Kaktusy doniczkowe - odmiany, pielęgnacja, podlewanie, ciekawostki

Kaktusy to bardzo cenione rośliny doniczkowe. W naturze kaktusowate, ze względu na na bardzo mocne łodygi, stanowią cenny budulec na suchych obszarach. Niektóre gatunki wydzielające wosk używane są na przykład jako pochodnie. Z kolei owoce oraz pędy innych gatunków są spożywane na surowo albo dodawane do przetworów. Dowiedzmy się zatem, jak dbać o kaktusy doniczkowe.

Jeśli szukasz więcej porad i inspiracji, sprawdź także zebrane w tym miejscu artykuły o kaktusach doniczkowych.

Kaktusy doniczkowe - odmiany, pielęgnacja, podlewanie, ciekawostki

Kaktusy doniczkowe – rodowód

Rodzina kaktusowatych nazywana jest zwyczajowo kaktusami. Termin ten bardzo mocno zadomowił się w języku potocznym i dlatego nazw tych używa się zazwyczaj zamiennie – zwłaszcza wówczas, gdy mamy na myśli popularne kolczaste rośliny doniczkowe.

Kaktusy rosną przede wszystkim na kontynencie amerykańskim: od Kanad, wzdłuż wybrzeża Atlantyku, poprzez zachodnie stany Ameryki Północnej, Meksyk oraz kraje Ameryki Środkowej i Południowej. W górach amerykańskiego stanu Kolorado można je spotkać na wysokości trzech tysięcy metrów nad poziomem morza, a w Boliwii nawet około pięciuset metrów. Byliny te rosną głównie na terenach pustynnych lub półpustynnych, bardzo ubogich w opady, ale o dużej wilgotności powietrza. Na obszarze ich obecności występują zazwyczaj ubogie wody gruntowe. Niektóre formy kaktusowatych zasiedlają też wilgotne góry południowego Meksyku i Ameryki Środkowej oraz deszczowe lasy Brazylii. Z kolei rodzaj rhipsalis rośnie w tropikalnej Afryce, na Madagaskarze, Mauritiusie, Cejlonie i Komorach.

Kaktusy należą do sukulentów łodygowych (pędowych), gromadzących wilgoć w mięsistej tkance wodnej, znajdującej się w rdzeniu łodyg, które są zazwyczaj bardzo grube. Tkanka ta jest zbudowana z bardzo dużych komórek, ściśle do siebie przylegających. Mają one zazwyczaj cienkie ściany, czasami zaopatrzone w spiralne lub siatkowate zgrubienia, zapobiegające zgnieceniu komórek podczas utraty wody. Tkanka wodna u kaktusów zajmuje zwykle dużą przestrzeń, w której przechowywane są często znaczne ilości wody. Kaktusowate potrafią jej zgromadzić w ilości nawet do dziewięćdziesięciu procent swojej masy, dlatego nazywa się je „źródłami pustyni”. W okresach suszy tkanka wodna zmniejsza objętość i roślina kurczy się, a po dostarczeniu kolejnych porcji wody, odzyskuje poprzednią objętość. A może zainteresuje cię także ten artykuł o uprawie opuncji drobnokolczastej?

Kaktusy doniczkowe z rodziny kaktusowatych - morfologia

Kaktusy doniczkowe i inne – rola łodyg i korzeni

Wygląd zewnętrzny kaktusowatych jest dość zróżnicowany. Spotykamy na przykład formy zwarte jedno- lub wieloczłonowe, ale też mocno rozgałęzione, do których należą na przykład gigantyczne okazy kandelabrowe, w tym dorastający do piętnastu metrów kaktus wysoki zwany kornegią olbrzymią. Istnieją też karłowe formy kaktusów, rosnące często w grupach i tworzące darnie. Kaktusy o ograniczonym wzroście mogą być uprawiane w domu jako kwiaty doniczkowe. Szczególnie lubiane są kwitnące kaktusy doniczkowe.

