Lucerna - odmiany, uprawa, pielęgnacja, właściwości

Lucerna to niezwykła roślina znana głównie jako składnik pasz dla zwierząt gospodarskich. Coraz częściej jednak zwraca się również uwagę na jej właściwości lecznicze oraz pozytywny wpływ na glebę, na której jest uprawiana. Uprawa lucerny wymaga wielu zabiegów pielęgnacyjnych, ale przynosi korzyści zarówno ziemi, w której była siana, jak i daje wysokobiałkową paszę, a odpowiednio przetworzona znalazła zastosowanie w medycynie.

Jeśli interesują cię rośliny o pozytywnych właściwościach zdrowotnych, sprawdź także zebrane przez nas zioła i rośliny lecznicze.

Ocena: 4,8/5 (głosów 9)

Lucerna z filetowymi kwiatami

Opis i charakterystyka lucerny

Lucerna – opis

Lucerna to roślina należąca do rodziny motylkowatych drobnonasiennych znana głównie z zastosowania jako paszy dla zwierząt, ale również z tego, że posiada niezwykłe właściwości lecznicze. Roślina ta jest uprawiana na szeroką skalę, ale czasem można ją również spotkać jako dziko zasiedlającą łąki, nieużytki i przydroża. Uprawa lucerny nie jest skomplikowana, a co ciekawe od 2010 r. za hodowlę niektórych jej gatunków można otrzymać dotację, stąd jest często wybieraną rośliną przez rolników.

Lucerna – charakterystyka

Lucerna to roślina jednoroczna, dwuletnia lub bylina z rodziny bobowatych. Szacuje się, że istnieje około 100 gatunków tej rośliny występujących na stepach Azji, Afryki i Europy. Odmiany zagraniczne tej rośliny posiadają lepszą jakość nasion, plenność oraz odporność na choroby, są za to bardziej wrażliwe na mróz. Najbardziej znana również w Polsce jest odmiana medicago sativa, lucerna siewna. Roślina ta charakteryzuje się silnie rozwiniętym systemem korzeniowym, który może wzrastać nawet do 3 - 5 m głębokości. Pęd główny zaś w zależności od gatunku może osiągać nawet 90 cm wysokości. Ponadto jest przy tym dobrze ulistwiony. Lucerna posiada długie łodygi oraz pędy boczne. To właśnie na nich wyrastają groniaste, wydłużone kwiatostany obsypane jasnoniebieskimi, fioletowymi lub fioletowo-niebieskimi kwiatami. Do niewątpliwych zalet tej rośliny należy jej zdolność wzbogacania gleby, na której rośnie w azot oraz poprawianie jej struktury. Dzieje się to dzięki symbiozie, w jakiej lucerna żyje z bakteriami brodawkowymi. Lucerna jest przy tym zimotrwała. Owoce tej rośliny to brunatne, skręcone strąki, w których znajduje się wiele drobnych, jasnobrązowych nasion. Ważnym składnikiem gleby jest także próchnica, o której więcej przeczytasz w tym artykule.

Odmiany lucerny

W Polsce występują cztery główne odmiany lucerny:

  • Lucerna siewna (medicago sativa) o prostych, wzniesionych i silnie rozgałęzionych łodygach sięgających 30-90 cm. Lucerna siewna ma podłużne, owalne liście, które charakteryzują się ząbkowanym, zaostrzonym szczytem oraz zebrane w groniasty kwiatostan fioletowe lub purpurowe kwiaty wielkości 8-12 mm. Korzenie medicago sativa są przy tym zdrewniałe i mocno wrastające w głąb ziemi (nawet do 9-10 m głębokości)
  • Lucerna chmielowa (medicago lupulina), znana również jako lucerna nerkowata – ta odmiana należy do gatunków krótkotrwałych, ponieważ rośnie około 1-2 lata oraz charakteryzuje się niewielkimi wymaganiami siedliskowymi i pogodowymi. Lucerna nerkowata wytwarza płytki system korzeniowy, sięgający maksymalnie jeden metr. Jej łodygi rosną słabo rozgałęzione, mają tendencję do kładzenia się i są przy tym owłosione oraz długie do 30 cm. Trójlistkowe liście zaś ząbkowane w górnej części przybierają zwykle jajowaty kształt. Lucerna nerkowata kwitnie na żółto, a jej skręcone, strąkowe owoce są jednonasienne i mają zielono-żółtą barwę. Ponadto lucerna nerkowata posiada wysoką zawartość pokarmową i strawnościową, co czyni ją bardzo dobrą roślinę pastewną, jednak jej znaczenie w Polskiej uprawie jest niewielkie z powodu krótkiej żywotności oraz niewielkich plonów.
  • Lucerna sierpowata (medicago falcata) – znana również pod nazwą dziecięlina posiada silnie rozgałęzione łodygi oraz położone lub stojące, owłosione pędy. Korzenie tej rośliny są przy tym palowe, długie i mocno rozgałęzione. Lucerna sierpowata charakteryzuje się również odwrotnie jajowatymi listkami, które posiadają niewielkie omszenie, a na szczycie są ząbkowane. Kwitnie natomiast na cytrynowo-żółto kwiatami zebranymi po 20-30 sztuk w jednym kwiatostanie. Owoce lucerny stanowią sierpowato wygięte strąki, w których znajdują się ciemnobrunatne nasiona. Lucerna sierpowata rośnie dość wolno, a jej plon jest stosunkowo niewielki, stąd należy do rzadko hodowlanych odmian tej rośliny w Polsce. Uprawa lucernyn sierpowatej najczęściej spotykana jest w rejonach o słabych glebach i gorszych warunkach klimatycznych, które nie stanowią przeszkody w rozwoju tego gatunku.
  • Lucerna kolczastostrąkowa (medicago minima) – to kolejna odmiana należąca do gatunku bobowatych, posiadająca podnoszącą się lub leżącą łodygę osiągającą 5-25 cm długości. Lucerna kolczastostrąkowa ma owłosione, odwrotnie jajowate oraz ząbkowane na szczytach liście, składające się z trzech listków oraz żółte kwiaty rosnące od kwietnia do czerwca w główkowatych kwiatostanach. Charakterystyczne dla tego gatunku są owoce, które przybierają kształt ślimakowato skręconych strąków z rzędem haczykowatych kolców. Lucerna ta rośnie głównie w zaroślach i przydrożach oraz na wydmach czy pastwiskach. Co ciekawe ta odmiana lucerny umieszczona jest na polskiej liście gatunków bliskich zagrożenia.

Wśród bogatej flory naszego kraju można spotkać również inne, rzadziej występujące gatunki lucerny, jak np. lucerna pośrednia (Medicago ×varia Martyn) czy lucerna sztywna (Medicago rigidula) oraz wiele innych odmian. Jeśli interesuje cię także uprawa nagietka lekarskiego, porady na temat jego uprawy znajdziesz w tym artykule.

Uprawa lucerny

Uprawa lucerny nie należy do zbyt skomplikowanych. W Polsce bardzo powszechna jest lucerna siewna, chociaż występują tu również inne gatunki. Wiele zależy od tego w jakim celu lucerna jest siana. Ogólna zasada jednak brzmi, że jeśli hoduje się lucernę na pasze roślinę tą można siać wczesną wiosną, a zatem najlepiej w kwietniu oraz w okresie letnim w lipcu. Zaleca się, aby na jednym miejscu uprawiać lucernę do 3-4 lat, a wcześniej odpowiednio przygotować podłoże pod uprawę. Co to znaczy? To znaczy przede wszystkim, że takie pole pod siew lucerny powinno być wcześniej odchwaszczone, zwapnowane już na jesieni oraz nawiezione fosforem i potasem, a także głęboko spulchnione.

Jak siać lucernę?

Nasiona lucerny powinny pochodzić z pewnych źródeł, które gwarantują dobrej jakości plony. Roślinę tą sieje się od drugiej dekady kwietnia do drugiej dekady maja lub też w okresie późniejszym, letnim. Wysiew letni wykonuje się zwykle wraz z innymi roślinami np. owsem, trawą, jęczmieniem. Ponadto bezpośrednio przed siewem nasiona lucerny powinny być zaprawione przeciw zagrażającym im chorobom za pomocą odpowiednich zapraw.

