwszych latach. Młode krzewy bardziej narażone są na choroby, susze i niskie temperatury. Cis jest rośliną dwupienną, co oznacza, że kwiaty męskie i żeńskie rosną na oddzielnych roślinach.

Sadzenie cisu

Cisy powinny być sadzone mniej więcej na taką samą głębokość na jakiej rosły w donicy. Cis zwyczajny (czy też cis pospolity) może być sadzony do ziemi prawie w każdym okresie z wyjątkiem zimy, kiedy ziemia może być zamarznięta.

Rozstaw podczas sadzenia dobieramy w zależności od odmiany. Cisy mają zwarty system korzeniowy. Dzięki temu możemy bez problemu przesadzać nawet większe egzemplarze.

Cis zwyczajny, który został świeżo posadzony, nie powinien być przez około dwa tygodnie niczym nawożony. Po posadzeniu roślina powinna być dosyć intensywnie podlana, aby woda mogła wsiąknąć na głębokość około 30 centymetrów.

W Polsce najczęściej sadzone są cisy z przeznaczeniem na wyjątkowe żywopłoty. Żywopłot z cisa, dzięki intensywnym kolorom i wyjątkowemu wyglądowi, jest najczęściej spotykanym elementem architektury w ogrodach angielskich. Na najlepszy żywopłot z cisa polecany jest cis pośredni, który świetnie sprawdza się w naszych warunkach klimatycznych.

Przy sadzeniu cisa należy pamiętać, że jest to krzew trujący (także cis pośredni). Toksyny znajdują się zarówno w igłach jak i nasionach. Posiada on również owoce trujące, których jedynie czerwona osnówka jest jadalna. Dlatego przy sadzeniu warto zastanowić się, gdzie go umiejscowić i zabezpieczyć przed bezpośrednim kontaktem z nim dzieci. Dobrym rozwiązaniem może być wybór cisa męskiego, który nie zawiązuje owoców i dzięki temu jest ich pozbawiony. Jeśli interesuje cię także uprawa jałowca, przeczytaj ten artykuł.

Popularne odmiany taxus baccata

Odmiany cisa dzielą się na kilka grup. Ten przepiękny krzew jest wiecznie zielony i długowieczny. Jego liczne odmiany, między którymi występują pewne różnice, pięknie prezentują się w każdym ogrodzie czy parku.  Różnica w odmianach daje możliwość wyboru takiego cisu, który spełni nasze potrzeby.

W naszych ogrodach możemy spotkać między innymi odmiany okrywowe cisu. Zaliczamy do nich np. „Repanders”. Jest to szeroko rozrastający się krzew, który posiada dosyć sztywne pędy przygięte ku dołowi. Odmiany okrywowe osiągają niewielką wysokość. Po dziesięciu latach dorastają do około pół metra wysokości i osiągają 1,5 metra średnicy. Lubią żyzną i wilgotną glebę. Cisy z tej odmiany najlepiej czują się w miejscach zacienionych.

Kolejnymi odmianami cisa są odmiany krzaczaste np. Summergold.Jest to krzew, który dorasta do około 1 metra wysokości. Jego igły latem przybierają kolor żółtawy, a zimą zielono-brązowy. Potrzebuje gleb żyznych i dostatecznie wilgotnych. Również lubi stanowiska zacienione. Idealnie nadaje się do sadzenia w przydomowych ogrodach.

Kolejną odmiana cisów jest odmiana kolumnowa. Jedną z najpopularniejszych odmian kolumnowych jest Fastigiata, której gałęzie układają się pionowo. Dzięki temu krzew ten nie musi przechodzić większych zabiegów pielęgnacyjnych. Odmiany kolumnowe rośną wolno i osiągają około 1,5 metra wysokości.

Krzew cisu - zastosowanie i pielęgnacja

Zastosowanie cisu

Cis pośredni (i inne odmiany cisu) znalazł zastosowanie przeważnie jako roślina ozdobna. Często jest sadzony w ogrodach i parkach. Ze względu na swoją twardość, elastyczność i trwałość, jest wykorzystywany jako surowiec do produkcji mebli.

