Zawilec - odmiany, uprawa i pielęgnacja

Zawilec, inaczej anemon, to znany gatunek z rodziny jaskrowatych. Specjaliści twierdzą, że liczna grupa anemonów nie starzeje się nigdy. Oznacza to, że odmiany dawne nie wykazują cech ujemnych, dyskwalifikujących te rośliny w praktyce hodowlanej. W ogrodach możemy więc uprawiać  odmiany dawne i nowe - w zależności od potrzeb estetycznych, sentymentalnych lub praktycznych. Rośliny te ładnie i intensywnie kwitną pozostawione w jednym miejscu przez wiele lat.

Ocena: 3.9/5 (głosów 13)

Zawilec

Zawilec ogrodowy - kwiat wiosny i jesieni

Zawilec ogrodowy to typowy kwiat dwóch sezonów. Pochodzi z umiarkowanej strefy półkuli północnej i rośnie w stanie dzikim również w Polsce. Należy do licznej rodziny jaskrowatych. Anemon wyróżnia się kształtem i barwą kwiatów, a także długim okresem kwitnienia. Gatunki wiosenne, które zdecydowanie przeważają, są z reguły drobne  i dorastają do trzydziestu pięciu centymetrów.

Za najpiękniejszy gatunek europejski uważany jest, kwitnący w kwietniu i maju zawilec wielkokwiatowy. Rośnie on w całej Europie i Azji w przejrzystych lasach. Zawilec wielkokwiatowy jest biały lub jasnoróżowy i osiąga nawet pół metra wysokości. Uprawa tego gatunku wymaga rygoru, ponieważ lubi on się rozrastać. W Polsce zawilec wielkokwiatowy jest objęty częściową ochroną. Zawilec wielkokwiatowy rośnie dobrze na wilgotnych wapiennych glebach. Najlepiej sprawdza sie w półcieniu po drzewami, w grupach. Co dwa trzy lata, wiosną lub wczesną jesienią, warto rozmnożyć zawilec wielkokwiatowy przez podział albo z nasion. Zawilec wielkokwiatowy najpiękniej wygląda w ogrodzie skalnym i na skarpie, a więc w miejscach, które najbardziej przypominają naturalne warunki.

Z Europy Południowej pochodzi dekoracyjny, niski, o dużych kwiatach - biały, niebieski i czerwony zawilec alpejski. Gatunek ten dobrze rośnie na glebie próchnicznej w półcieniu i rozmnaża się przez podział wczesną wiosną lub jesienią. Kwitnie natomiast w kwietniu i maju. Niebieską barwą charakteryzuje się też zawilec grecki, który w naszych ogrodach pojawia się już w lutym. Ładnie na jego tle prezentują się byliny cebulowe. Zawilec grecki dobrze sobie radzi w półcienistych ogrodach skalnych. Posadzony w grupie zawilec grecki stworzy wrażenie oddalenia i optycznie powiększy niewielką rabatę. Będzie ładnie się prezentował, gdy razem z nim posadzimy cebulki tulipanów kwitnących w kontrastowym kolorze.

Kolejny ciekawy gatunek, to pochodzący ze środkowej i południowej Europy oraz z Uralu zawilec narcyzowaty, który rośnie również w polskich górach. Anemon ten porasta górskie łąki i wapienne zbocza. Jest to zawilec biały lub różowy, który kwitnie od czerwca do sierpnia i dorasta do czterdziestu centymetrów. Potrzebuje półcienia, wilgoci oraz przepuszczalnego podłoża. Jego uprawa wymaga dobrego drenażu. Zawilec ten rozmnaża się przez podział po przekwitnieniu albo z nasion.

Do rodziny jaskrowatych należy wiele rośli trujących, w tym zawilec gajowy oraz zawilec żółty, dość powszechne w Europie i Azji. Zawilec gajowy ma białe kwiaty i rośnie w naszych lasach, rozświetlając wiosną stanowiska liściaste. Zawilec gajowy dorasta do piętnastu centymetrów. Lubi wilgotną glebę pod drzewami. W uprawie ogrodowej można spotkać biały zawilec gajowy o pełnych kwiatach alba plena albo niebieski zawilec gajowy blue bonnet. Ze względu na swe toksyczne właściwości zawilec gajowy wymaga ostrożności w pracach pielęgnacyjnych. Dość pospolity jest też wiosną zawilec żółty, mocno tępiony jako chwast. Zawilec żółty wymaga również rozważnego podejścia w trakcie uprawy.

Kwiat zawilec - japoński czy zawilec chiński?

Zawilec japoński bardzo się różni od europejskich odmian. Formalna nazwa tej rośliny to zawilec hupeheński (zawilec chiński) - od nazwy prowincji Hupeh we wschodnich Chinach, skąd pochodzi. Od wieków uprawiany był też w ogrodach japońskich, stąd przyjęło się określenie zawilec japoński. Zawilec japoński rośnie w naszych ogrodach od połowy dziewiętnastego wieku. Do Europy sprowadził zawilce japońskie szkocki botanik Robert Fortune w 1844 roku. Inne źródła mówią z kolei, że zawilec japoński pojawił się w Europie na początku wieku XIX, najpierw we Włoszech a później we Francji.