Wymagania lucerny

Lucerna, jak każda roślina posiada pewne specyficzne dla swojego gatunku wymagania, jeśli chodzi o jej uprawę. Roślina ta ma dość szczególne wymagania, jednak są one niezbędne do prawidłowego wzrostu i wydania dobrego plonu tej rośliny. Do najważniejszych wymagań hodowlanych zatem należy zadbanie o odpowiednie stanowisko oraz żyzną glebę, a także optymalną dla wzrostu lucerny temperaturę. Jeśli interesuje cię także uprawa szałwii, przeczytaj ten artykuł.

Na jakim stanowisku uprawiać lucernę?

Lucerna to roślina ciepłolubna, a zatem aby dobrze rosnąć potrzebuje wysokiej temperatury, plasującej się na poziomie 20°C. Dzięki wysokiej temperaturze i długim dniom lucerna daje obfite i szybkie przyrosty oraz wcześniej kwitnie. Wysokie mrozy oraz silne wiatry zimą powodują uszkodzenie rośliny i jej wysmalenie. Również przymrozki wiosenne występujące po wcześniejszym ociepleniu stanowią poważne zagrożenie dla lucerny. Stanowisko musi być zatem odpowiednio naświetlone oraz wcześniej nawożone, a przy tym dokładnie odchwaszczone. Dozwolona jest uprawa tej rośliny po rzepaku lub zbożach, jednakże gleba musi być zasobna w składniki pokarmowe oraz mieć odczyn obojętny.

Jaka gleba jest najodpowiedniejsza pod uprawę lucerny?

Lucerna najlepiej rośnie na podłożu średnio zwięzłym, zasobnym w składniki pokarmowe oraz odpowiednio napowietrzonym. Gleba powinna być przy tym odpowiednio wilgotna oraz posiadać pH 6,5 do 7,0. Uprawa lucerny w kwaśnej, torfowej, piaszczystej lub mocno zwięzłej ziemi, gdzie występują zastoiska lub wysoki poziom wód gruntowych przyniesie niewielkie lub zerowe plony.

Lucerna – właściwe nawożenie

Lucerna wymaga stosunkowo wysokiego nawożenia, zarówno takiego, które pozbędzie się potencjalnych chwastów (roślina ta jest bardzo wrażliwa na zachwaszczenie), a więc wapnowania pola, jak i mającego wzbogacić glebę w niezbędne składniki odżywcze, a zatem w fosfor i potas. Zaleca się zastosowanie minimum 20 kg fosforu oraz 70 kg potasu jesienią na glebie o średniej zasobności.

Zabiegi pielęgnacyjne lucerny

Pielęgnacja lucerny wymaga dość dużo pracy. Polega ona przede wszystkim na tym, aby odpowiednio przygotować glebę i stanowisko pod jej uprawę, później zaś dopilnować, aby nie wyrosły w niej chwasty, na które jest bardzo wrażliwa. Ponadto uprawiając lucernę w towarzystwie rośliny ochronnej, należy ją jak najwcześniej zebrać od razu uprzątając słomę, aby nie dopuścić do przerośnięcia lucerny i zabrania niezbędnego do jej wzrostu światła.

Lucerna hodowana wraz z rośliną ochronną w pierwszym roku daje jeden pokos zwany ściernianką, którą należy wykosić na początku kwitnienia. Przy koszeniu zarówno pierwszego jak i następnych plonów tej rośliny należy uważać, aby nie uszkodzić szyjki korzeniowej, która pozwala na ponowny odrost rośliny, dzięki temu, że jesienią powstają w niej zawiązki pączków, z których wiosną wyrastają nowe pędy. Ponadto zaleca się, aby w następnych latach użytkowania lucerny wykonywać 3-4 pokosy najlepiej w początkowej fazie kwitnienia co gwarantuje lepszą zimotrawałość oraz wysoki plon.

Właściwości lucerny

Lucerna to roślina, która posiada dość liczne i ważne właściwości. Dzięki temu jej zastosowanie sięga nie tylko pól rolników, ale również dziedziny medycznej. To z kolei sprawia, że rośnie zainteresowanie uprawą tej rośliny.

