Jabłoń

Jabłoń to roślina wieloletnia należąca do rodziny różowatych. Najlepiej rozwija się w strefie klimatów umiarkowanych. Na świecie występuje około 25 dziko rosnących gatunków jabłoni. W Polsce jak i niemal całej Europie najpopularniejszą odmianą jest jabłoń dzika. Uprawia się ją również w innych krajach całego świata. Ciekawą rośliną jest też jabłoń domowa powstała ze skrzyżowania jabłoni dzikiej i jabłoni niskiej. Występuje w wielu odmianach, które zyskały dużą popularność.
Wino z jabłek – sprawdzone przepisy jak zrobić domowe wino z jabłek
Wino z jabłek – sprawdzone przepisy jak zrobić domowe wino z jabłek
Jabłoń Antonówka – sadzonki, uprawa, pielęgnacja, porady
Jabłoń Antonówka – sadzonki, uprawa, pielęgnacja, porady
Najlepsze odmiany jabłek w Polsce – przegląd najpopularniejszych gatunków
Najlepsze odmiany jabłek w Polsce – przegląd najpopularniejszych gatunków
Nalewka z jabłek – najlepsze przepisy na nalewkę jabłkową na spirytusie
Nalewka z jabłek – najlepsze przepisy na nalewkę jabłkową na spirytusie

Jabłoń w ogrodzie - popularne gatunki, opisy, pielęgnacja, porady

Czerwone, zielone, złociste i żółte. Z rumieńcem, błyszczące lub matowe. Słodkie, przykwaskowe, soczyste, miękkie, twarde, idealnie kuliste, trochę wydłużone, nieco gruszkowate. Jabłka. Odmiany jabłoni są tak liczne, że nawet wytrawny sadownik może się w nich łatwo pogubić. Podpowiadamy, jakie najlepiej sprawdzą się w przydomowym ogrodzie i jak należy o nie dbać.

Odmiany jabłoni

Liczba odmian jabłoni jest trudna do ustalenia, ponieważ powstawały one na przestrzeni ostatnich kilku tysięcy lat. Wszystkie należą do gatunku jabłoń domowa, nie należy jednak zapominać, że u podstaw ich wszystkich leży jabłoń dzika. Ta w naturalnych warunkach jest spotykana coraz rzadziej, wypierana przez kolejne kultywary uprawne, które czasami mogą przejściowo dziczeć. Do wyboru jest wiele ciekawych odmian jabłoni.

Odmiany jabłoni różnią się ze sobą pod wieloma względami. Oczywiście największe znaczenie dla sadowników i ogrodników ma kształt i smak owocu. Różne kolory, wielkości, soczystość… naprawdę masz w czym wybierać. Jednak wartości do porównania jest znacznie więcej. Jedną z ważniejszych jest oczywiście okres owocowania. Jest to kryterium, które pozwala niezliczone ilości odmian jabłoni podzielić na trzy grupy: letnie, jesienne i zimowe. Jeśli interesuje cię także uprawa wiśni w ogrodzie, porady na jej temat znajdziesz w tym artykule.

Jabłoń domowa: letnie odmiany jabłoni

Letnie odmiany jabłoni to te drzewa owocowe, które owocują najwcześniej. Zbiór zaczyna się już w połowie lipca i kończy się z początkiem sierpnia, co jednak nie oznacza, że od razu nadają się do spożycia. Niektóre odmiany wymagają okresu leżakowania jabłek, które dojrzewają już po zerwaniu z drzewa.

Najbardziej znaną odmianą letnią jest ‘Golden Delicious’. Jabłka mają bardzo wysoką wartość handlową, ich delikatnie żółta skórka kusi nas na targowiskach i w sklepach. Odmiana ma wyjątkowo smaczny miąższ, więc błyskawicznie znalazła się wśród najczęściej uprawianych odmian w Polsce. Jest dość dobrze odporna na mróz i niesprzyjające warunki atmosferyczne, a także typowe dla tych drzew owocowych choroby.

Dużym powodzeniem cieszy się także letnia ‘Papierówka’, która dla wielu osób ma smak i zapach dzieciństwa. Jej owoce są niewielkie i żółtozielone, mają gęsty, niezwykle soczysty i smakowity miąższ. Drzewka owocowe ‘Papierówki’ są jednym z najważniejszych elementów wiejskiego krajobrazu.

