Sukulenty - popularne odmiany, gatunki, uprawa i pielęgnacja

Termin sukulent pochodzi z łaciny, od słowa sucus, oznaczającego sok. Nazwą tą określa się rośliny magazynujące w tkankach wodę. Za najbardziej popularne sukulenty doniczkowe uważa się kaktusy.

Jeśli szukasz inspiracji na te niezbyt wymagające rośliny, sprawdź, jakie jeszcze sukulenty warto znać.

Sukulenty w doniczce

Sukulenty doniczkowe i inne

Czym wyróżniają się sukulenty?

Zjawisko sukulentyzmu wiąże się z roślinami okrytonasiennymi. Sukulenty to gatunki i odmiany charakteryzujące się silnie rozbudowanymi tkankami, w których gromadzi się woda. Należą do tej kategorii rodzaje roślin z mięsistymi łodygami, liśćmi i korzeniami. Mają one zazwyczaj niewiele tkanki mechanicznej i niewysokie ciśnienie osmotyczne. Dzięki bardzo małej liczbie szparek oraz zdolności silnego wiązania wody przez cytoplazmę i sok komórkowy, odznaczają się też znikomym parowaniem. Duża grupa sukulentów ma kwiaty zebrane w kwiatostany osadzone na długich szypułkach.

Najmniej liczne rodzaje sukulentów, które można hodować w domu to sukulenty korzeniowe. Rośliny te gromadzą wodę w mięsistych, bulwiasto zgrubiałych korzeniach. Sukulenty korzeniowe w naturze występują powszechnie wśród roślin stepów i pustyń. Większość z nich możemy podziwiać w ogrodach botanicznych i palmiarniach, a tylko nieliczne rosną w mieszkaniu. Należą do nich na przykład sukulenty doniczkowe z gatunku ceropegia oraz popularne pelargonie.

Sukulentem korzeniowym jest pochrzyn skrzydlaty, zwany też ignamem skrzydlatym. Jest to trwała roślina pnąca z korzeniem w formie olbrzymiej bulwy, osiągającej nawet osiemnaście kilogramów wagi. Liście pochrzynu mają sercowatojajowaty kształt. Pochrzyn skrzydlaty pochodzi prawdopodobnie z Himalajów. Rośnie też Indiach, Polinezji, Antylach, Gujanie, na Madagaskarze, Filipinach. Ze względu na fakt, że bulwy tej rośliny zawierają dużo skrobi, pochrzyn jest użytkowany podobnie jak ziemniak. W uprawie spotyka się też inne jego gatunki i odmiany, na przykład pochrzyn jadalny, cebulowy, trójdzielny, powietrzny itp.

Sukulenty doniczkowe liściowe na parapecie

Sukulenty liściowe mają silnie rozwinięte tkanki wodne w liściach. Ponieważ narażone są na długotrwałe susze, tracą w wyniku zasychania najstarsze liście, ale woda jest wówczas przekazywana do młodych elementów. Dzięki tej wymianie rośliny całkowicie nie wysychają. Sukulenty liściowe potrafią ponadto ograniczyć do minimum parowanie, dzięki grubej warstwie tkanki okrywającej. Sukulenty liściowe występują przede wszystkim wśród agaw i aloesów. W naszej szerokości geograficznej najbardziej znane są rozchodniki i rojniki. Ich system korzeniowy rozciąga się tuż pod powierzchnią gleby, dzięki czemu mogą wykorzystać nawet niewielkie ilości spadającej na ziemię wody.

Do sukulentów liściowych należą haworcje (haworsje), dość popularne kwiaty domowe. Charakterystyczna w tej grupie jest hawothia truncata, roślina schowana w dużej części w ziemi. Haworthia truncata potrzebuje cięższego podłoża niż inne gatunki i powinna stać przy zamkniętym, słonecznym oknie. Wymaga ponadto lekko wilgotnego podłoża. W okresie spoczynku, czyli od kwietnia do września, ziemia dla haworcji powinna być bardziej sucha, a temperatura pomieszczenia niższa. Rośliny wówczas nie nawozimy. Hawortia truncata rozmnaża się przez dzielenie odrostów korzeniowych albo z nasion. Bardzo wdzięcznym sukulentem jest też haworsja pasiasta. Haworsja pasiasta przyciąga wzrok charakterystycznymi prążkami. Haworsje pochodzą z Afryki i w naszym klimacie uprawiane są jako kwiaty doniczkowe. Bardzo specyficznym gatunkiem jest haworthia cooperi o jasnozielonych liściach. Haworthia cooperi wygląda, jakby była wykonana z przezroczystego szkła.