Łodygi kaktusów mają kształt kolumn, kandelabrów, walców lub kul, często żebrowanych na powierzchni. System korzeniowy tych roślin jest bardzo rozległy, choć korzenią się one zazwyczaj bardzo płytko i dlatego pobierają wodę tylko do momentu, gdy wilgotne są najwyższe warstwy ziemi. Podczas suszy korzenie zamierają i rośliny wykorzystują wodę zgromadzoną w środku łodygi. Dopiero po ponownym jej dostarczeniu zaczynają się tworzyć nowe zakończenia korzeni, mogące pobierać wodę z podłoża.

Kaktusy nie mają w zasadzie liści, choć u niektórych młodych gatunków występują listki małe, łuskowate lub czopowate. Liście u kaktusów zostały przekształcone w kolce, zwiększając tym samym powierzchnię parowania. Był to też ich sposób na przystosowanie się do środowiska, między innymi forma obrony przed dzikimi zwierzętami. Asymilacja środków do życia odbywa się u tych roślin za pomocą mięsistych łodyg. Funkcję tę spełniają takie formy jak: redukcja rozgałęzień, skrócenie osi pędu, zewnętrzne pogrubienia ścian skórki, woskowata powłoka skórna albo aparaty szparkowe we wgłębieniach pędu. Niektóre gatunki kaktusowatych magazynują wodę w korzeniu. Ze względu na prawie całkowity brak liści, rośliny te mają bardzo ograniczoną zdolność transpiracji i magazynowania. Zewnętrzne warstwy kory łodygi służą zazwyczaj do asymilacji, natomiast położone bardziej w środku łodygi magazynują wodę.

Kaktusy doniczkowe i inne – areole i kwiaty

Istotną cechą tej rodziny jest tworzenie tak zwanych areol. Te mniej lub bardziej wyraźne, bardzo charakterystyczne dla kaktusowatych twory, pełniące funkcję obronną, są w początkowym okresie silnie zredukowanymi krótkopędami, na których tworzą się ciernie, szczecinki lub sztywne włoski. Ich ilość, budowa i długość wskazują na cechy gatunkowe. Pojedyncze areole mogą się dzielić się na odcinki dolne i górne odseparowane od siebie poprzeczną bruzdą. W takim przypadku obronne ciernie występują jedynie na dolnym odcinku, natomiast na górnym powstają pędy boczne albo kwiat. Cecha ta charakteryzuje również kwitnące kaktusy doniczkowe.

Kwiat kaktusa osadzony jest zazwyczaj na jednej areoli, ale też z jednej areoli może wyrastać kilka kwiatów. Poszczególne elementy kwiatu kaktusa nie są uporządkowane w okółki, ale osadzone w spiralach lub cyklicznie na rurkowatej kwiatowej osi. Przechodzą tym samym stopniowo i bez wyraźnego rozgraniczenia od zewnętrznych zielonych do wewnętrznych kolorowych listków okwiatu. Obupłciowe zazwyczaj kwiaty składają się z licznych pręcików i zapylane są głównie przez motyle, ptaki i nietoperze.

Kaktusy doniczkowe - odmiany, pielęgnacja, podlewanie, ciekawostki

Owoce kaktusowatych to bardzo dekoracyjne, najczęściej mięsiste jagody. Wytwarzają je czasami również, obecne w naszych domach, kwitnące kaktusy doniczkowe. Niektóre owoce, na przykład owoc opuncji figowej, są jadalne – na surowo lub w formie przetworzonej. Sprawdź także ten artykuł o popularnych w uprawie sukulentach.

Polecane nawozy do roślin doniczkowych - sprawdź ceny!