W tym samym czasie dojrzewa jabłoń ‘Piros’. Jej owoce są drobne, ale zachwycają smakiem i kruchością miąższu, więc coraz częściej jej drzewka pojawiają się w przydomowych ogrodach. Jabłoń ‘Piros’ idealnie nadaje się zarówno do zjadania na surowo, jak i do przetworów. Jabłka mają dużą wartość handlową, ponieważ są prawie regularne i bardzo ładnie się prezentują. Jeśli interesuje cię także uprawa moreli, przeczytaj ten artykuł.

Jabłoń domowa: jesienne odmiany jabłoni

Nie ulega wątpliwości, że najbardziej powszechne są jesienne odmiany jabłoni. W końcu jabłka nierozerwalnie kojarzą nam się z wrześniem, kiedy to na straganach i w sadach od dziesiątek lat nieprzerwanie króluje jabłoń ‘Szampion’. Jest to odmiana ciesząca się powodzeniem ze względu na słodkawy smak owoców, które przepięknie się prezentują. Ich gładka skórka jest pokryta wyjątkowym rumieńcem o nieco rozmytych brzegach. Jabłoń ‘Szampion’ nadaje się do uprawy amatorskiej, jest to krzyżówka dwóch szlachetnych odmian i potrzebuje szczepienia na podkładkach, by przetrwać niesprzyjające warunki pogodowe.

Porównywalnie dużą powszechnością może pochwalić się ‘Antonówka’, naprawdę wyjątkowa odmiana, której bezpośrednim przodkiem jest jabłoń dzika. ‘Antonówka’ jest bardzo odporna na mróz, więc znalazła wielu fanów w naszym klimacie. Jednak jej owoce są średnio smaczne, uznanie zdobywają dopiero w przetworach – to najlepsza odmiana na przeciery, soki i dżemy.

Jabłoń domowa: zimowa odmiana jabłoni

Zimowa odmiana jabłoni to taka, której owoce zbiera się w październiku. Jej największą zaletą jest długi okres przechowywania – jabłka mogą spokojnie poleżeć aż do wiosny i nadal są jędrne, smaczne i soczyste. Do najbardziej popularnych odmian należy jabłoń ‘Gala’. To zimowa odmiana jabłoni, która nadaje się zarówno do sadzenia towarowego, jak i do przydomowych ogródków. Odpowiednio zabezpieczone owoce mogą poczekać na spożycie aż do grudnia, zachowując smak i słodycz. Jabłoń ‘Gala’ jest bardzo odporna na mróz i świetnie sprawdza się w naszych warunkach klimatycznych.

Kolejna zimowa odmiana jabłoni, która cieszy się dużą popularnością w Polsce to jabłoń ‘Topaz’. Owoce dojrzewają dopiero w październiku i bez większego problemu przechowuje się je aż do wiosny. Słodko-kwaśny miąższ, niezwykły aromat i ładna, żółta skórka pokryta rumieńcem – właśnie to sprawia, że jabłoń ‘Topaz’ w ostatnich latach staje się coraz bardziej popularna, chociaż nie bez znaczenia jest oczywiście to, że jest  bardzo wytrzymała i trwała. Jeśli interesuje cię także uprawa malin w ogrodzie, porady znajdziesz w tym artykule.

Jabłoń domowa – szczepienie i cięcie jabłoni

Szczepienie jabłoni

Szczepienie jabłoni, tak jak szczepienie drzew owocowych innego gatunku, to jeden z podstawowych zabiegów. Jest on oczywiście zależny od odmiany. Niektóre z nich, zwłaszcza te szlachetniejsze, potrzebują podkładek, by poradzić sobie w naszych warunkach klimatycznych. Podkładki można uzyskać z dwóch źródeł: są one dostępne w każdym sklepie ogrodniczym. Można także wykorzystać stare jabłoniowe drzewka owocowe, które dobrze radziły sobie z mrozem, nie chorowały, ale obecnie z racji wieku owocują już mniej. Podkładką może być na przykład jabłoń dzika, o ile już długo rośnie w naszym ogrodzie. Szczepienie jabłoni oboma tymi sposobami jest dobrym pomysłem. Dzięki nim roślina będzie krzyżówką tego, co najlepsze z podkładki, czyli wytrzymałości i odporności ze smakiem szlachetnych odmian.

