Kasztanowiec - odmiany, uprawa w ogrodzie, właściwości lecznicze i zastosowanie

Aesculus - tak po łacinie brzmi botaniczna nazwa kasztanowca. Tłumaczy się to określenie jako „dąb o jadalnych owocach”, gdyż w dawnych Włoszech kasztanowce nazywano dębami. Ale dlaczego o jadalnych owocach? Może z tego powodu, że stanowią one ulubiony pokarm niektórych zwierząt.

Jeśli interesuje cię ten temat, przeczytaj także ten artykuł o kasztanie jadalnym.

Kasztanowiec z owocami na gałęziach

Kasztanowiec zwyczajny (aesculus hippocastanum) i inne gatunki

Kasztanowiec - popularność wyznaczona przez właściwości botaniczne

Kasztanowiec pochodzi z Grecji, południowej Azji Mniejszej i Iranu. Jest to ogromne dekoracyjne drzewo, uprawiane głównie w parkach i dużych ogrodach, a także wzdłuż dróg i alei. Sadzono je dawniej również w zwierzyńcach, gdyż dostarczały pokarmu dla zwierząt. Kwitnące kasztany są w południowej Europie uważane za drzewa zakochanych.

Do Polski przywędrował kasztanowiec w XVI wieku z górskich regionów Półwyspu Bałkańskiego. Bardzo szybko przyjął się w ogrodach królewskich i możnowładczych. Nazywano to drzewo u nas kaśtańcem lub kasztańcem. Rósł w dawnej Polsce głównie kasztanowiec zwyczajny (aesculus hippocastanum), zwany też białym.

W epoce baroku kasztanowiec zwyczajny tak zawojował ogrodowe aranżacje, że sadzono go nawet przy kościołach. W słynnych puławskich ogrodach Czartoryskich rósł las złożony z czterdziestu olbrzymich kasztanowców, pomiędzy którymi zaprojektowano sieć wodotrysków, rozpryskujących wodę ponad ich koronami. Jeśli szukasz więcej inspiracji, sprawdź także ten artykuł o orzechu włoskim.

Kasztanowiec czerwony i inne gatunki

W parkach i ogrodach Polski rośnie też kasztanowiec czerwony. Kasztanowiec czerwony jest mieszańcem. Jest to niewysokie drzewo o kulistej koronie, zakwitające kwiatami w kolorach od różowego do amarantowego. Owoce tego gatunku są kuliste lub nieco gruszkowate, natomiast liść kasztanowca czerwonego jest nieco mniejszy i sztywniejszy.

W naszym kraju rosną też kasztanowce żółte. Są to drzewa nieco niższe niż kasztanowiec zwyczajny, o mniejszej koronie i drobniejszych kwiatach. Kasztanowiec żółty kwitnie żółtawozielonymi lub żółtymi kwiatami w pomarańczowe plamki, a nasiona ma jasnobrązowe, drobne i gładkie. Liść kasztanowca żółtego jest węższy.

Z gatunków rzadziej w Polsce spotykanych warto wymienić też kasztanowce krwiste, gładkie i drobnokwiatowe. Kasztanowiec krwisty pochodzi z Ameryki Północnej. Jest to niewielkie drzewko lub krzew o czerwonych kwiatach. Owoce ma gruszkowate i pozbawione kolców. Kasztanowiec gładki ma popękaną korę i zielonkawożółtawe kwiaty. Jest to niewysokie drzewko lub krzew, pochodzący z również z północnej Ameryki. Kasztanowiec drobnokwiatowy jest krzewem o charakterystycznych, pokładających się po ziemi pędach. Kwitnie na biało wielkimi wiechami. Owoce ma drobne i gładkie, przypominające gruszeczki. Jeśli interesują cię regulacje prawne, przeczytaj ten artykuł o wycince drzew na posesji.