Właściwości uprawowe lucerny

Lucerna przede wszystkim uprawiana jest na paszę w postaci zielonki, kiszonki oraz suszu, które są wysoko wydajne oraz posiadają bardzo dużo białka. Ale to nie jedyny powód, dla którego na jej hodowle zdecydowało się wielu rolników. Otóż uprawa tej rośliny dodatkowo wpływa korzystnie w płodozmianie, zarówno na strukturę i właściwości fizykochemiczne gleby, jak również na jej żyzność oraz aktywność biologiczną żyjących w niej drobnoustrojów. Ponadto wykazano, że lucerna pomaga przemieszczać składniki pokarmowe z dolnych do górnych warstw gleby oraz wzbogaca ziemię w substancje organiczne. Niektóre źródła podają również, że już po drugim roku wegetacji lucerna pozostawia w 50 centymetrowej warstwie gleby około 135 kg azotu, 45 kg potasu, 35 kg fosforu i ponad 100 kg wapnia. Spowodowało to, że bardzo często uprawia się ją jako przedplon pod inne rośliny. Zawarte w lucernie składniki wpływają na nie korzystnie.

Lucerna – właściwości lecznicze

Właściwości lecznicze lucerny znane są i stosowane w medycynie ludowej od lat. Zarówno sok z lucerny, ziele lucerny, jak również kiełki lucerny posiadają liczne składniki i witaminy niezbędne w prawidłowym funkcjonowaniu ludzkiego organizmu. Do najważniejszych właściwości leczniczych lucerny zalicza się m.in.:

  • Działanie moczopędne – dzięki tej właściwości lucerna stosowana jest w przypadku długotrwałych zaburzeń pęcherza i prostaty
  • Pobudzenie apetytu – preparaty z lucerną pomagają przybrać na wadze.
  • Wspiera leczenie wzdęć i wrzodów, poprawia mikroflorę jelit oraz ogranicza rozwój grzybów.
  • Poprawia laktację.
  • Działanie przeciwgorączkowe – preparaty z lucerną obniżają gorączkę.
  • Działanie przeciwzapalne, które wynika z wysokiej zawartości witaminy A oraz chlotofilu.
  • Obniża poziom cholesterolu, dzięki zawartym w niej saponinom.
  • Zmniejsza bóle reumatyczne.
  • Wspomaga układ odpornościowy pobudzając go do działania.
  • Wzmacnia siły witalne u osób starszych.

Kiełki lucerny

Nasiona lucerny doskonale nadają się na kiełki lucerny, które jak wykazują badania naukowe, posiadają m.in. prowitaminy A, witaminy z grupy C, B, D, E i K oraz liczne sole mineralne, żelazo, wapń, potas i fosfor, a także sporo łatwo przyswajalnego białka oraz kwasów omega-3 i omega-6. Te wszystkie składniki powodują, że właściwości lecznicze kiełków lucerny są coraz powszechniej wykorzystywane. Co ważne każdy z nas może łatwo wyhodować kiełki lucerny w swoim domu. Nie wymaga to bowiem skomplikowanych czynności. Sprawdź także, co warto wiedzieć o uprawie miłorzębu japońskiego.

Sok z lucerny i ziele lucerny

Właściwości lecznicze posiada również sok z lucerny, który stosowany jest głównie, jako środek alkalizujący oraz oczyszczający, dzięki sporej zawartości chlorofilu. Wysoki poziom żelaza powoduje, że jest to także preparat stosowany, jako suplement diety osób cierpiących na anemię, a także substancja, której pozytywne działanie wpływa na utrzymanie prawidłowej flory bakteryjnej jelit itp.

Ziele lucerny również posiada liczne właściwości lecznicze. Jest to główny składnik wielu suplementów, alkoholi oraz naparów np. naparu o działaniu przeciwstresowym, ale nie tylko. Wodne i wodno-alkoholowe wyciągi z ziela posiadają właściwości moczopędne, napotne, przeciwobrzękowe oraz pobudzają trawienie i apetyt, a także obniżają cholesterol. Sproszkowane ziele lucerny zaleca się spożywać doustnie 3 razy dziennie po ok. 500-1000 mg, zaś nalewkę z lucerny można pić 2 razy dziennie po 5 ml.

, aktualizacja 8 października 2017

Komentarze

Dodaj komentarz
Powiązane Artykuły
Ta strona korzysta z plików cookies.

Więcej informacji znajdziesz w polityce cookies.


Zamknij