Szczepienie jabłoni przeprowadza się wiosną, jednak zrazy do szczepienia należy pobrać zimą, kiedy drzewka są uśpione. Zraz powinien mieć około 20 cm długości i kilka dobrze wykształconych pąków. Przed nadejściem wiosny warto dobrze przygotować drzewko, na którym masz zamiar przeprowadzić szczepienie jabłoni. Należy dobrze skrócić wszystkie pędy, zwłaszcza te, na których będziesz umieszczać zraz.

Szczepienie jabłoni, tak jak szczepienie drzew owocowych innego gatunku, przeprowadza się albo w jednym roku całościowo, albo rozkłada się je na dwa lata. Nie jest konieczne w przypadku odmian, które dobrze czują się w niskich temperaturach i są bardziej odporne choroby. Jednak w przypadku większości odmian szczepienie jabłoni okazuje się koniecznością. Na podkładkach powinno się uprawiać Antonówkę, Malinówki, Oliwkę Inflancką czy odmianę Szampion. Szczepienie jabłoni jest gwarancją lepszego zbioru i zdrowych drzewek. Może zainteresuje cię także czereśnia i jej najpopularniejsze odmiany?

Cięcie jabłoni

Przycinanie jabłoni to ten zabieg pielęgnacyjny, o którym nie można zapomnieć. Prawidłowo przeprowadzone cięcie jabłoni sprawia, że drzewka owocowe będą bardziej plenne i zdrowsze. Niektóre odmiany oczywiście rosną i owocują bez zabiegu, jednak w przypadku większości jest to konieczne, ponieważ z czasem gałęzie znacznie zagęszczają się i nie dopuszczają promieni słonecznych do owoców.

Cięcie jabłoni wykonuje się w różnych terminach. Jabłoń domowa owocuje o różnych porach roku i w zasadzie od tego zależy, kiedy wykonać ten zabieg. Przycinanie jabłoni wykonuje się jesienią, gdy jeszcze nie ma ciężkich mrozów lub zimą. Jest to najlepszy termin dla odmian zimowych i jesiennych, już po zbiorach, gdy liście opadną. Inne odmiany można przycinać wiosną, z tym, że należy bardzo uważać, aby przycinanie jabłoni nie zostało wykonane zbyt późno. Te drzewka owocowe mogą być wrażliwe na choroby kory i drewna, a nieprawidłowo lub za późno przeprowadzone cięcie jeszcze bardziej je na nie naraża.

Jabłoń ozdobna – uprawa i odmiany

Rodzaje jabłoni ozdobnej

W ostatnich czasach w naszych ogrodach króluje nie tylko jabłoń domowa. Coraz częściej pojawia się jabłoń ozdobna, głównie dlatego, że jest niewielka i świetnie wpasowuje się do małych ogródków. Oczywiście przodkiem tego drzewka jest jabłoń dzika, która naturalnie także nie jest zbyt wysokich rozmiarów. Jabłoń ozdobna lub jabłoń rajska raczej rzadko sadzona jest z przeznaczeniem na zbiór. Chociaż owoce niektórych odmian mogą być smaczne, to jednak pokrój i wygląd drzewka ma największe znaczenie. Niewysoka jabłoń ozdobna jest ładna przez cały rok, kwitnąca na różowo, gęsto obsypana liśćmi, później pełna dojrzewających owoców, a w końcu przebarwiona na złoto lub czerwono.

Jabłoń ozdobna może występować w dwóch pokrojach. Ostatnio coraz częściej w ogrodach pojawia się jabłoń kolumnowa, jednak nadal można spotkać drzewko, które wygląda jak jabłoń dzika – ma swobodny pokrój. Jabłoń kolumnowa idealnie nadaje się do niewielkich ogródków. Jest to jabłoń ozdoba, która została tak przycięta, aby wszystkie pędy rozchodziły się równomiernie pod kątem prostopadłym od pnia. Jabłoń rajska natomiast to jabłoń dzika w miniaturze – jej pędy są swobodne i rozproszone.

Przycinanie jabłoni ozdobnej i inne zabiegi pielęgnacyjne

Jabłoń ozdobna potrzebuje w zasadzie takich samych zabiegów pielęgnacyjnych jak jabłoń domowa. Najważniejsze rzecz jasna jest przycinanie, zwłaszcza jeśli chcesz prowadzić drzewka owocowe w pokroju kolumnowym. Przycinanie przeprowadza się także jesienią lub wczesną zimą.