W nasadzeniach ogrodowych króluje najczęściej zawilec mieszańcowy, uzyskany w 1849 roku przez Georga Gordona. Pierwsze formy ogrodowe powstały ze skrzyżowania gatunku anemon japoński ze zbliżonym, choć mniej dekoracyjnym gatunkiem anemone vitifolia (anemon winolistny), pochodzącym z zachodniej części Himalajów. Zawilec ogrodowy różni się od gatunków rodzicielskich wzrostem i większymi płatkami kwiatów.

Zawilec japoński to wysoka bylina o dużych kwiatach - o średnicy do siedmiu centymetrów. Ładnie prezentują się w nasadzeniach naturalistycznych, pod drzewami oraz przy wschodnich i zachodnich ścianach budynków. Roślina ta silnie się rozrasta, tworząc grube mięsiste kłącza. Na jej sztywnych pędach wyrastają u dołu trójdzielne, pierzaste i szorstkie liście. Anemon japoński rośnie bujniej niż zawilec ogrodowy wiosenny, osiągając wysokość od czterdziestu do stu dwudziestu centymetrów. Kwiaty są duże, białe, jaskrawokremowe, fioletowe, różowe, niebieskie, czerwone i inne. Zawilec japoński kwitnie od sierpnia do pierwszych przymrozków.

Wcześnie zakwita anemon japoński odmiany superba o kwiatach różowych. Wśród okazów karłowych wyróżnia się kremowobiały anemon buhler kind i ciemnoczerwony prinz heinrich oraz różowy little princess, polecane do małych ogrodów oraz pojemników. Nieco wyższe zawilce ogrodowe to lilioworóżowa alice oraz zawilec biały, długo i obficie kwitnący louise uhink.  Odmiany wysokie to zawilec biały geante des blanches i ciemnoróżowy margaret oraz różowy półpełny bressingham glow.

Zawilec ogrodowy - kwiat jesienną porą

Odmiany jesienne zawilca japońskiego zakwitają w drugiej połowie sierpnia. Wśród nich wyróżnia się purpuroworóżowy koenigin charlotte, wyhodowany w Badenii-Wirtembergii w 1898 roku przez Waltera Pfitzera. Urocza jest też różowa pamina, której nazwę nadano na cześć córki Królowej Nocy z opery Mozarta pt. „Czarodziejski flet”. Z Anglii pochodzi wysoki zawilec mieszańcowy hadspen abundance o dwubarwnych płatkach. Zawilec mieszańcowy (anemone hybrida) coraz częściej gości na naszych rabatach.

Zawilce jesienne to roślina która kwitnie od sierpnia do listopada. Niektóre z nich doskonale rozwijają się w silnie zacienionych miejscach. Nie lubią gleby suchej, piaszczystej i zbyt wilgotnej. Najstarszą odmianą anemonów japońskich jest wyhodowana w 1902 roku różowa prinz heinrich. Dekoracyjna jest też odmiana pink saucer o różowych kwiatach. Aż do mrozów kwitnie różowofioletowy anemon rosenschale.

Formą krzyżową jest dorastający do stu dwudziestu centymetrów biały zawilec mieszańcowy honorine jobert, odmiana francuska, która liczy już ponad 150 lat. Anemon honorine  jobert to przypadkowy mieszaniec starszej odmiany elegant. Intrygujący jest też, pochodzący z Ameryki, bardzo wysoki jasnoróżowy zawilec mieszańcowy september charm oraz bladoróżowy zawilec mieszańcowy richard ahrens. Wysoki jest też zawilec biały whirlwind oraz pasteloworóżowy zawilec pajęczynowy robustissima.

Wdzięczną roślinką o białych, filetowych lub niebieskich delikatnych kwiatuszkach jest zawilec grecki Gatunek ten pochodzi z Azji Mniejszej i rośnie na wapiennych glebach w półcieniu. Do ogrodów skalnych nadaje się szczególnie biały zawilec grecki white splendour i fioletowy zawilec grecki z białym środkiem odmiany radar. Jeden i drugi zawilec grecki kwitnie wiosną i ma kwiatuszki o średnicy do czterech centymetrów. Jest to niewysoka, ale bardzo urocza roślinka. Zawilec grecki rozmnaża się przez podział wiosną albo z siewu.