Sukulentem liściowym jest też popularny zamiokulkas zamiolistny. Kwiat ten pochodzi z Tanzanii i Zanzibaru i należy do rodziny obrazkowatych. Charakteryzuje się tym, że z podziemnego kłącza wyrastają długie ogonki z mięsistymi, bardzo błyszczącymi liśćmi. W warunkach domowych zamiokulkas zamiolistny zakwita bardzo rzadko, niezbyt atrakcyjnymi kwiatami. Roślina ta lubi duże ilości rozproszonego światła i ciepło. Podlewamy zamiokulkasa umiarkowanie. Najłatwiej jest rozmnożyć kwiat ten przez podział, przy przesadzaniu. Przesadzamy młode rośliny co roku, natomiast starsze rzadziej.

Sukulenty doniczkowe łodygowe (pędowe)

Sukulenty łodygowe, nazywane też sukulentami pędowymi, magazynują wodę w tkankach usytuowanych w rdzeniu lub korze. W miejscu gromadzenia się wilgoci tkanki robią się mięsiste, a łodygi rozrastają się w kształt walców lub kul, zazwyczaj żebrowanych na powierzchni. Do sukulentów łodygowych zalicza się też niektóre drzewa, na przykład baobaby. Drzewa sukulentowe mają często tak zwaną zieloną korę. Jest to w rzeczywistości tkanka asymilacyjna, pokryta na zewnątrz bardzo cienką warstwą korka. Na drzewach z zieloną korą liście pojawiają się krótko w czasie wilgotnych pór, a kora ułatwia im wchłanianie dużych ilości wilgoci. Sukulenty łodygowe mają bardzo różnorodne formy. Są kuliste, kolumnowe, spłaszczone, członowane, pokryte brodawkami itp.

Do sukulentów łodygowych należy też aloes zwyczajny, zwany też aloesem barbadoskim lub barbadeńskim. Jest to w naturze bylina, dorastająca do pół metra wysokości, czasami zdrewniała u nasady. Rośnie ona w Afryce, południowej Azji i południowej Europie. Głównym ośrodkiem jej uprawy były dawniej wyspy Barbados. Aloes zwyczajny kwitnie żółtymi, zebranymi w długie grona, zwisającymi kwiatami. Ma mieczowate, grube i soczyste liście, czasami plamiste, brzegiem piłkowane. Opisano ponad trzysta gatunków aloesów, z których większość ma gładkie albo poryte niewielkimi kolcami brzegi. Są też aloesy marmurkowane, pręgowane i z białymi guzkami. W naszym klimacie aloesy to kwiaty doniczkowe. Należy do nich aloes wielkolistny, zwany też spiralnym. Aloes wielkolistny wygląda czasami jak spirala zrobiona techniką origami.

Łodygowym sukulentem jest też szparag lekarski. Szparag lekarski to bylina dorastająca do półtora metra wysokości, o białawych lub zielonkawożółtawych dzwoneczkowatych kwiatach i owocach w postaci czerwonej kulistej jagody. W naszym kraju rośnie na południu, na suchych zboczach, w zaroślach i na miedzach. Jest też uprawiana w ogrodach. W wielu krajach młode pędy jadane są jako lecznicza jarzyna.

Kaktusy - sukulenty dla początkujących

Kwiat kaktus - charakterystyka

Najbardziej wdzięcznymi sukulentami dla początkujących hodowców są kaktusy. Te rośliny doniczkowe naturze rosną w suchym, kamienistym lub piaszczystym podłożu i są narażone na duże wahania temperatur - od wysokich w dzień do niskich w nocy. Kaktusy, podobnie jak inne sukulenty, gromadzą w tkankach wodę. Czasami są to ogromne jej ilości, które chronią ludzi i zwierzęta przed śmiercią na pustyni. Najwięcej wilgoci kumulują kaktusy olbrzymie, rosnące na przykład w Meksyku. Gatunki te mogą zgromadzić po trzy tysiące litrów wody, co stanowi ponad 90% masy roślin. Ten wielki meksykański sukulent może przeżyć nawet dwa lata suszy, a utrata do 70% wody nie zagraża jego życiu.