Jabłonie ozdobne mają jednak nieco większe wymagania niż te domowe. Statystycznie są bardziej wrażliwe na mróz, a przede wszystkim mniej odporne na choroby jabłoni. Szczególnie często dokucza im parch i inne choroby grzybowe, więc ważne są regularne opryski jabłoni. Wystarczy przeprowadzić je co roku wczesną wiosną, jeszcze przed rozpoczęciem kwitnienia lub tuż po nim, by ochronić drzewko przed szkodliwymi patogenami. Te drzewka owocowe są także stosunkowo „żarłoczne” i będą potrzebować więcej nawozu. Zabieg przeprowadza się regularnie już od pierwszego roku uprawy.

Pielęgnacja jabłoni ozdobnej wcale nie jest zbyt skomplikowana czy czasochłonna. Nie jest trudna, a zaproszenie karłowatej odmiany do swojego ogrodu to najlepszy sposób na własne jabłka na niewielkiej powierzchni. Co więcej, odmiany te mają bardzo wysoką wartość dekoracyjną, a ich kwitnienie jest jeszcze bardziej efektowne niż w przypadku standardowych drzewek.

Jabłoń pospolita to niezwykle popularne drzewko owocowe. Można ją spotkać w niemal każdym przydomowym ogrodzie. Rodzi smaczne owoce odznaczające się różnymi kształtami i smakami. Nic w tym dziwnego skoro sama jabłonka występuje w wielu odmianach. Warto, zatem pochylić się nad najpopularniejszymi gatunkami. Na początek krótka charakterystyka wspomnianej rośliny. Następnie popularne odmiany i pielęgnacja.

Popularne drzewo

Jabłoń pospolita jest rośliną wieloletnią wchodzącą w skład rodziny różowatych. Bardzo dobrze rozwija się w strefie klimatów umiarkowanych. To drzewo owocowe występuje w około 25 dziko rosnących gatunkach. W Polsce podobnie jak w niemal całej Europie najpopularniejszą naturalną odmianą jest jabłoń dzika.

Jabłoń pospolita w połączeniu z odmianą niską dała nowy gatunek jabłoni. Uprawiany jest w wielu krajach całego świata. To drzewo to jabłoń zwyczajna zwana też domową. Zazwyczaj osiąga do 10 metrów wysokości. Nadaje się, więc nawet do niedużych ogrodów. Na krótkim pniu o szarobrunatnej korze i licznych spękaniach rozwija się rozgałęziona korona.  Liście, jakie wytwarza jabłoń pospolita są jajowate. Osiągają około 5-6 centymetrów długości. Kwiat jabłoni tworzą charakterystyczne, biało-różowe płatki. Kwity kwitną zazwyczaj w kwietniu i maju.

Jabłoń pospolita jak i zwyczajna najlepiej rozwija się w konkretnej glebie. Powinna być żyzna i zasobna w składniki odżywcze. Ważne też by ziemia była wilgotna, ale nie mokra.

Jabłonka jest rośliną światłolubną i w pewnym stopniu odporną na suszę. Dlatego też optymalne stanowisko powinno być nasłonecznione. Jeżeli zaś chodzi o odporność na mróz i choroby to o tym decyduje konkretny gatunek jabłoni.

Malus, czyli jabłoń i jej popularne gatunki

Jabłoń zwyczajna to drzewo owocowe występujące w wielu odmianach. Różnią się wielkością, smakiem owoców. Kwiat jabłoni może mieć kilka kolorów i kształtów. Ważny jest też okres owocowania. To on jest najłatwiejszym kryterium podziału. Dzieli się na trzy kategorie.

Letni gatunek jabłoni jest pierwszy w kolejce. Owocuje najwcześniej, bo już w połowie lipca. Zbiory kończą się początkiem sierpnia. Jednakże niektóre jabłka muszą przejść okres leżakowania by były zdatne do spożycia. Popularną przedstawicielką letnich gatunków jest jabłonka Golden Delicious. Wykazuje się odpornością na mróz i inne niekorzystne warunki atmosferyczne. To drzewo dobrze sobie radzi z chorobami.

Często spotykana jest też papierówka charakteryzująca się niewielkimi, żółtozielonymi owocami. Te jabłka mają zwarty, bardzo soczysty miąższ. Nie można też zapomnieć o jabłoni piros. Jej niewielkie owoce zachwycają smakiem i kruchym miąższem. To sprawia, że roślina coraz częściej pojawia się w polskich ogrodach.

