Eukaliptus w domu - odmiany, sadzenie, uprawa, pielęgnacja, podlewanie

Eukaliptus kojarzy się przede wszystkim jako drzewo, na którym zawsze gości koala. Nie tylko te zwierzęta jednak doceniają szerokie właściwości tej rośliny. Współcześnie drzewo eukaliptusowe to nie tylko producent olejków eterycznych, a zatem składników wielu kosmetyków czy środków farmaceutycznych, ale również roślina chętnie uprawiana w zaciszu domowym. Zarówno kora, liście eukaliptusa, jak i kwiat tej rośliny stanowią niezwykłą ozdobę oraz źródło składników o szerokim zastosowaniu.

Jeśli interesują cię rośliny o pozytywnych właściwościach zdrowotnych, sprawdź także zebrane przez nas zioła i rośliny lecznicze.

Zielone liście eukaliptusa w słońcu

Eukaliptus - opis i charakterystyka

Charakterystyka eukaliptusa

Eukaliptus (eucalyptus globulus) to powszechnie znana roślina, która stanowi jednocześnie jedno z najszybciej rosnących i największych drzew na świecie. Potrafi bowiem urosnąć do wysokości ponad 80 metrów (eukaliptus królewski osiąga nawet ok. 100 m). Pochodzenie eukaliptusa wskazywane jest na Australię i Tasmanię, ale współcześnie roślina ta uprawiana jest w wielu rejonach świata. Plantacje eukaliptusa znajdują się m.in. w Afryce, Azji czy Ameryce Południowej. Eukaliptus pochodzi z rodziny mirtowatych. Młode pędy oraz liście eukaliptusa są pokryte białym, woskowatym mieszkiem. Ponadto u młodych roślin liście eukaliptusa ułożone są naprzeciwlegle, mają sercowaty kształt i niebieskawo-zielony kolor, a przy tym są lepkie i kleiste. Dojrzałe liście eukaliptusa przybierają kształt lancetowaty oraz zielony kształt, są gładkie oraz skrętoległe, a przy tym posiadają umiejętność ustawiania się równoległe do padania promieni słonecznych, co chroni je przed parowaniem i przegrzaniem. Duża zawartość gruczołów dodatkowo powoduje, że kiedy zgniecie się liście eukaliptusa, wydobędzie się z nich ostry, gryzący zapach. Korzenie tej rośliny tworzą wielkich rozmiarów system, co zostało wykorzystane w osuszaniu terenów podmokłych.

Co ciekawe, kora pięcioletnich i starszych eukaliptusów łuszczy się, odsłaniając kremowe płaty, które wyglądają bardzo efektownie na tle ciemnoszarej, brązowej kory, co stanowi niezwykły walor estetyczny tej rośliny. Jeśli interesuje cię także uprawa nagietka lekarskiego, porady na temat jego uprawy znajdziesz w tym artykule.

Eukaliptus kwitnie dopiero po dziesięciu latach i dotyczy to jedynie roślin uprawianych w warunkach naturalnych. Drobny, kremowy kwiat wyrasta licznie latem i posiada charakterystyczne kępki pręcików. Z kwiatów z kolei wykształcają się torebki nasienne o dzbankowatym kształcie i twardych łupinach, które w miarę dojrzewania zmieniają kolor z zielonego na brązowy.

Najpopularniejsze odmiany eukaliptusa

Na świecie istnieje wiele odmian eukaliptusa, należącego do rodziny mirtowatych. Szacuje się, że jest ich ok. 600 i pochodzą głównie z Australii, Nowej Gwinei oraz południowo-wschodniej Indonezji. Najczęściej roślina ta jest uprawiana na użytek domowy, ale można również spotkać odmiany sadzone w ogrodach. Do najciekawszych gatunków tej rośliny można zaliczyć m.in.:

  • Eukaliptus gunni (eucalyptus gunnii), znany również jako eukaliptus górski lub tez eukaliptus niebieski – ta odmiana należy do najbardziej odpornych na mróz gatunków eukaliptusa (wytrzymuje spadki temperatury nawet do - 20°C). Eukaliptus gunni w naturze dorasta do 30 m wysokości, uprawiany w naszym klimacie osiąga do 2-3 m. Gatunek ten tworzy tyczkowate, smukłe drzewa, ale można go również uprawiać w postaci krzewu. Odpowiednie przycinanie bowiem powoduje, że eukaliptus niebieski (eukaliptus górski) tworzy więcej pędów pokrytych atrakcyjnymi liśćmi w kolorze błękitnoszarym. Ponadto eukaliptus gunni nie wydziela charakterystycznego dla tych roślin zapachu, co może stanowić jego dodatkowy atut, jeśli ktoś nie przepada za tym aromatem. Co ważne eukaliptus niebieski rośnie bardzo szybko, może przyrastać nawet 2 m w ciągu roku, a jego pędy wytwarzają słodki sok podobny w smaku do syropu klonowego. Eukaliptus gunni (eukaliptus górski) to najczęściej wybierany do uprawy gatunek domowy.
  • Eukaliptus gałkowy (eucalyptus globulus) – ta odmiana ma największe znaczenie dla medycyny, ponieważ z niej tworzy się drogocenny olejek eukaliptusowy, który obecnie stanowi główny składnik leczniczy wielu leków. W naturze eukaliptus gałkowy dorasta do ok. 60-70 m wysokości, jego uprawa nie daje oczywiście tak wysokich plonów. Za pomocą regularnego cięcia, można otrzymać rośliny o wysokości 1,5-2 m. Liście eukaliptusa gałkowego są powykręcane, z powodu silnego kierowania się do światła. Odmiana u schyłku lata oraz jesienią obsypuje się białymi kwiatami. Eukaliptus ten można spotkać w uprawie szklarniowej, jednak sprzedawane są głównie rośliny jednoroczne. Ciekawe właściwości i prozdrowotne działanie wykazuje także krwawnik pospolity, dlatego warto poznać jego działanie i zasady uprawy.
  • Eukaliptus śnieżny (eucalyptus pauciflora) – przybiera on formę smukłego, wyprostowanego drzewa, którego kora ma kolor mocno biały, zaś gałęzie posiadają czerwone przebarwienia. Liście eukaliptusa śnieżnego są szarozielone, a podgatunek niphophila charakteryzuje się wysoką mrozoodpornością oraz pobłyskującą korą.
  • Eukaliptus popielaty (eucalyptus cinerea) – ta odmiana rozrasta się do około 15-20 m wysokości. Największą ozdobę tego eukaliptusa stanowią szaroniebieskie liście (stąd nazwa eukaliptus niebieski), przybierające prawie całkowicie okrągły kształt oraz rosnące naprzeciwlegle parami, co stanowi bardzo piękny widok. Eukaliptus popielaty kwitnie i owocuje od trzeciego roku.
  • Eukaliptus cytrynowy (eucalyptus citriodora) – nazwa tego gatunku pochodzi od charakterystycznego cytrynowego zapachu, który wytwarza się dzięki zawartości cytonelalu oraz cytronelol w liściach. Eukaliptus cytrynowy występuje naturalnie głównie w Australii, Brazylii, Indiach, Kalifornii oraz Afryce, czy na Hawajach. Drzewo to potrafi dorosnąć do 30-40 m wysokości. Eukaliptus cytrynowy może być uprawiany także w naszym kraju, czy też np. w doniczkach, niemniej wymaga on wiele cierpliwości oraz spełnienia kilku podstawowych wymagań co do uprawy, jak i późniejszej pielęgnacji tej rośliny.
  • Eukaliptus królewski (eucalyptus regnans) – to gatunek eukaliptusa dający najwyższe drzewa świata. Eukaliptus królewski może osiągać nawet do 100 metrów wysokości. Niektóre źródła podają, że w Tasmanii obecnie rośnie 16 eukaliptusów królewskich, które osiągnęły już ponad 90 metrów.
  • Eukaliptus tęczowy (eucalyptus deplugata) – ta odmiana charakteryzuje się przepiękną wielokolorową korą. Eukaliptus tęczowy wygląda, jakby został pomalowany wszystkimi kolorami tęczy. Rośliny te występują naturalnie na półkuli północnej m.in. w Nowej Anglii, ale na rynku ogrodniczym można kupić nasiona do samodzielnej uprawy tego gatunku. Eukaliptus tęczowy w pewnym okresie rozwoju zrzuca wierzchnią warstwę kory odsłaniając korę pierwotną o zielonym zabarwieniu, następnie pokazują się pozostałe kolory: żółty, fioletowy, brązowy, pomarańczowy itp. Główne zastosowanie drzewo to znalazło do wyrobu papieru. Eukaliptus tęczowy jest przy tym niezwykle prosty w uprawie, wymaga on bowiem słabej, przepuszczalnej i piaszczystej gleby oraz słonecznego stanowiska, a przy tym nie preferuje nadmiernego podlewania czy zasilania.