Rodzaje kaktusów doniczkowych

Jak pielęgnować kaktusy - kwitnące kaktusy doniczkowe w ogrodzie i w mieszkaniu

Kwitnące kaktusy doniczkowe dość często goszczą na naszych parapetach. Jednym z najstarszych w tej grupie jest cereus. Do cereusów należą głównie gatunki kolumnowe pochodzące z Ameryki Południowej. W naturze rośliny te wyrastają na duże drzewa z szerokimi koronami. Kwiat kaktusa z rodzaju cereus umieszczony jest na długiej, zwykle białej rurce, a kwitną tylko starsze egzemplarze. Na uwagę zasługuje na przykład cereus peruwiański o kolumnowym pokroju, dorastający do wysokości ponad trzech metrów. Młodsze egzemplarze mają jasnozielone pędy, które z wiekiem nabierają niebieskawozielonej barwy. Uprawa w domu tego gatunku nie jest trudna, gdyż roślina, podobnie jak inne rodzaje kaktusów doniczkowych, ma niewielkie wymagania.

Do starszych należą też małe kwitnące kaktusy domowe rodzaju echinokaktus. Pochodzą one z Meksyku oraz z południa Stanów Zjednoczonych. Rośliny te mają kuliste lub cylindryczne formy i dzwonkowate, żółte zazwyczaj, kwiaty. Kwiat kaktusa odmiany echinokaktus grusona, przeznaczonego do uprawy w domu, ma pięć centymetrów długości. Ale w tej grupie zdarzył się rekordowy kaktus wysoki na dwa i pół metra, mierzący ponadto trzy metry w obwodzie i ważący prawie tonę. W swoim wnętrzu zgromadził on prawie osiemset litrów wody.

Z Meksyku pochodzą też inne rodzaje kaktusów doniczkowych, w tym bardzo obficie kwitnąca nopalksochia. Uprawa w domu kaktusów z tej grupy jest dość prosta, dlatego są to bardzo lubiane przez początkujących hodowców kwiaty doniczkowe. Mają jednak większe niż inne rodzaje kaktusów doniczkowych wymagania co do wilgotności podłoża i mniejsze co do światła. Ciemnoczerwonymi kwiatami wyróżnia się nopalksochia eckermanna o płaskich pędach.

Do ładnie kwitnących należą też kaktusy z rodzaju echinopsis. Są to również małe kaktusy doniczkowe pochodzące z Ameryki Południowej. Mają one kuliste lub cylindryczne formy, bardzo rozgałęziające się u dołu. Kwiat kaktusa echinopsis ma lejkowaty kształt i biały lub różowy kolor. Potrafi osiągnąć dwadzieścia centymetrów długości i rozwija się nocą, a jest ich kilka na jednej roślinie.

Kaktusy doniczkowe - odmiany, pielęgnacja, podlewanie, ciekawostki

Do kwitnących należą też takie rodzaje kaktusów doniczkowych jak mamilaria, reprezentowane przez kilkaset gatunków występujących w Kolumbii, Wenezueli, Meksyku, na południu Stanów Zjednoczonych oraz w Ameryce Środkowej. Kaktusy doniczkowe z tej grupy mają proste, haczykowate, wygięte ciernie. Kwiat kaktusa mamilaria wyrasta z zagłębień pomiędzy brodawkami. Niewielkie kwiaty układają się na jednym egzemplarzu w wianek dookoła wierzchołka. Owocem tego gatunku jest zwykle czarna jagoda. Bardzo oryginalna w tej grupie jest mamilaria pierzasta z drobnymi białymi kwiatami. Jej hodowla wymaga oszczędności w podlewaniu, gdyż roślina ta nie lubi nadmiaru wody.

Z Argentyny pochodzą małe kaktusy doniczkowe chamecereus, na przykład chamecereus silvestra. Gatunek ten rozrasta się w kępy z pokładającymi się łodygami. Kwiat kaktusa chamecereus jest wielki, pomarańczowy lub czerwony. W jednej doniczce pojawia się ich dużo, zwłaszcza po zimowej przerwie bez podlewania.