W naszym kraju dominują jesienne odmiany jabłoni. W ich przypadku zbiory jabłek przeprowadza się we wrześniu.  W tej kategorii najpopularniejsza jest jabłonka szampion. Idealnie nadaje się do amatorskiej uprawy blisko domu. Może ciężko znosić niekorzystne warunki pogodowe. Dlatego też potrzebuje szczepienia na podkładkach.

Każdy chyba słyszał o antonówce. Ten gatunek jabłoni jest odporny na mróz, co jest powodem jego popularności. Owoce najlepiej sprawdzają się, jako surowce na przeciery, soki, dżemy i inne przetwory.

Malus, czyli jabłoń, występuje też w odmianach zimowych. Ich owoce pojawiają się najpóźniej i zbiera się je w październiku. Charakterystyczne drzewo dla tej kategorii to jabłoń gala. Jej owoce odpowiednio przechowywane przetrwają aż do grudnia i nadal będą słodkie. Co ważne, gala jest bardzo odporna na mróz. Dzięki temu znakomicie rozwija się w naszym klimacie.

Na koniec warto wspomnieć o jeszcze jednej zimowej odmianie jabłoni. Nosi nazwę topaz i jest bardzo często sadzona w naszym kraju. Jej owoce osiągają dojrzałość w październiku i mogą być spokojnie przechowywane aż do wiosny. Odznaczają się słodko-kwaśnym miąższem i niezwykłym aromatem. Jabłka pokrywa żółta skórka z widocznym rumieńcem.

Jabłoń zwyczajna i jej pielęgnacja

Malus to drzewo owocowe, które wymaga pielęgnacji. Jednym z podstawowych zabiegów jest szczepienie. Niektóre szlachetniejsze odmiany jabłoni potrzebują podkładek. Tylko dzięki nim będą w stanie poradzić sobie z naszym klimatem.

Podkładki można zdobyć na dwa sposoby. Pierwszym to udanie się do sklepu ogrodniczego, podkładki z pewnością tam są. Drugim rozwiązaniem jest wykorzystanie starego drzewka. Takiego, które radziło sobie z mrozem i nie chorowało. Taką podkładką może być na przykład jabłoń dzika, od dawna rosnąca w ogrodzie.

Zrazy do szczepienia, czyli jednoroczne pędy, przygotowuje się zimą, gdy drzewa są uśpione. Jeszcze przed rozpoczęciem wegetacji należy przygotować drzewko przeznaczone do szczepienia. Chodzi o skrócenie pędów, na których pojawią się zostaną osadzone zrazy. Samo szczepienie należy przeprowadzać wiosną. Zraz powinien mieć około 20 cm długości. Ważne też by posiadał kilka pąków, z których rozwija się kwiat jabłoni. Całe szczepienie można przeprowadzić w jednym roku lub rozbić na dwa lata. Ten proces pozwala uzyskać większe zbiory owoców. Dodatkowo drzewka będą mocniej opierać się chorobom.

Kolejnym bardzo ważnym zabiegiem jest przycinanie jabłoni. Jeżeli zostanie prawidłowo przeprowadzone sprawi, że roślina będzie zdrowsza. W kresie kwitnienia kwiat jabłoni będzie piękny a późniejsze owoce smaczne. Dotyczy to większości gatunków, choć są odmiany, które dobrze rozwijają się bez przycinania.

Malus, w zależności od odmiany, owocuje w różnych porach roku. Zatem termin cięcia jabłoni powinien być dopasowany do konkretnego drzewa. Rośliny jesienne i zimowe przycina się po zbiorach, gdy liście już opadły. Trzeba jednak zdążyć zanim nadejdą mrozy i śniegi. Jeżeli zaś chodzi o pozostałe odmiany to można je formować wiosną. Należy jedynie pamiętać by przycinania nie rozpoczynać zbyt późno. To ważne, bowiem niektóre gatunki letnie są wrażliwe na choroby. Dotykają one kory i drewna. W takim wypadku nieprawidłowe lub za późno wykonane cięcie stanowi zagrożenie dla drzewa. Roślina staje się jeszcze bardziej narażona na choroby.

CZYTAJ WIECEJ
Ta strona korzysta z plików cookies.

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies w celu zbierania danych analitycznych (analizowania ruchu na stronie) oraz profilowania reklam przez naszych partnerów. Szczegóły znajdziesz w naszej polityce prywatności. Jeżeli nie wyrażasz na to zgody, zablokuj pliki cookies w przeglądarce.

Zamknij