Zawisak tawulecSphinx ligustri – opis gatunku

Jak wygląda i gdzie możemy spotkać zawisaka tawulca?

Zawisak tawulec Sphinx ligustri jest dużym motylem nocnym, z rodziny zawisakowatych. Dorosła ćma tworzy dwie pary skrzydeł – brązoworóżowe i ciemnobrązowe. Skrzydła utrzymują motyla w powietrzu i umożliwiają bardzo szybką zmianę kierunku lotu. Rozpiętość skrzydeł może osiągać ponad 12 cm. Przednie skrzydła naznaczone są białymi paskami, natomiast jaśniejsze skrzydła tylne znaczą trzy paski czarne. Okazały fioletowy tułów motyla także przecinają czarne pręgi, a wzdłuż grzbietu widoczna jest szaro – czarna smuga.

Ciało ćmy dorasta do 5 cm długości. Białe czułki wyposażone są w zmysł dotyku, słuchu i powonienia oraz narząd równowagi. Samice zawisaków są większe od osobników męskich. Motyle są aktywne od maja do lipca. W ciągu dnia przysiadują na pniach drzew, na gałęziach lub ścianach domów, stając się niewidocznymi dla naturalnych wrogów – ptaków, jaszczurek, czy żab. Żerują o zmierzchu. Długa ssawka służy ćmom do pobierania nektaru z kwiatowych kielichów.

W Polsce motyl Sphinx ligustri jest owadem powszechnie występującym. Efektowne ćmy można podziwiać we własnym ogrodzie, gdy pobierają nektar z okazałych pachnących kwiatów, między innymi, budlei Davida, wiciokrzewu, z kwiatów tawuły japońskiej i ligustru pospolitego. Motyle spotykane są także w liściastych i mieszanych lasach.

Ciekawostka: Na pniach drzew liściastych występuje często boczniak ostrygowaty, jadalny grzyb, pozyskiwany późną jesienią.

Od gąsienicy z kolcem do motyla – cykl rozwojowy ćmy

Gąsienica zawisaka tawulca wylęga się z jaja, które zostało złożone na spodniej stronie blaszki liściowej, w pobliżu unerwienia. Zielone ciało, z kolcem w końcowej części, naznaczone jest fioletowymi i żółtymi prążkami, co upodabnia larwę do otoczenia i chroni ją przed drapieżnikami. Początkowo szorstka skóra, z czasem staje się gładka. Segment z kolcem nie pełni funkcji obronnej, bowiem wygięty kolec jest miękki – wydaje się, że zawisaki tworzą go, jako swój charakterystyczny rozpoznawczy znak.

Zagrożona gąsienica przybiera obronną pozę sfinksa, unosząc przednią część ciała. W tym stadium rozwojowym gąsienica motyla zjada liście, między innymi ligustru, śnieguliczki, jesionu, tawuły i jaśminowca, stąd postrzegana może być, jako szkodnik roślin. Spotykana jest od lipca do września. Następne stadium rozwoju Sphinx ligustri to czerwonowobrązowa poczwarka, zimująca w kokonie, w ziemi. Dorosły zawisak tawulec pojawia się w maju.

Sphinx ligustri w ciągu roku tworzy tylko jedno pokolenie motyli.

Najciekawsze zawisaki – zawisak borowiec, zawisak powojowiec, fruczak gołąbek

Zawisak borowiec (Sphinx pinastri)to szkodnik, występujący głównie w lasach iglastych. Nocny motyl tworzy czarno - biały odwłok oraz szare skrzydła, z czarnymi znaczeniami na skrzydłach przednich. Rozpiętość skrzydeł może osiągać 9 – 10 cm. Szaro – czarne ubarwienie tego motyla to dobry kamuflaż, chroniący go przed drapieżnikami. Motyle odwiedzają rabaty kwiatowe - zawisają w powietrzu i spijają nektar z kwiatów, przy pomocy długiej ssawki. Okazała zielono – żółta gąsienica, z kolcem na końcu ciała, żeruje na igłach starszych sosen i innych drzew iglastych. Jesienią schodzi na ziemię. Poczwarka zawisaka zimuje w ściółce.