Kaktusy doniczkowe mają bardzo zróżnicowane pokroje: kuliste, kolumnowe, słupowe, skręcone. Charakteryzują je zazwyczaj mocno kłujące ciernie, które chronią rośliny w naturalnych warunkach. W trakcie ewolucji nastąpił u nich zanik liści, które przekształciły się w kolce. Niektóre gatunki zamiast cierni mają drobne, łatwo wnikające w ciało włoski, zwane glochidiami. Choć okres kwitnienia jest dość krótki, liczne gatunki i odmiany kaktusów potrafią zachwycić feerią barw i różnorodnością kształtów kwiatów. U większości z nich kwiaty wyrastają pojedynczo z pąków znajdujących się na szczycie pędu lub u jego podstawy.

Charakterystycznie rozrośnięte pędy ma opuncja figowa, nazywana inaczej żygadłem figą indyjską. Roślina ta pochodzi prawdopodobnie z Meksyku. Uprawiana jest pospolicie w krajach tropikalnych i subtropikalnych, a także nad Morzem Śródziemnym. W swoich naturalnych warunkach bardzo się rozrasta i pełni rolę uciążliwego chwastu. W trzecim dziesięcioleciu ubiegłego wieku ten meksykański sukulent tak opanował obrzynie obszary Australii, że dopiero po sprowadzeniu z Argentyny molika cactoblasis cactorum, którego gąsienice żywią się opuncją, zahamowano jego rozwój.

Opuncja figowa to dorastająca do kilku metrów roślina krzewiasta. W tropikalnej Ameryce ten meksykański sukulent tworzy formy drzewiaste. Charakteryzują ją spłaszczone, mięsiste, jajowate, owalne lub eliptyczne człony z aureolami i nielicznymi kolcami. Znane są też odmiany bez kolców. Wyhodowane po raz pierwszy w Kaliforni, są wykorzystywane jako pasza dla bydła. Opuncja figowa ma duże kwiaty i duże jadalne owoce. Owoc opuncji ma dziewięć centymetrów długości i gruszkowaty kształt. Jest nim kolczasta jagoda w kolorze żółtawym, białawym lub czerwonawym. Jako kwiaty doniczkowe opuncje rosną szybko i po kilku latach wymagają odmładzania poprzez sadzonkowanie górnych członów. W warunkach domowych sprawdzi się opuncja odmiany leucotricha.

Kwiat kaktus w domu - kaktus a sukulent

Wszystkie kaktusy są sukulentami gromadzącymi wodę w łodygach. Jednak kaktusy występują tylko w obu Amerykach, natomiast inne sukulenty rozmieszczone są również na innych kontynentach. Wyróżnia się dwa rodzaje kaktusów: pustynne i pochodzące z lasów deszczowych.

Kaktusy to bardzo żywotne kwiaty domowe. Aby pięknie kwitły co roku, niektóre gatunki powinny zimą przebywać w jasnym i chłodnym, ale zabezpieczonym przed mrozami miejscu. Są też takie, które mogą stać w cieple przez cały rok. U małych ciernistych kaktusów okresem spoczynku jest zazwyczaj zima. Szczególnie lubiane są kaktusy jako kwiaty domowe do minimalistycznych wnętrz. Najlepiej wyglądają w jednobarwnych gładkich doniczkach. Bardzo ciekawie prezentują się też tak zwane ogródki kaktusowe. Niskie rośliny wysadza się wówczas do małych doniczek, a następnie wstawia je do większego pojemnika, wypełniając przestrzenie piaskiem lub kamykami.

Sadzimy kaktusy w piaszczystym substracie. Przystosowane do suchego klimatu dobrze znoszą braki w podlewaniu i potrzebują niewiele wody. Z kolei nadmierne podlewanie bardzo im szkodzi i może doprowadzić do obumierania. Utrzymująca się długo wilgoć w doniczce powoduje bowiem gnicie korzeni, którego nie da się zahamować.

Kwiat kaktus - gatunki i odmiany

Kaktusy to rośliny o bardzo zredukowanej powierzchni, przystosowanej do środowiska, w którym muszą oszczędzać wodę. W uprawie spotyka się różne gatunki i odmiany kaktusów. Są nawet takie, które nie zawierają chlorofilu. W składzie ich tkanek obecny jest żółty ksantofil lub czerwony karoten, dlatego rośliny mają czerwone, różowe, żółte, pomarańczowe kolory. U niektórych gatunków bardzo ozdobne są owoce, czyli duże i lśniące czerwone jagody.