Zawilec ogrodowy - pielęgnacja, rozmnażanie i kwitnienie

Zawilce ogrodowe rozrastają się za pomocą rozłogów korzeniowych. Rozmnaża się je przez podział starszych roślin na wiosnę. Drobne i delikatne karpy możemy rozdzielić ręcznie. Dobrą formą jest też rozmnażanie przez sadzonkowanie korzeni. Przed rozpoczęciem dzielenia warto przeprowadzić selekcję roślin i wybrać te, na których nie ma oznak chorób.  Późną jesienią tnie się korzenie na kawałki długości około pięciu centymetrów, z których każdy posiada oczko i sadzonkuje się je w skrzynkach, przykrywając piaskiem. Kilkucentymetrowe kawałki korzeni, przysypane w miejscach cięcia węglem drzewnym, układa się poziomo w niewielkich odstępach i przykrywa cienką warstwą podłoża oraz kilkucentymetrową warstwą ściółki. Górną część korzenia tniemy prosto, natomiast dolną ukośnie. Dolne części z ukośnymi cięciami sadzimy do wilgotnego podłoża tak głęboko, by część górna znajdowała się tuż pod jego powierzchnią.

Pielęgnacja sadzonek wymaga ich zabezpieczenia przed mrozem. Pojemniki umieszczamy w zimnym inspekcie lub innym lekko ogrzewanym pomieszczeniu. Kiedy ukażą się pierwsze pędy, rośliny przesadzamy do doniczek. Najlepszym podłożem w doniczce jest torf i wilgotny piasek.  Na miejsce stałe w gruncie wysadzamy rośliny w maju. Zawilce ogrodowe możemy rozmnażać też zimą. Wykopujemy rośliny, dzielimy je na części o długości 5-10 centymetrów i sadzimy w doniczkach. Rośliny wymagają okresowego doglądania w szklarni lub na parapecie oraz podlewania. Przesadzamy je na rabaty wiosną.

Grube i mięsiste kłącza ukorzeniają się w pełni w drugim i trzecim roku po posadzeniu i właśnie w tym czasie zawilec japoński wygląda najpiękniej. Zawilec ogrodowy rośnie w żyznej i przepuszczalnej ziemi.  Lubi też nieco wilgotne stanowiska i lekki cień. Nie lubi natomiast przesadzania.

Wiele z anemonów wymaga głęboko przekopanego podłoża, gdyż zawilce ogrodowe korzenią się bardzo głęboko, nawet do siedemdziesięciu centymetrów. Ziemia powinna być odchwaszczona i starannie uprawiona. Byliny drobne sadzimy zazwyczaj co 10-25 centymetrów. Pielęgnacja w pierwszym i drugim roku po posadzeniu jest nieco uciążliwa, ponieważ wymaga dokładnego okrywania, na przykład grubą warstwą iglaków. Okazy starsze zimują pod lekkim przykryciem z liści.

Uprawa anemonów wymaga też do połowy lata obfitego podlewania oraz zasilania nawozami. Zasilamy zawilce ogrodowe rozcieńczoną gnojówką albo nawozami mineralnymi. Można też ściółkować glebę rozłożonym obornikiem. Dla dobrego kwitnienia dostarczamy im przed zimą dobrze rozłożony kompost w postaci ściółki.

Zawilec ogrodowy - aranżacje, pozostałe informacje

Zawilec ogrodowy znakomicie prezentuje się na rabatach bylinowych i w otoczeniu zbiorników wodnych. Zaleca się łączyć anemony z innymi bylinami, na przykład z astrami, zimowitami, rutewkami, wiązówkami oraz późnojesiennymi odmianami rdestu. Rośliny z rodziny jaskrowatych ładnie wyglądają posadzone pojedynczo lub też w postaci kwietnej łąki - na przykład delikatny zawilec grecki lub zawilec gajowy. Znakomity efekt tworzą w większych grupach, gdy dodamy do nich cebulki tulipanów kwitnących o tej samej porze. Dobrze też znoszą towarzystwo tojadów i złocieni oraz krzewów mahonii. W miejscach nasłonecznionych dopełnieniem dla zawilców są astry bylinowe oraz hortensje, a także trawy ozdobne. Tam gdzie rosną zawilce można posadzić też byliny cebulowe. Aby uzyskać piękny efekt, mieszamy cebulki tulipanów, narcyzów, szafirków itp. oraz kłącza anemonów i rozrzucamy je w miejscu, gdzie mają rosnąć. Sadzimy tam, gdzie upadną.

Uprawiając anemony zazwyczaj pozbywamy się ich przekwitłych kwiatów. Tymczasem eksperci od aranżacji ogrodów radzą zostawiać je na rabacie, ponieważ oszronione zimą są bardzo urokliwe - szczególnie zawilec wielkokwiatowy. Znakomite efekty przynosi też uprawa anemonów z myślą o ładnym bukiecie. Zawilce ogrodowe ładnie prezentują się w wazonach i w innych ozdobnych naczyniach. W dużym wazonie pięknie zaistnieje zawilec wielkokwiatowy, natomiast w małym - zawilec żółty i zawilec gajowy. Można sadzić też kłącza w doniczkach, uzupełniając je o cebulki tulipanów. Takie połączenie stworzy niesamowity efekt dekoracyjny.

, aktualizacja 19.09.2017
Ta strona korzysta z plików cookies.

Więcej informacji znajdziesz w polityce cookies.


Zamknij