Eukaliptus niebieski i nie tylko – uprawa

Drzewo eukaliptusowe jest wrażliwe na mrozy oraz silne, zimne wiatry, dlatego pomimo tego, że istnieją gatunki odporne na niskie temperatury (np. eukaliptus niebieski) to raczej nie uprawia się tej rośliny w ogrodach. Najczęściej eukaliptus hodowany jest na użytek domowy, a zatem w doniczkach i pojemnikach, które łatwo można wystawić latem na taras lub balkon, a zimą schować do pomieszczeń zabezpieczonych przed mrozem. Nie ma przy tym obawy, że taki eukaliptus domowy rozrośnie się do wysokości drzewa, ponieważ odpowiednie podcinanie sprawia, że osiąga on 1-2 m wysokości. Jeśli interesuje cię także uprawa szałwii, przeczytaj ten artykuł.

Wymagania uprawy domowej eukaliptusa

Eukaliptus domowy, jak każda roślina posiada pewne specyficzne wymagania co do prawidłowej uprawy. Sprowadzają się one głównie do zapewnienia roślinie odpowiedniego stanowiska oraz wymaganej gleby, a także do pewnych zabiegów pielęgnacyjnych, które umożliwią zdrowy rozrost oraz zapobiegną niekontrolowanemu wzrostowi tego z natury przybierającego ogromne rozmiary drzewa. Dobrze zadbany eukaliptus domowy nie tylko będzie stanowił doskonałą ozdobę (np. piękny eukaliptus niebieski lub eukaliptus tęczowy), ale dzięki swoim właściwościom eterycznym, zapewni piękny zapach w każdym pomieszczaniu (np. eukaliptus cytrynowy o pięknym cytrynowym zapachu).

Odpowiednie stanowisko do uprawy eukaliptusa

Eukaliptus do prawidłowego rozwoju potrzebuje miejsca słonecznego i ciepłego (np. eukaliptus niebieski, eukaliptus gałkowy, eukaliptus cytrynowy). W okresie wiosny i lata można go wystawić na taras czy balkon, pilnując przy tym, aby miał jak najdłuższy dostęp promieni słonecznych. Ponadto świeże powietrze sprzyja tworzeniu większej ilości liści. Zimą zaś należy zadbać, aby roślina była odpowiednio zabezpieczona przed mrozami i mroźnymi wiatrami. W tym celu należy schować roślinę do odpowiedniego pomieszczenia. Optymalna temperatura w takim miejscu powinna wynosić ok. 10°C, umożliwia to bowiem wejście rośliny w stan spoczynku. Sprawdź także, co warto wiedzieć o uprawie miłorzębu japońskiego.

Jaka gleba jest najodpowiedniejsza do uprawy eukaliptusa?

Eukaliptus domowy w zależności od odmiany lubi nieco inne podłoże. Ogólnie jednak większość z gatunków uprawianych w warunkach domowych preferuje glebę piaszczystą, przepuszczalną i lekką. Dobra w tym celu jest mieszanka ziemi kompostowej z piaskiem. Ponadto podłoże powinno mieć odczyn zasadowy oraz być odpowiednio wilgotne, należy zatem pamiętać o codziennym podlewaniu uważając przy tym, aby nie zalać rośliny

Pielęgnacja eukaliptusa

Eukaliptus uprawiany na użytek domowy (m.in. eukaliptus niebieski, eukaliptus tęczowy), po posadzeniu potrzebuje pewnych regularnych zabiegów pielęgnacyjnych. Przede wszystkim należy pilnować, aby roślina nie została przesuszona, ponieważ bardzo szybko liście eukaliptusa więdną i marnieją. Nie można również przesadzić w drugą stronę. Zbyt intensywnie podlewany eukaliptus gnije od zalanych korzeni. Zaleca się zatem codzienne podlewanie w niewielkich ilościach. Ponadto dobrze jest nawozić roślinę w okresie wzrostu.

Kolejną istotną czynnością pielęgnacyjną jest regularne podcinanie rośliny. Eukaliptus bowiem, niezależnie od odmiany, jest drzewem i nieprzycinany będzie się rozrastał i przechylał (np. eukaliptus królewski może osiągać nawet 100 m wysokości). Zabieg przycinania powinien być wykonywany raz w roku, najlepiej wiosną. Chcąc uzyskać małe drzewko o krótkim pniu i smukłych gałązkach porośniętych młodymi listkami powinno się przyciąć jednoroczną roślinę na wysokości 80 cm nad ziemią. W następnych latach zaś wykonywać cięcia korygujące, zawsze wczesną wiosną.