Do większych kaktusów można zaliczyć gatunek echinokaktus grusona (echinocactus grusonii), zwany też cierńcem. Rośnie on dziko w Meksyku, gdzie starsze okazy dorastają do ponad metra wysokości i około osiemdziesięciu centymetrów grubości. Echinocactus grusonii tworzy zwykle tylko jeden żebrowany, a u starszych egzemplarzy cylindryczny, pęd. Ma dość długie, złożone w pęczki żółte ciernie. Ten meksykański sukulent uprawiany jest często w doniczce. Echinocactus grusonii rozmnaża się z nasion wczesną wiosną. Latem młode rośliny podlewamy dość obficie, natomiast starsze umiarkowanie.

Sukulentem pędowym (kaktusem) jest też jazgrza williamsa, zwana też echinokaktusem lub jeżowcem williamsa. Jest to bylina o wysokości do dwudziestu centymetrów, o szarozielonym kulistym pędzie bez kolców. Kwiat jeżowca jest niewielki. Jazgrza williamsa rośnie dziko w Ameryce Północnej. Kwiat ten był wykorzystywany przez Indian do rytualnych obrzędów. Świeże lub suszone talarki z górnej części pędu, nazywane peyotll, żute w czasie uroczystości religijnych, służyły do wywoływania wizji. Celowi temu służył zawarty w nich alkaloid meskalina. Bardzo niebezpiecznym gatunkiem, również ze względu na obecność meskaliny, jest też kaktus san pedro (Święty Piotr). San pedro to kwiat zabroniony w Polsce ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii.

Sukulenty doniczkowe - warunki uprawy

Sukulenty doniczkowe dobrze rosną w przepuszczalnym podłożu. Najlepsza jest dla nich ziemia liściowa z torfem i gruboziarnistym piaskiem. Młode rośliny nie wymagają dokarmiania, natomiast starsze zasilamy co około dziesięć dni. Podlewamy je w okresie intensywnego wzrostu dość mocno, a w czasie spoczynku minimalnie. W bardzo upalne dni warto rośliny zraszać i lekko ocienić.

Te popularne kwiaty domowe rozmnaża się wiosną, z nasion lub przez sadzonki. Nasiona kiełkują w temperaturze gleby nieco powyżej dwudziestu stopni Celsjusza. Siewki muszą mieć dużo światła i powietrza. Wszystkie sukulenty sadzi się płytko w podłożu. Do doniczek wysadzamy rośliny zwykle w następnym roku. Sukulenty można też rozmnażać wegetatywnie z sadzonek pędowych lub liściowych. Trzymamy je przez kilka godzin na powietrzu, by przyschły rany, a potem sadzimy do doniczek. Wiele gatunków sukulentów rozmnaża się przez szczepienie.

Mówi się, że sukulenty doniczkowe to rośliny dla zapominalskich. Coś prawdopodobnie w tym jest, ponieważ nie potrzebują specjalnej pielęgnacji i są łatwe w uprawie. Te dość popularne kwiaty doniczkowe wymagają niewiele wody (więcej w okresie intensywnego wzrostu), ale za to dużo słońca, przepuszczalnej gleby i czasami okresu spoczynku. Zazwyczaj wyróżnia się trzy rodzaje sukulentów: korzeniowe, liściowe i łodygowe.

Literatura:

  1. Augustyn M., Rośliny pokojowe. Encyklopedia pielęgnacji. Poznań 2006.
  2. Onitzchowa K., Rośliny ozdobne w mieszkaniu. Warszawa 1987.
  3. Petermann J., Tschirner W., Interesująca botanika. Warszawa 1987.
  4. Podbielkowski Z., Słownik roślin użytkowych. Warszawa 1985.
  5. Podbielkowski Z., Podbielkowska M., Przystosowanie roślin do środowiska. Warszawa 1992.
  6. Raworth J., Bradley V., Rośliny ozdobne w domu. Warszawa 1998.
  7. Rośliny ozdobne. Warszawa 1987.
Ocena: 4,8/5 (głosów 10)
, aktualizacja 23 września 2018
Komentarze
Dodaj komentarz
Podpis:

Wyszukaj na stronie:


Ta strona korzysta z plików cookies.

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies w celu zbierania danych analitycznych (analizowania ruchu na stronie) oraz profilowania reklam przez naszych partnerów. Szczegóły znajdziesz w naszej polityce prywatności. Jeżeli nie wyrażasz na to zgody, zablokuj pliki cookies w przeglądarce.

Zamknij