Jak pielęgnować kaktusy - jadalne kwitnące kaktusy doniczkowe

Niektóre rodzaje kaktusów doniczkowych mają jadalne owoce. Kaktus pitahaya w warunkach naturalnych wzrasta na dużą wysokość, wspinając się na krzewy i drzewa za pomocą korzeni czepnych. Może w ten sposób dotrzeć nawet na wysokość dziesięciu metrów. Kaktus pitahaya ma bardzo charakterystyczne owoce o zróżnicowanym kształcie. Przypominają one czerwone, żółte lub różowe szyszki, małe ananasy albo granaty - takie do rzucania. Pokrojone w plasterki odsłaniają z kolei kropkowany wzór z maleńkich czarnych nasionek zagłębionych w żółtym albo liliowym miąższu. Uprawa w domu kaktusa pitahaya to zabieg bardzo przyjemny i niezwykle satysfakcjonujący. Wystarczy zasadzić kilka świeżych nasion do doniczki i postawić w jasnym i ciepłym miejscu. Nasiona trzeba przykryć plastikowym kubeczkiem, połówką butelki lub szklanym słoikiem. Kiedy po kilku tygodniach wzejdą, zdejmujemy okrycie. A jak dbać o kaktusy doniczkowe z grupy pitahaya? Tak jak o inne gatunki. Warto jednak wiedzieć, że są to to rośliny ciepłolubne, dlatego latem mogą stać na zewnątrz.

Nocą rozwijają się kwiaty epifilum. Te rodzaje kaktusów doniczkowych rosną w naturze w tropikalnych lasach Ameryki Południowej oraz Meksyku. Są to rośliny krzaczaste, z długimi płaskimi łodygami, pozbawione kolców. Kwiat kaktusa epifilum jest zazwyczaj biały, kremowy, różowy, czerwony i przypomina kształtem lejek. Nasiona z niego powstałe są duże i do tego często jadalne. Kaktusy doniczkowe gatunku epifilum karbowane kwitną bardzo obficie, kremowo lub zielonkawożółto. Sama roślina ma dość grube, niebieskawozielone pędy. Epifilum to bardzo popularne kaktusy domowe.

W naszych domach spotyka się bardzo różne rodzaje kaktusów doniczkowych. Te kolczaste roślinki, a zwłaszcza kwitnące kaktusy doniczkowe, rozświetlą każdy parapet. Hodowla kaktusów to niezbyt trudne zajęcie, dające dużo satysfakcji. Jak dbać o kaktusy doniczkowe? Trzeba zapewnić im przepuszczalną ziemię i odpowiedni drenaż, do tego umiarkowanie podlewać, a zimą zaprzestać podlewania i zmniejszyć temperaturę pomieszczenia. A jeśli zapragniemy mieć ich więcej, najlepiej rozmnożyć rośliny przez sadzonki. A jak pielęgnować kaktusy z sadzonek? Podobnie jak te zakupione w sklepie. Zanim jednak urosną upłynie trochę czasu. Liczne gatunki kaktusów zarówno w mieszkaniu, jak i w ogrodzie sprawiają, że każdy znajdzie coś dla siebie.

Literatura:

  1. Onitzchowa K., Rośliny ozdobne w mieszkaniu. Warszawa 1987.
  2. Podbielkowski Z., Podbielkowska M., Przystosowania roślin do środowiska. Warszawa 1992.
  3. Rönnblom E., Owoce egzotyczne. Warszawa 2006.
  4. Rośliny kwiatowe. Wielka Encyklopedia przyrody. Cz. 1. Warszawa 1998.

Wybraliśmy najlepsze promocje w Lidlu na zimę!

Ocena: 4,5/5 (głosów 15)
, aktualizacja 2 listopada 2019
Zobacz więcej artykułów na temat:
kaktusy sukulenty rośliny doniczkowe
Komentarze
Dodaj komentarz
Podpis:
captcha

Ta strona korzysta z plików cookies.

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies w celu zbierania danych analitycznych (analizowania ruchu na stronie) oraz profilowania reklam przez naszych partnerów. Szczegóły znajdziesz w naszej polityce prywatności. Jeżeli nie wyrażasz na to zgody, zablokuj pliki cookies w przeglądarce.

Zamknij