Zawisak tawulec ze skrzydłami wyciągniętymi ku górze, do jakich gatunków ciem podobny jest zawisak tawulec
Jaki tryb życia prowadzi zawisak tawulec i jak wygląda cykl życiowy zawiska tawulca

Polecane opryskiwacze - sprawdź ceny!

Zawisak powojowiec (Argius convolvili) – jest szaro - czarnym motylem, o rozpiętości skrzydeł do 13 cm. Okazała ćma spotykana jest w wielu miejscach na świecie – w Afryce, w Azji i w Europie. Jest gatunkiem migrującym. Porusza się szybko, osiągając prędkość około 50 km/godz. Nektar, podobnie jak inne zawisakowate motyle, pobiera przy pomocy długiej ssawki, zawisając przed kielichami kwiatów. Zawisak powojowiec przylatuje do Polski od maja do czerwca oraz od sierpnia do września, tworząc wówczas drugie pokolenie motyli, migrujące na południe Europy. Ćma aktywna jest o zmierzchu i w nocy. Odwiedza ogrody, spotykana jest na polach i ugorach. Gąsienica, dorastająca do 11 cm długości, żeruje na roślinach polnych, między innymi na powoju, szczawiu oraz na gatunkach roślin ślazowatych.

Fruczak gołąbek (Macroglossum stellatarum) – to ćma szarobrązowo – czarna, z pomarańczowymi tylnymi skrzydłami. Przy pomocy długiej ssawki pobiera pokarm z kwiatów o długich i wąskich kielichach. Do Polski przylatuje od maja do czerwca oraz w sierpniu, tworząc drugie pokolenie motyli. Oryginalne ćmy można spotkać na kwiatowych rabatach, odwiedzają również ukwiecone tarasy i balkony. Jasnozielona gąsienica, z niebieskim kolcem, żeruje na wiciokrzewach oraz na gatunkach przytulii. Przed zimą motyle migrują w cieplejsze rejony Europy. A może zainteresuje cię także ten artykuł na temat zwalczania chrząszcza majowego w ogrodzie?

Zawisaki – ciekawostki ze świata motyli-kolibrów

Zawisaki to motyle, które zawisają nad kielichem kwiatowym, by spijać nektar, przy użyciu długiej ssawki. Jest to możliwe dzięki pracy skrzydeł, które poruszają się z częstotliwością 80 uderzeń na sekundę. Dla porównania najmniejsze ptaki świata, czyli kolibry, mogą uderzać skrzydłami z częstotliwością do 90 uderzeń na sekundę. Nocny motyl fruczak gołąbek najbardziej ze wszystkich owadów zawisakowatych przypomina kolibry i niekiedy jest z nimi mylony.

Niektóre zawisaki upodabniają się do trzmieli, odstraszając w ten sposób swoich wrogów. Do ciem, o przezroczystych skrzydłach, zabarwionych na czerwonawo i zielonkawo, należy owłosiony fruczak bujankowiec. Rozpiętość skrzydeł motyla dochodzi do 5 cm. Ćma podobna jest do trzmiela, porusza się w podobny sposób i prowadzi aktywny tryb życia w ciągu dnia. W Polsce spotykana jest lokalnie.

Największym motylem nocnym jest zmierzchnica trupia główka. Rozpiętość skrzydeł tej ćmy może wynosić nawet 14 cm. Swoją nazwę zawisak zawdzięcza wzorowi na odwłoku, który przypomina czaszkę. Jest to również motyl, który, w razie zagrożenia, wydaje wysoki odstraszający pisk.

Zagrożeniem dla gąsienic i poczwarek zawisaków może okazać się maczużnik bojowy – grzyb pasożyt, atakujący żywicielski organizm. Azjatycki grzyb groźny jest zwłaszcza dla ciem. W Polsce występuje rzadko. Podobnie jak boczniak ostrygowaty, maczużnik ma właściwości lecznicze.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Oceń
Dla 86,7% czytelników artykuł okazał się być pomocny