Eukaliptus niebieski i nie tylko- rozmnażanie

Eukaliptus domowy rozmnażany jest za pomocą nasion. Najlepszą porą na wysiew eukaliptusa jest wiosna, kiedy dni są już dłuższe i słoneczne. Nasiona eukaliptusa rozkłada się w doniczce wypełnioną odpowiednim podłożem, następnie przykrywa się je warstwą ziemi. Pojemniki z siewkami powinno przechowywać się w pomieszczeniu ze stałą temperaturą pokojową, pamiętając przy tym o regularnym podlewaniu, a już po 2,5-3 miesiącach powinny wykiełkować. Gdy siewki osiągnął 10-12 cm można je przesadzać do osobnych doniczek lub do gruntu.

Właściwości lecznicze oraz zastosowanie eukaliptusa

Eukaliptus to roślina, która poza walorem ozdobnym wynikającym z pięknego wyglądu, ale i rozprzestrzeniającego się zapachu, posiada również wiele właściwości leczniczych. Zarówno kora, jak i liście eukaliptusa zawierają garbniki działające przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo oraz przeciwzapalnie, antyseptycznie, wykrztuśnie i rozgrzewająco. Najbardziej znany jest chyba olejek eukaliptusowy. Liście eukaliptusa, które z takim zamiłowaniem spożywa każdy koala, posiadają liczne gruczoły wydzielające olejki eteryczne, a zatem słynny olejek eukaliptusowy. Na jego bazie wytwarzane są dobrze znane wszystkim cukierki eukaliptusowe, które łagodzą stany zapalne gardła, zaś olejek eukaliptusowy do inhalacji stosowany jest do oczyszczania górnych dróg oddechowych przynoszący ulgę w chorobach zatok, zatkanym nosie i trudnościach z oddychaniem (np. otrivin eukaliptusowy). Stosowanie olejku eukaliptusowego przynosi ulgę także przy zapaleniu oskrzeli. Różnorodne lekarstwa na bazie eukaliptusa stanowią powszechne środki w walce z przeziębieniem. Napary, nalewki, wyciągi z tej rośliny stosowane są w gorączce, bólach gardła, łamaniu w kościach, a także na początku anginy czy zapalenia oskrzeli. Eukaliptus działa również wykrztuśnie, dlatego stosowany jest jako skuteczny środek na kaszel. Ponadto jego właściwości przeciwzapalne sprawiają, że eukaliptus dodaje się również do środków na bóle reumatyczne, bóle, mięśni, ścięgien oraz stawów. Jeśli interesują cię także właściwości pokrzywy, znajdziesz je w tym artykule.

Eukaliptus – zastosowanie

Liczne właściwości eukaliptusa powodują, że różnorodne preparaty na jego bazie znalazły szerokie zastosowanie w medycynie oraz kosmetyce. Ponadto drzewo eukaliptusowe posiada również znaczenie gospodarcze. Na uwagę zasługuje również olejek eukaliptusowy. Wymieniając najważniejsze zastosowania tej niezwykłej rośliny należy podać:

  • Jako środek w walce z łupieżem, liszajami, infekcjami skóry.
  • Jako środek łagodzący miejsca ukąszeń oraz ugryzień.
  • Składnik kremów przeciwzmarszczkowych i kosmetyce (np. eukaliptus cytrynowy).
  • Składnik ekologicznych środków czyszczących do kuchni i łazienki.
  • Składnik leków na stany zapalne górnych dróg oddechowych (np. otrivin eukaliptus).
  • Jako środek przeciwgorączkowy, wspomagający walkę z przeziębieniem.
  • Składnik leków przeciwzapalnych przy bólach reumatycznych, bólach mięśni i stawów oraz artretyzmie, dnie i neuralgii.
  • Środek wykrztuśny w leczeniu infekcji płucnych (np. zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli).
  • Jako środek leczniczy na opryszczkę, infekcje wirusowe, napięciowe bóle głowy.
  • W gospodarce drzewo eukaliptusowe stosowane jest jako naturalny osuszacz miejsc podmokłych. Ich rozległy system korzeniowy doskonale nadaje się do osuszania bagien.
  • Drewno eukaliptusa ma szerokie zastosowanie jako materiał budowlany oraz meblarski.
Ocena: 4,8/5 (głosów 12)
, aktualizacja 15 lipca 2018
Komentarze
Dodaj komentarz
Podpis:

Wyszukaj na stronie:


Ta strona korzysta z plików cookies.

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies w celu zbierania danych analitycznych (analizowania ruchu na stronie) oraz profilowania reklam przez naszych partnerów. Szczegóły znajdziesz w naszej polityce prywatności. Jeżeli nie wyrażasz na to zgody, zablokuj pliki cookies w przeglądarce.

Zamknij