Cis należy do roślin trujących. Wszystkie jego elementy zarówno nasiona jak i igły są trujące. Nie można również pomnieć o jego owocach, ponieważ żeńskie odmiany posiadają owoce trujące. Mimo tego, że drzewo to jest trujące, znalazło szerokie zastosowanie w medycynie. Kiedyś za pomocą wywaru z jego kory i drewna leczono wściekliznę. Pod koniec VIII wieku odnaleziono również inne właściwościowi. Dobrze działał na problemy z reumatyzmem, malarię oraz miał pozytywny wpływ na serce. Sprawdził się również jako lek na astmę i zapalnie płuc.

Na obecną chwilę cis jest stosowany przy dolegliwościach związanych np. z niskim ciśnieniem krwi. Znajdująca się w jego składzie L-efedryna zwęża naczynia krwionośne, podnosi ciśnienie krwi i powoduje rozkurcz mięśni oskrzeli. Sprawdź także, jak powinna przebiegać uprawa i pielęgnacja cyprysika.
Drzewo to posiada również właściwości antynowotworowe.  Jest wykorzystywany do leczenia raka piersi, płuc, żołądka, a także nowotworów głowy czy szyi. Jedną z głównych substancji w składzie cisu jest taksyna, która posiada właściwości trujące. Jednak w zastosowaniu leczniczym, hamuje ona wzrost komórek nowotworowych. Z cisów produkuje się również preparaty przeciwnowotworowe, a także preparaty, które wykorzystuje się podczas chemioterapii.

Pielęgnacja cisów

Pielęgnacja cisów nie jest trudnym zdaniem i nie wymaga zbyt dużych zabiegów. Ważne jest ich regularne przycinanie szczególnie wtedy, kiedy posiadamy żywopłot z cisa. Przycinanie powinno odbywać się wczesną wiosną, jeszcze przed okresem wegetacyjnym. Latem cięcie można powtórzyć.

Cis dobrze znosi mocne przycinanie i posiada silne właściwości regeneracyjne. Podczas cięcia warto skrócić przyrosty zeszłoroczne przynajmniej o połowę. Długie pędy nie rozkrzewiają się prawidłowo. Jeśli chodzi o pędy stare i suche należy usuwać je przy samym pniu. Młode cisy powinny być cięte dwa razy do roku, natomiast cisy starsze przycina się tylko raz.

Ochrona cisu

Cis jako drzewo lub krzew występuje prawie w całej Europie. Wolno rośnie, ale dzięki temu jest długowieczne. Najczęściej w Polsce spotykany jest w Karpatach. Lubi miejsca zacienione i gleby bogate w wapń.

Cis posiada niespotykanie twarde i sprężyste drewno, które jest odporne na gnicie. Było ono cenione już w starożytności jako surowiec do wyrobu broni oraz mebli. Ze względu na bardzo intensywną wycinkę, cis został prawie całkowicie wytępiony. Z tego względu jako jeden z pierwszych gatunków został objęty ochroną. Zakaz wycinania cisu został wydany jeszcze za panowania króla Władysława Jagiełło.

W polskich lasach cis w środowisku naturalnym rośnie bardzo rzadko, dlatego jego większe skupiska są chronione w rezerwatach. Ochrona cisu prowadzona jest również w wielu krajach europejskich. Największe skupiska cisa w Europie posiada Słowacja, Węgry i Ukraina. W Polsce najwięcej cisów znajduje się na terenie Borów Tucholskich. W Polsce najstarszego cisa, który stał się pomnikiem przyrody, możemy spotkać w Henrykowie Lubańskim. Jego wiek jest oceniany na około 1250 lat.

Cisy to rośliny zimozielone o szerokiej gamie barwy igieł. Dzięki niezwykłym kolorom, a także obecności na osobnikach żeńskich czerwonych osnówek, stały się wspaniałym dekoratorem niejednego ogrodu. Bardzo dobrze tolerują cień, a dzięki zwartemu systemowi korzeniowemu, możemy przesadzać bez problemu nawet duże bryły korzeniowe. Dzięki temu uprawa cisu jest prosta i nie przyniesie problemów nawet początkującemu ogrodnikowi. Cis jest również bardzo odporny na wszelkie zanieczyszczenia powietrza. Różne odmiany cisu posiadają wiele atutów, które można wykorzystać w każdym ogrodzie. Sprawdź także w tym artykule, jak uprawiać judaszowiec kanadyjski.

, aktualizacja 04.10.2017
Ta strona korzysta z plików cookies.

Więcej informacji znajdziesz w polityce cookies.


Zamknij