Kasztanowiec zwyczajny - terapeutycznie

Kasztanowiec zwyczajny dorasta do około 25 metrów wysokości, przyciągające wzrok rozłożystą koroną. Korę ma łuszczącą się, brunatnoszarą. Drzewo to zaczyna owocować w wieku kilkunastu lat. Wszystkie kasztanowce dobrze rosną w żyznej i świeżej glebie, w miejscu nasłonecznionym. Ziemia pod nie powinna być niezbyt sucha, ale też nie za wilgotna.

Mączką ze zmielonych kasztanów leczono niegdyś w Grecji i Turcji kaszel u koni. A skoro znalazł kasztanowiec zastosowanie w weterynarii, czerpała z jego cudownych właściwości również medycyna. W leczeniu znalazł zastosowanie kasztanowiec zwyczajny. Poszczególne jego kwiatki są kielichowate, białe z czerwonymi plamkami. Owoce kasztanowca zwyczajnego to kuliste, kolczaste torebki z dużymi nasionami w środku. Brązowe, nieco spłaszczone nasiona dojrzewają we wrześniu i październiku i nazywane są potocznie kasztanami. Kasztany, spadając na ziemię, rozłupują się. Kasztanowce mają siedmiopalczaste liście. Liść kasztanowca jest odwrotnie jajowaty, wyraźnie rozszerzający się w górnej części. Zwyczajny kasztanowiec znajduje zastosowanie w medycynie.

Właściwości lecznicze wykazuje kora kasztanowca oraz kwiatostany i owoce. Surowcem leczniczym jest też czasami liść kasztanowca. Wiele przetworów z kasztanowca podaje się doustnie w obrzękach wywołanych urazami mechanicznymi i stanami zapalnymi. Pomagają też w zakrzepach i zastojach żylnych - w zakrzepowym zapaleniu żył, owrzodzeniach żylakowych i żylakach odbytu. Zewnętrznie stosowne leczą oparzenia i odmrożenia, ubytki naskórka i ogniskowe zapalenie naczyń włosowatych skóry. Jeśli szukasz inspiracji, sprawdź także zebrane artykuły o drzewkach owocowych.

Kasztanowiec zwyczajny - zastosowanie w leczeniu

Właściwości lecznicze kwiatów kasztanowca zwyczajnego

W kwiatach kasztanowca znajdują się między innymi flawonoidy, związki kumarynowe, kwasy polifenolowe i garbniki. Kwiatostany przeznaczone do suszenia ścina się w pełni kwitnienia, w czerwcu. Obrywa się następnie pojedyncze kwiaty wraz z szypułkami i suszy w miejscach przewiewnych i zacienionych.

Kwiat kasztanowca wchodzi w skład mieszanki ziołowej Rektosan, stosowanej w leczeniu żylaków odbytu. Przy hemoroidach i żylakach pomaga też nalewka alkoholowa z kwiatów kasztanowca. Zalane alkoholem kwiaty powinny stać kilka dni. Po tym okresie nalewkę zlewa się i używa po około 30 kropel wewnętrznie. Nalewkę na spirytusie zaleca się też do pędzlowania wysypek, odmrożeń i oparzeń.

W warunkach domowych można przygotować wyciąg z kwiatów kasztanowca. Stosuje się go w obrzękach pourazowych, miejscowym zapaleniu żył oraz w żylakach, a zewnętrznie zaleca się w okładach po kontuzjach. Zalewamy w tym celu jedną łyżkę stołową suszonych kwiatów szklanką letniej wody. Gotujemy roztwór pod przykryciem pięć minut na wolnym ogniu. Po odstawieniu na dziesięć minut cedzimy. Tak przyrządzony wyciąg z kasztanowca należy pić pół godziny po jedzeniu, od dwóch do czterech razy dziennie po ¼ szklanki.

Właściwości lecznicze owoców i kory kasztanowca zwyczajnego

W celach leczniczych zbiera się w końcu lipca niedojrzałe owoce, które wykorzystywane są w stanie świeżym. Również dojrzałe owoce kasztanowca, zbierane jesienią, mają cenne właściwości. Z wykorzystaniem ekstraktów nasion produkuje się maść z kasztanowca, stosowaną między innymi na żylaki nóg i hemoroidy. Maść z kasztanowca działa przeciwzapalnie, przeciwzakrzepowo i przeciwbólowo. Przynosi też ulgę obrzękniętym kończynom. Maść z kasztanowca produkowana jest z dodatkiem innych ziół, ale głównym jej składnikiem jest występująca w kasztanach escyna. Jeśli zainteresował cię ten temat, sprawdź także więcej właściwości leczniczych roślin zebrane w tym miejscu.

Działanie kory kasztanowca jest silniejsze niż nasion i kwiatów. Kora kasztanowca pozyskiwana jest w celach leczniczych wiosną. Zdejmuje się ją z młodych, gładkich i zdrowych gałązek i następnie suszy w przewiewnym miejscu. Kora kasztanowca zawiera między innymi flawonoidy, garbniki i trójterpeny. W literaturze podkreśla się przeciwzapalne i przeciwbakteryjne działanie kory kasztanowca na przewód pokarmowy. Kora kasztanowca uszczelnia ponadto drobne naczynia krwionośne.

W nieżytach przewodu pokarmowego, wrzodach jelita grubego oraz biegunkach warto zastosować wyciąg z kory kasztanowca. Wyciąg z kory kasztanowca przyrządza się w następujący sposób: łyżkę rozdrobnionej kory zalewa się dwiema szklankami letniej wody i odstawia na około dwie godziny. Po tym czasie gotujemy wolno przez kilka minut i ponownie odstawiamy na minut dziesięć. Przecedzony wyciąg z kasztanowca pijemy przed jedzeniem dwa trzy razy dziennie po około pół szklanki.

U kasztanowców charakterystyczne są kwiaty i owoce. Kasztanowiec kwitnie okazałymi kwiatostanami w kolorach: białym, żółtym, różowym i czerwonym. Specyficzną budowę ma też liść kasztanowca. Właściwości lecznicze kasztanowca znane są od bardzo dawna. Przetwory z kasztanowca uszczelniają ściany naczyń włosowatych, zmniejszają nadmierną ich kruchość i przywracają elastyczność - wzmacniając tym samym odporność organizmu. Poprawiają też krążenie i ukrwienie skóry i usprawniają przepływ krwi w żyłach. Działają ponadto rozkurczowo na przewód pokarmowy. Mają też działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Wyciąg z kasztanowca zawierający escynę działa skutecznie na obrzęki. Trzeba jednak wiedzieć, żewe wszystkich częściach kasztanowca znajdują się trujące saponiny. Dlatego przekroczenie zalecanych dawek może wywołać nudności i wymioty.

Literatura:

  1. Górnicka J., Apteka natury. Ziołolecznictwo, akupresura, masaż siatsu. Warszawa [2011].
  2. Kuźniewski E., Augustyn-Puziewicz J., Przewodnik ziołolecznictwa ludowego. Warszawa-Wrocław 1984.
  3. Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. Warszawa 1989.
  4. Pokorný J., Kaplická J., Drzewa Europy Środkowej. Warszawa 1980.
  5. Ziółkowska M., Gawędy o drzewach. Warszawa 1983.
Ocena: 5,0/5 (głosów 9)
, aktualizacja 15 lipca 2018
Komentarze
Dodaj komentarz
Ta strona korzysta z plików cookies.

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies w celu zbierania danych analitycznych (analizowania ruchu na stronie) oraz profilowania reklam przez naszych partnerów. Szczegóły znajdziesz w naszej polityce prywatności. Jeżeli nie wyrażasz na to zgody, zablokuj pliki cookies w przeglądarce.

Zamknij